跖
chíchNôm chích
Hán Việt: chích · Pinyin: zhí · Nôm: chích
Tổng quan
Xéo, giẫm chân
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | zhí |
|---|---|
| Hán Việt | chích |
| Âm Nôm | chích |
| Quảng Đông | zek3 |
| Nhật Bản | ASHINOURA |
| Hàn Quốc | 척 |
| Chú âm | ㄓˊ |
| Hán ngữ Trung cổ | cjek |
| Phản thiết | 職略切 |
| Thanh mẫu | 章 |
| Vận | 昔 |
| Đẳng | 3 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Bàn chân. Tên một kẻ trộm đại bợm ngày xưa, Đạo Chích [盜跖]. Nguyễn Du [阮攸] : Khả liên Đạo Chích dĩ vô gia [可憐盜跖已無家] (Liễu Hạ Huệ mộ [柳下惠墓]) Thương cho Đạo Chích kẻ không nhà. $ Có khi viết là chích [蹠]
Nôm
- Giản Dị Hán Nôm chích [Eng: sole (of the foot)]
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 (一)之又音。
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 跖 (形声。从足,石声。本义脚掌) 同本义 跖,足下也。--《说文》 善学者若齐王之食鸡也,必食其跖数千而后足。--《吕氏春秋》 跖 踏,踩 跖劲弩。--《史记》 蹠达膝。--《淮南子·脩务》 上无凌虚之巢,下无跖实之蹊。--张协《七命》 又如跖实(兽足踏地) 跳跃 跖魂负沴。--《汉书》 跖骨 跖痛 跖（蹠）zhí ⒈脚面上跟脚趾接近的部分～骨。 ⒉脚，脚掌。
Eng
- CC-CEDICT variant of 蹠, 跖[zhi2]
- CC-CEDICT metatarsus, (literary) sole of the foot, (literary) to tread on
Nguồn gốc
left-right
Khang Hy
【唐韻】【集韻】【韻會】【正韻】𠀤之石切，音隻。【說文】足下。【淮南子·說山訓】善學者若齊王之食雞，必食其跖。 又【韻補】叶職略切。【張載·七命】圜案星亂，方文華錯。封熊之蹯，翰音之跖。
Thuyết Văn
足下也。 从足。石聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
今所謂腳掌也。史記曰。跖勁弩按弩以足蹋張之。故曰跖。跖或借蹠爲之。又作𨂂。賈誼傳曰。病非徒瘇也。又苦𨂂盭。𨂂、跖字之異者也。足跖、反戾不可行。 之石切。古音在五部。
【跖】 (chích) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 足 (túc) , Thanh phù (聲符): 石 (thạch) Phiên thiết: Chi thạch thiết Thượng tự: 之 (chi) , Hạ tự: 石 (thạch) Trung cổ thanh mẫu: 章母 — toàn thanh (全清) Quy tắc: thanh mẫu 'ch' + vận mẫu 'ich' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → sắc Suy luận: chích (âm hệ: 0 , từ vựng: 0) Nghĩa: túc (Chân) hạ (Dưới) vậy
Tự hình
- Tiểu triện
- Khải thư
- Thảo thư
Dị thể: 蹠 · 蹠