化

Nguồn gốc

left-right

Khang Hy

 〔古文〕：𠤎、𠯒、𠏁【唐韻】【正韻】呼霸切【集韻】【韻會】火跨切，𠀤花去聲。【說文】化，敎行也。【增韻】凡以道業誨人謂之敎。躬行于上，風動于下，謂之化。【老子·道德經】我無爲而民自化。又以德化民曰化。【禮·樂記】化民成俗。又【韻會】天地隂陽運行，自有而無，自無而有，萬物生息則爲化。又泛言攺易，亦曰變化。【易·繫辭】擬議以成其變化。又貨賄貿易曰化。【書·益稷】懋遷有無化居。又革物曰化。【周禮·春官·大宗伯】合天地之化。【註】能生非類曰化。【疏】鳩化爲鷹之類。皆身在而心化。若䑕化爲鴽，雀化爲蛤蜃之等，皆據身亦化，故云能生非類。又【正韻】告誥諭使人回心曰化。【書·大誥】肆予大化，誘我友邦君。又【公羊傳·桓六年】化我也。【註】行過無禮謂之化，齊人語也。【疏】哀六年傳云：𨻰乞曰：常之母有魚菽之祭，願諸大夫之化我也。亦是行過無禮之事。又州名。【韻會】漢屬合浦郡，宋攺化州。又【正韻】呼瓜切，音花。【後漢·馮衍傳】與時變化。【章懷太子註】音花。又【韻補】叶胡隈切，音回。【三略】變動無常，因敵變化。不爲事先，動而輒隨。【𨻰琳·大荒賦】越洪寧之蕩蕩兮，追𤣥漠之造化。跨三五其無偶兮，邈卓立而獨奇。又叶呼戈切，音訶。【離騷】初旣與余成言兮，後悔遁而有他。余旣不難夫離別兮，傷靈脩之數化。又叶許旣切，希去聲。【後漢·傅幹皇后箴】在昔明后，日新其化。匪惟訓外，亦訓于內。又叶呼臥切，呼去聲。【白虎通】火之爲言化也。陽氣用事，萬物變化也。【釋名】火，化也，消化物也。【漢書·敘傳】偪上幷下，荒殖其貨。侯服玉食，敗俗傷化。又【總要】化音吪，差錯也，謬言也。从人匕會意。小篆與匕混，故加言作訛。【史記·天官書】其人逢俉化言。

Thuyết Văn

教行也。 从匕人。 匕亦聲。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

教行於上。則化成於下。賈生曰。此五學者旣成於上。則百姓黎民化輯於下矣。老子曰。我無爲而民自化。 上匕之而下從匕謂之化。化篆不入人部而入匕部者、不主謂匕於人者。主謂匕人者也。今以化爲變匕字矣。 呼跨切。十七部。

【化】(hoá) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 匕人 (chủy + nhân) | Thanh phù (聲符): 匕亦 (chủy) Phiên thiết: 呼跨切 → hô + khóa Nghĩa: 教行 vậy。 từ 匕nhân (người)。匕 cũng là thanh phù。

Tự hình

• Giáp cốt
• Kim văn
• Chữ lụa
• Tiểu triện
• Lệ thư
• Khải thư
• Hành thư
• Thảo thư

Dị thể: 㐶 · 𠆧 · 𠏁 · 𠤎 · 𠯒