矣

yǐ hĩ

Hán Việt: hĩ · Pinyin: yǐ

Tổng quan

trợ từ kết thúc trong cổ văn, giống với 了[le5] hiện đại

Pinyin
yǐ
Hán Việt
hĩ
Chú âm
ㄧˇ
Unicode
U+77E3
Bộ thủ
矢
Số nét
7
Cấu trúc
top-bottom
Thương Hiệt
IOK

矣乎 · 矣哉 · 矣夫 · 矣群 · 矣栗駄 · 否矣 · 揾矣 · 耳矣

  • Thuyết Văn Giải Tự
  • Khang Hy Tự Điển

Âm vận

Pinyinyǐ
Hán Việthĩ
Quảng Đôngji5
Mân Nam--ah
Nhật BảnI
Hàn Quốc의
Chú âmㄧˇ
Hán ngữ Trung cổix
Baxter-Sagartqəʔ
Hán ngữ Thượng cổqəʔ
Phản thiết于己切
Thanh mẫu云
Vận止
Đẳng3

Nghĩa

Việt

  • Thiều Chửu Vậy, lời nói dứt câu. Dùng làm trợ từ, cũng như chữ {tai} [哉]. Như {thậm hĩ ngô suy hĩ} [甚矣，吾衰矣] (Luận ngữ [論語]) tệ quá, ta suy quá lắm rồi. Dùng như chữ {hồ} [乎] để hỏi lại. Như {tắc tương yên dụng bỉ tướng hĩ} [則將焉用彼相矣] (Luận ngữ [論語]) thì sẽ dùng họ giúp làm gì ư ?;

Nôm

  • Bảng Tra Chữ Nôm hỹ hỹ (rồi) [Eng: particle of completed action]
  • Bảng Tra Chữ Nôm hở hở hang [Eng: revealing,scanty; low neckline]
  • Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: hĩ Xuất hiện 2 lần trong Truyện Kiều 1902

Taiwan

  • MOE · 教育部重編國語辭典 [助] 1.表示已然的事。《左傳．僖公二十八年》：「晉侯在外，十九年矣。」《荀子．勸學》：「吾嘗終日而思矣，不如須臾之所學也。」 2.表示肯定的語氣。如：「由來久矣」。《論語．學而》：「與朋友交，言而有信，雖曰未學，吾必謂之學矣。」 3.表示將然的事。《史記．卷七．項羽本紀》：「奪項王天下者，必沛公也，吾屬今為之虜矣。」 4.表示疑問的語氣。通「乎」。《論語．季氏》：「危而不持，顛而不扶，則將焉用彼相矣？」 5.表示命令的語氣。《左傳．宣公四年》：「乃速行矣，無及於難。」《史記．卷九二．淮陰侯傳》：「先生且休矣，吾將念之。」 6.表示語句的結束。通「耳」…

Mainland

  • Tân Hoa Tự Điển 矣 (形声。小篆字形,上面是以”字,下面是矢”。从矢,以声。以”也可以理解为象矢飞逝的声音,是完成的语气。本义语气词。是了”) 表示完成时态 骨尽矣,而两狼之并驱如故。--《聊斋志异·狼三则》 表示坚决、肯定 德薄而位尊,知小而谋大,力小而任重,鲜不及矣!--《易·系辞下》 确实 表示感叹 矣乎 已矣乎。--晋·陶渊明《归去来兮辞》 老大矣乎。╠ 矣yǐ文言助词。 ⒈直陈语气，相当于"了"由来久～。法已定～。 ⒉〈表〉感叹太难～！ ⒊〈表〉命令或请求先生休～。君无疑～。

Eng

  • CC-CEDICT classical final particle, similar to modern 了[le5]

Nguồn gốc

top-bottom

Khang Hy

 〔古文〕：𠤘【唐韻】【集韻】于己切【韻會】羽已切【正韻】養里切，𠀤音𦮸。【說文】語已辭也。【徐曰】矣者，直疾。今試言矣，則出氣直而疾會意。【柳宗元曰】決辭也。 又叶于姬切，音依。【詩·小雅】徹我牆屋，田卒汙萊。曰予不戕，禮則然矣。萊音釐。【正字通】通作巳。音以。與已別。

Thuyết Văn

語巳䛐也。 从矢。㠯聲。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

巳矣㬪韵。巳、止也。其意止、其言曰矣。是爲意內言外。論語或單言矣。或言巳矣。如學而、子張篇皆云。可謂好學也巳矣。公冶長篇。不可得而聞也巳矣。巳矣乎吾未見能見其過而內自訟者也。俗本句末刪矣者、非。淮南書說矣與也二字不同。 于己切。一部。

【矣】 (hĩ) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 矢 (tẻ) | Thanh phù (聲符): 㠯 (dĩ) Phiên thiết: Vu kỉ thiết Thượng tự: 于 (vu) | Hạ tự: 己 (kỉ) Trung cổ thanh mẫu: 云母 — thứ trọc (次濁) Quy tắc: thanh mẫu 'v' + vận mẫu 'i' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → ngã Suy luận: vĩ (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: ngữ (Nói) tị (Chi {Tị}) từ vậy

Tự hình

  • Kim văn
  • Chữ lụa
  • Tiểu triện
  • Khải thư
  • Hành thư
  • Thảo thư

Dị thể: 𠤘 · 𡗞 · 𢦕