稷
tắc
Hán Việt: tắc · Pinyin: jì
Tổng quan
Thần ngũ cốc được các vua chúa cổ đại thờ cúng bộ trưởng nông nghiệp
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | jì |
|---|---|
| Hán Việt | tắc |
| Quảng Đông | zik1 |
| Mân Nam | tsik |
| Nhật Bản | KIBI |
| Hàn Quốc | 직 |
| Chú âm | ㄐㄧˋ |
| Hán ngữ Trung cổ | cik |
| Baxter-Sagart | [ts]ək |
| Hán ngữ Thượng cổ | [ts]ək |
| Phản thiết | 節力切 |
| Thanh mẫu | 精 |
| Vận | 職 |
| Đẳng | 3 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Lúa tắc, thứ lúa cao, cây dài đến hơn một trượng, là một giống lúa chín sớm nhất, ngày xưa cho là thứ lúa quý nhất trong trăm giống lúa, cho nên chức quan coi về việc làm ruộng gọi là {tắc}. Thần lúa cũng gọi là {tắc}. Như {xã tắc} [社稷], {xã} là thần đất, {tắc} là thần lúa. Nhanh…
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 1.古書上常見的穀類植物：(1)粟、小米。《爾雅．釋草》：「粢，稷。」三國魏．孫炎．注：「稷，粟也。」(2)黍一類的作物。明．李時珍《本草綱目．卷一一．穀部．稷》：「稷與黍，一類二種也。黏者為黍，不黏者為稷。」(3)高粱。清．王念孫《廣雅疏證．卷一○上．釋草》：「稷穰謂之䅳。」疏證：「稷，今人謂之高粱。」 2.古人認為稷是百穀之長，所以稱穀神為「稷」。《字彙．禾部》：「稷，穀神。」如：「社稷」。 3.古代掌管農事的官。《書經．舜典》：「汝后稷，播時百穀。」唐．孔穎達．正義：「稷是五穀之長，立官主此稷事。」 4.姓。如漢代有稷嗣。
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 稷 (形声。从禾,畟声。表示与农作物有关。本义稷谷) 植物名。我国古老的食用作物,即粟。一说为不粘的黍。又说为高粱 稷,齮也。五谷之长。--《说文》 黍稷无成。--《国语·晋语》。注粱也。”按,千谷粟三者为黍,稷稻梁之大名。梁则今小米子之大而不黏者,与稷别。 黏者为黍,不黏者为稷。--《本草纲目》 稷,粟也。--《尔雅·释草》注 稷,今人谓之高粱。--《广雅疏证》 又如稷食(稷米煮的饭。泛指粗粝的饭);稷饭(以稷谷为饭);稷馈(古代以稷为主的祭礼) 引申为庄稼和粮食的总称 稷jì ⒈〈古〉指一种谷物，一说是黍属，一说是粟（谷子）。 ⒉〈古〉迷信指"谷神"…
Eng
- CC-CEDICT millet|God of cereals worshiped by ancient rulers|minister of agriculture
Nguồn gốc
left-right
Khang Hy
〔古文〕：𥞷【唐韻】子力切【集韻】【韻會】【正韻】節力切，𠀤音卽。【說文】齋也。五穀之長。【徐曰】案本草，稷卽穄，一名粢。楚人謂之稷，關中謂之𪎭，其米爲黃米。【通志】稷苗穗似蘆，而米可食。【月令章句】稷，秋種夏熟，歷四時，備隂陽，穀之貴者。【詩·王風】彼稷之苗。【禮·曲禮】稷曰明粢。 又神名。【風俗通義】稷，五穀之長。五穀衆多，不可徧祭，故立稷而祭之。 又農官名曰后稷。【書·舜典】汝后稷播時百穀。【左傳·昭二十九年】蔡墨曰：稷，田正也。有烈山氏之子曰柱，爲稷，自夏以上祀之。周棄亦爲稷，自商以來祀之。 又疾也。【詩·小雅】旣齊旣稷。【註】齊整稷疾。言祭祀禮容莊敬也。○按《毛傳》訓稷爲疾。鄭箋仍訓黍稷之稷。朱註本《毛傳》，宜从毛訓爲是。 又姓。漢上津令稷嗣。 又地名。【左傳·宣十五年】晉侯治兵于稷。【註】稷，晉地。河東聞喜縣西有稷山。【前漢·地理志】西河郡美稷縣。 又與昃通。【穀梁傳·定十五年】戊午日下稷，乃克葬。【註】稷，昃也。下稷謂脯時。○按《隷釋·郙閣𥓓》言劬勞曰稷，用《穀梁》日下稷之文，與《堯母𥓓》日不稷，《費鳳𥓓》乾乾日稷同。【集韻】或作𥠈。
Thuyết Văn
𪗉斉也。 五穀之長。 从禾。畟聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
程氏瑤田九穀攷曰。稷、𪗉、大名也。粘者爲秫。北方謂之高粱。通謂之秫秫。又謂之蜀黍。高大似蘆。月令。首種不入。鄭云。首種謂稷。今以北方諸穀播種先後攷之。高粱冣先。管子書。日至七十日。陰凍釋而蓺稷。百日不蓺稷。日至七十日。今之正月也。今南北皆以正月蓺高粱是也。凡經言疏食者、稷食也。稷形大。故得疏偁。按程氏九穀攷至爲精析。學者必讀此而後能正名其言。漢人皆冒粱爲稷。而稷爲秫秫。鄙人能通其語者。士大夫不能舉其字。眞可謂撥雲霧而覩靑天矣。 謂首種也。月令注。稷、五穀之長。按稷長五穀。故田正之官曰稷。五經異義。今孝經說。稷者、五穀之長。穀衆多不可徧敬。故立稷而祭之。古左氏說。列山氏之子曰柱。死祀以爲稷。稷是田正。周棄亦爲稷。自商以來祀之。許君曰。謹按禮緣生及死。故社稷人事之。旣祭稷穀。不得但以稷米祭。稷反自食。同左氏義。鄭君駁之曰。宗伯以血祭祭社稷、五祀五嶽。社稷之神若是句龍柱棄。不得先五嶽而食。大司徒五地。一曰山林。二曰川澤。三曰丘陵。四曰墳衍。五曰原隰。大司樂五變而致介物及土示。土示者、五土之總神。卽謂社也。六樂於五地無原隰而有土祇。則土祇與原隰同用樂也。是以變原隰言土示。詩信南山云。畇畇原隰。下云。黍稷彧彧。原隰生百穀。稷爲之長。然則稷者原隰之神。若達此義。不得以稷米祭稷爲難。社者、五土總神。稷者、原隰之神。皆能生萬物者。以古之有大功者配之。句龍以有平水土之功。配社祀之。稷有播種之功。配稷祀之。按許造說文但引今孝經說。則其說社稷當與鄭意同。玉裁謂。異義早成。說文晚出。爲定說。此亦一耑也。 子力切。一部。古叚稷爲卽。小雅旣齊旣卽。毛云稷、疾是也。亦叚爲昃字。如穀梁日昃作日稷是也。
【稷】 (tắc) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 禾 (hòa) | Thanh phù (聲符): 畟 (tắc) Nghĩa: 𪗉 tề vậy。 ngũ (Năm) cốc (Lúa) chi (Chưng) trường (Dài. So hai đầu với )
Tự hình
- Kim văn
- Chữ lụa
- Tiểu triện
- Lệ thư
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 禝 · 𥞷 · 𥟄 · 𥟛 · 𥠈 · 𥠎 · 𥣊 · 禝