疫
dịchNôm dịch
Hán Việt: dịch · Pinyin: yì · Nôm: dịch
Tổng quan
Bệnh ôn dịch, bệnh nào có thể lây ra mọi người được gọi là dịch
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | yì |
|---|---|
| Hán Việt | dịch |
| Âm Nôm | dịch |
| Quảng Đông | jik6 |
| Mân Nam | ia̍h |
| Nhật Bản | EYAMI |
| Hàn Quốc | 역 |
| Chú âm | ㄧˋ |
| Hán ngữ Trung cổ | jyek |
| Baxter-Sagart | ɢʷek |
| Hán ngữ Thượng cổ | ɢʷek |
| Phản thiết | 越逼切 |
| Thanh mẫu | 匣 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Bệnh ôn dịch, bệnh nào có thể lây ra mọi người được gọi là dịch
Nôm
- Từ điển Hán Nôm (Viện Hán Nôm) dịch bệnh dịch, ôn dịch [Eng: epidemic, bubonic plague]
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 流行性或急性傳染病的總稱。如：「鼠疫」、「時疫」。唐．柳宗元〈永州龍興寺息壤記〉：「南方多疫，勞者先死。」
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 疫 (形声。从疒,役省声。本义瘟役) 同本义。急性传染病流行的通称 疫,民皆疾也。--《说文》 疫,病流行也。--《字林》 氐为天根生疫。--《史记·天官书》 鬻棺者欲岁之疫。--《汉书·刑法志》 果实早成,民殃于疫。--《礼记·月令》 又如时疫; 疫死(因染患流行的传染病而死); 疫旱(传染病与旱灾); 疫症(疫病); 疫疠(瘟疫); 疫疾(疫病; 疫病流行) 疫鬼,古代迷信称施瘟疫的鬼 疫yì指瘟疫，急性传染病的总称防～。治疗～病。
Eng
- CC-CEDICT (bound form) epidemic; plague
other
- Nguồn khác 【Dịch nghĩa】Quỷ lệ quỷ 厲鬼, quen làm bệnh tật nhân gian 【Khang Hi】[Thích danh 釋名] 疫，役也。言有鬼行役也。 Dịch, dịch dã. Ngôn hữu quỷ hành dịch dã. (Dịch, nghĩa là làm nặng nhọc. Ý nói có loài quỷ gây việc hại làm nặng nhọc người.) 【Phiên thiết】[Đường vận 唐韻] [Tập vận 集韻] [Vận hội 韻會] 營隻切 Dinh chích thiết [Chính vận 正韻] 越逼切，音役。 Việt bức thiết, âm Dịch. 【Bộ】Nạch疒
Nguồn gốc
Khang Hy
【唐韻】【集韻】【韻會】營隻切【正韻】越逼切，𠀤音役。【說文】民皆疾也。【釋名】疫，役也。言有鬼行役也。【周禮·春官·占夢】遂令始難毆疫。【注】疫，癘鬼也。【史記·歷書】茂氣至民無夭疫。 又【集韻】以醉切，遺去聲。義同。
Thuyết Văn
民皆疾也。 从𤕫。役省聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
鄭注周禮兩言疫癘之鬼。 營隻切。十六部。
【疫】 (dịch) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 𤕫 (𤕫) , Thanh phù (聲符): 役省 (dịch) Phiên thiết: Doanh chích thiết Thượng tự: 營 (doanh) , Hạ tự: 隻 (chích) Trung cổ thanh mẫu: 以母 — thứ trọc (次濁) Quy tắc: thanh mẫu 'd' + vận mẫu 'ich' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → nặng Suy luận: dịch (âm hệ: 0 , từ vựng: 0) Nghĩa: dân (Người) giai (Đều) tật (Ốm) vậy
Tự hình
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 𤶣