疇
trùNôm trù
Hán Việt: trù · Pinyin: chóu · Nôm: trù
Tổng quan
Ruộng cấy lúa
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | chóu |
|---|---|
| Hán Việt | trù |
| Âm Nôm | trù |
| Quảng Đông | cau4 |
| Mân Nam | tiu5 |
| Nhật Bản | CHUU |
| Hàn Quốc | 주 |
| Chú âm | ㄔㄡˊ |
| Hán ngữ Trung cổ | driu |
| Baxter-Sagart | [d]ru |
| Hán ngữ Thượng cổ | [d]ru |
| Phản thiết | 𨻰留切 |
| Thanh mẫu | 澄 |
| Vận | 尤 |
| Đẳng | 3 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Ruộng cấy lúa. Nói sự đã qua gọi là trù tích [疇昔] tức như ta nói ngày nào vậy. Nguyễn Du [阮攸] : Nhan sắc thị trù tích [顏色是疇昔] (Kí mộng [記夢]) Nhan sắc vẫn như xưa. Đời đời giữ cái nghiệp nhà truyền lại gọi là trù. Ngày xưa giao các việc xem thiên văn và tính toán cho các quan thái sử đời đời giữ chức, cho nên gọi các nhà học tính là trù nhân [疇人]. Loài. Ông Cơ Tử [箕子] bảo vua Vũ [禹] những phép lớn của trời đất có chia làm chín loài, gọi là hồng phạm cửu trù [洪範九疇], lại gọi là cơ trù [箕疇]. Cõi ruộng, chỗ luống này cách luống kia. Ai. Xưa. Đôi. Hai người là thất [匹], bốn người là trù [疇]
Nôm
- Giản Dị Hán Nôm trù trù (đất trồng cấy); trù tích (thủa xưa) [Eng: farmland; in the old day]
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 1.田地。如：「田疇」、「荒疇」、「綠野平疇」。 2.田間區分各種作物的界限。《文選．左思．蜀都賦》：「其園則有蒟蒻茱萸，瓜疇芋區，甘蔗辛薑。」 3.種類、類別。如：「範疇」。《戰國策．齊策三》：「夫物各有疇，今髡賢者之疇也。」 4.姓。如春秋時越國有疇無餘。 [動] 使相等。《漢書．卷八．宣帝紀》：「復其後世，疇其爵邑，世世毋有所與。」《資治通鑑．卷三五．漢紀二十七．平帝元始元年》：「莽宜賜號曰安漢公，益戶疇爵邑。」 [代] 誰。《文選．張衡．西京賦》：「天命不濤，疇敢以渝。」唐．杜甫〈九日寄岑參〉詩：「安得誅雲師，疇能補天漏？」
Eng
- CC-CEDICT arable fields, cultivated field, class, category
Nguồn gốc
left-right
Khang Hy
〔古文〕：𢑔、𠾉【唐韻】直由切【集韻】𨻰留切【正韻】徐留切，𠀤音酬。耕治之也。 又【禮·月令】季夏之月，可以糞田疇。【疏】穀田曰田，麻田曰疇。【齊語】陸阜陵墐，井田疇均，則民不憾。【註】麻地曰疇。 又【左傳·襄三十年】取我田疇而伍之。【註】𠀤畔爲疇。【史記·秦始皇紀】男樂其疇，女修其業。 又【爾雅·釋詁】疇，誰也。【書·堯典】帝曰：疇咨若時登庸。【傳】疇，誰也。 又【韻會】曩也。【左傳·宣二年】羊斟曰：疇昔之羊子爲政。【註】疇昔，猶前日也。【左思·蜀都賦】嗟見偉於疇昔。 又【史記·歷書】故疇人子弟分散。【如淳註】家業世世相傳爲疇。 又類也。【書·洪範】帝乃震怒，不畀洪範九疇。【傳】疇，類也。【戰國策】今髠賢者之疇也。【註】疇，類也。 又匹也。【易·否卦】九四，有命无咎，疇離祉。【疏】疇謂疇匹。【嵆康·贈秀才入軍詩】咬咬黃鳥，顧疇弄音。【註】疇，匹也。 又【五音集韻】雍也。【淮南子·俶眞訓】今夫樹木者，灌以瀿水，疇以肥壤。【註】疇，雍也。 又等也。【前漢·宣帝紀】疇其爵邑。【註】漢律，非始封十減二。疇者，等也，言不復減也。【後漢·祭遵傳】疇，等也。言功臣子孫，襲封與先人等。 又澤名。【淮南子·本經訓】堯乃使羿誅鑿齒於疇華之野。【註】疇華，南方澤名也。 又國名。【周語】摯疇之國也，由太任。【註】摯，疇，二國名。 又姓。摯疇之後。【左傳·哀十三年】疇無餘，謳陽，自南方。【註】二子，越大夫。 又【韻補】叶𨻰如切，音除。【韓愈·王弘中銘】方乎所部，禁絕浮屠。風雨順易，秔稻盈疇。
Thuyết Văn
耕治之田也。 从田𢏚。象耕田溝詰詘也。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
耕者、𤛿也。𤛿其田而治之。其田曰𤲮。有謂麻田曰𤲮者。劉向說苑、蔡邕月令章句、韋昭國語注、如淳漢書注同。此別爲一說。非許義也。有謂𤲮爲畍埒小畔際者。劉逵蜀都注、張載魏都注之說。亦非許義。許謂耕治之田爲𤲮。耕治必有耦。且必非一耦。故賈逵注國語曰。一井爲𤲮。杜預注左傳曰。並畔爲𤲮。並畔則二井也。引申之、高注國策、韋注漢書。𤲮、類也。王逸注楚辝。二人爲匹。四人爲𤲮。張晏注漢書。𤲮、等也。如淳曰。家業世世相傳爲𤲮。攷國語。人與人相𤲮。家與家相𤲮。戰國策曰。夫物各有𤲮。漢書曰。𤲮人子弟。𤲮其爵邑。王粲賦。顯敞寡𤲮。曹植賦。命𤲮嘯侣。葢自唐以前無不用从田之𤲮。絕無用从人之儔訓類者。此古今之變。不可不知也。楊倞注荀卿乃云𤲮當爲儔矣。 依韵會本訂。耕田溝、謂畎也。不必正直、故云詰詘。直由切。三部。隷作疇。
【疇】 (trù) Lục thư: Hội ý Cấu trúc: Hội ý — Kết hợp: 田𢏚 (điền 𢏚) Phiên thiết: Trực do thiết Thượng tự: 直 (trực) , Hạ tự: 由 (do) Trung cổ thanh mẫu: 澄母 — toàn trọc (全濁) Quy tắc: thanh mẫu 'tr' + vận mẫu 'âu' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → huyền Suy luận: trầu (âm hệ: 0 , từ vựng: 0) Nghĩa: canh (Cầy ruộng. Như {canh) trì (Sửa. Tô Thức [蘇軾] : ) chi (Chưng) điền (Ruộng đất cầy cấy đư) vậy
Tự hình
- Giáp cốt
- Chữ lụa
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 嚋 · 𠝽 · 𠷎 · 𠾉 · 𢏚 · 𢑔 · 𢑜 · 𤲮 · 嚋 · 畴 · 畴 · 畴