旻

Nguồn gốc

top-bottom

Khang Hy

【廣韻】武巾切【集韻】【韻會】眉貧切，𠀤音珉。【說文】秋天也。【爾雅·釋天】秋爲旻天。【註】旻猶愍也，愍萬物彫落。【疏】秋，萬物成熟，皆有文章，故曰旻天。【釋名】旻，閔也。物就枯落，可閔傷也。【書·大禹謨】日號泣于旻天于父母。【傳】仁覆愍下，故曰旻天。【詩·小雅】旻天疾威。【集韻】或作閔。通作𩔉。

Thuyết Văn

秋天也。 从日。文聲。 虞書說。 仁覆閔下則偁旻天。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

此爾雅釋天及歐陽尙書說也。釋天曰。春爲昊天。夏爲蒼天。秋爲旻天。冬爲上天。許、鄭本如是。孫炎、郭樸本乃作春蒼夏昊。 武巾切。十三部。 說各本作曰。今依韵會訂。虞書說三字當作唐書說曰四字。古文堯典欽若昊天說也。 覆閔各本作閔覆。誤。今依玉篇、廣韵皆作仁覆愍下謂之旻天訂。此古尙書說也。與毛詩王風傳同。五經異義天號。今尙書歐陽說。堯典欽若昊天。春曰昊天。夏曰蒼天。秋曰旻天。冬曰上天。緫爲皇天。爾雅亦云。古尙書、毛詩說。天有五號。各用所宜稱之。尊而君之則曰皇天。元氣廣大則稱昊天。仁覆愍下則稱旻天。自天監下則稱上天。據遠視之蒼蒼然則稱蒼天。許君曰。謹按堯典。羲和以昊天緫勑以四時。故昊天不獨昊春也。左傳。夏四月孔丘卒。稱曰旻天不弔。非秋也。玄之聞也。爾雅者、孔子門人所作。以釋六藝之言。葢不誤也。春氣博施。故以廣大言之。夏氣高明。故以遠言之。秋氣或生或殺。故以閔下言之。冬氣閉藏而淸察。故以監下言之。皇天者、至尊之號也。六藝之中諸稱天者。以情所求言之耳。非必於其時稱之。浩浩昊天。求天之博施。蒼天蒼天。求天之高明。旻天不弔。求天之生殺當其宜。上天同雲。求天之所爲當順其時也。此之求天。猶人之說事各从其主耳。若察於是。則堯命羲和欽若昊天。孔丘卒稱旻天不弔。無可怪爾。按許作五經異義。不从爾雅从毛詩。造說文兼載二說。而先爾雅於毛。與鄭說無不合。葢異義早成。說文後出。不待鄭之駁正。而巳權衡悉當。觀此及社下姓下皆與異義不同。與鄭說相合。可證。

【旻】 (mân) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 日 (nhật) | Thanh phù (聲符): 文 (văn) Phiên thiết: Vũ cân thiết Thượng tự: 武 (vũ) | Hạ tự: 巾 (cân) Trung cổ thanh mẫu: 明母 — thứ trọc (次濁) Quy tắc: thanh mẫu 'm' + vận mẫu 'in' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → huyền Suy luận: mìn (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: thu (Mùa thu. Theo lịch t) thiên (Bầu trời.) vậy

Tự hình

• Tiểu triện
• Khải thư

Dị thể: 旼 · 𣅐 · 旼