戈

Nguồn gốc

Khang Hy

【唐韻】【集韻】【韻會】【正韻】𠀤古禾切，音鍋。【說文】平頭戟也。【徐鍇曰】戟小支上向則爲戟，平之則爲戈。一曰戟偏距爲戈。【禮·曲禮】進戈者前其𨱔，後其刃。【正義曰】戈，鉤孑戟也。如戟而橫安刃，但頭不向上，爲鉤也。直刃長八寸，橫刃長六寸，刃下接柄處長四寸，𠀤廣二寸，用以鉤害人也。【周禮·冬官考工記】戈柲六尺有六寸。【又】戈廣二寸，內倍之，胡三之，援四之。【註】內謂胡以內接柲者也，胡，其孑也，援，直刃也。【釋名】戈，過也。所刺擣則決，所鉤引則制之，弗得過也。【書·牧誓】稱爾戈。【註】戈，短兵也。人執以舉之，故言稱也。又【典略】周有孤父之戈。 又國名。在宋鄭之閒，寒浞子豷封于戈，少康滅之。 又姓。【史記】夏後有戈氏，宋戈彥，明戈鎬。 又司戈，武職，從八品，唐天授年閒置。从弋，一橫之。象形。

Thuyết Văn

平頭𢧢也。 从弋。 一衡之。象形。 凡戈之屬皆从戈。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

攷工記。冶氏爲戈。廣二寸。內倍之。胡三之。援四之。倨句外博。重三鋝。鄭曰。戈、今句孑戟也。或謂之雞鳴。或謂之擁頸。內謂胡以內接柲者也。長四寸。胡六寸。援八寸。戈、句兵也。主於胡也。俗謂之曼胡以此。鄭司農云。援、直刃也。胡其孑。按依先鄭戈有直刃、則非平頭也。宋黃氏伯思始疑鄭注。近程氏瑤田攷戈刃如劔横出而稍倨。所謂援八寸也。援之下近柲爲胡。連上爲刃。所謂胡六寸也。其横毌於柲而外出者凡四寸。所謂內倍之也。戈戟之金非冒於柲之首。皆爲之內。横毌外出。且於胡之近柲處爲三孔。纏縛於柲以固之。古戈戟時有存者。覈之可知也。說詳通藝錄。按許說戈爲平頭戟。从戈以一象之。然則戈刃之横出無疑也。横出故謂之援。援、引也。凡言援者皆謂横引之。直上者不曰援也。且戈戟皆句兵。矛刺兵。殳𣪠兵。殳嫥於𣪠者也。矛嫥於刺者也。戟者兼刺與句者也。戈者兼句與𣪠者也。用其横刃則爲句兵。用横刃之喙以啄人則爲𣪠兵。𣪠與句相因爲用。故左氏多言戈擊。若晉中行獻子夢厲公以戈擊之。齊王何以戈擊子之。解其左肩。鄭子南逐子晳。擊之以戈。衞齊氏用戈擊公孟。公魯以背蔽之。𣃔肱。以中公孟之肩。魯昭公將以戈擊僚柤。楚盜以戈擊昭王。王孫由余以背受之。中肩。越靈姑浮以戈擊闔廬。傷將指。齊𥳑公執戈將擊陳成子。衞石乞盂黶敵子路。以戈擊之。𣃔纓。皆言擊不言刺。惟盧蒲癸以寢戈自後刺子之言刺。葢癸與王何同用戈。癸逼近子之故言刺。王何去子之稍遠故言擊。且二人一在後一在前。相爲掎角也。若長狄僑如、魯富父終甥摏其喉以戈殺之。由長狄長三丈。旣獲之不能殺之。故自下企上以舂其喉也。自下舂其喉。計長狄長不過二丈。容旣獲之後。身横於地而殺之。摏亦擊也。方言曰。戈、楚謂之釨。凡戟而無刃、秦晉之閒謂之釨。或謂之鏔。吳楊之閒謂之戈。東齊秦晉之閒謂其大者曰鏝胡。其曲者謂之鉤釨鏝胡。方言釨鉤鏝字皆轉寫譌俗。古衹作句孑曼。云無刃者、謂無直刃也。云句孑者、謂其爲句兵、取義…

【戈】 (qua) Lục thư: Tượng hình Cấu trúc: Tượng hình — Từ: 弋 (dặc (Bắn.)), 戈 (qua (Cái mác)) Nghĩa: bình (Bằng phẳng. Như {thủ) đầu (Bộ đầu)𢧢 vậy Phàm các chữ thuộc bộ 戈 (qua) đều từ 戈。

Tự hình

• Giáp cốt
• Kim văn
• Chữ lụa
• Tiểu triện
• Khải thư
• Hành thư
• Thảo thư