鷙
chí
Hán Việt: chí · Pinyin: zhì
Tổng quan
dữ dằn tàn bạo chim săn mồi
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | zhì |
|---|---|
| Hán Việt | chí |
| Quảng Đông | zi3 |
| Nhật Bản | ARADORI |
| Hàn Quốc | 지 |
| Chú âm | ㄓˋ |
| Hán ngữ Trung cổ | cjiih |
| Baxter-Sagart | [t]ip-s |
| Hán ngữ Thượng cổ | [t]ip-s |
| Phản thiết | 陟利切 |
| Thanh mẫu | 知 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Loài chim mạnh tợn. Tính mạnh tợn.
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 性情凶猛的鳥。《玉篇．鳥部》：「鷙，猛鳥也。」 [形] 凶狠勇猛。《商君書．畫策》：「虎豹熊羆，鷙而無敵。」《漢書．卷九四．匈奴傳下》：「外國天性忿鷙，形容魁健。」
Eng
- CC-CEDICT fierce|brutal|bird of prey
Nguồn gốc
top-bottom
Khang Hy
【唐韻】【集韻】【韻會】脂利切【正韻】支義切，𠀤音至。【說文】擊殺鳥也。【玉篇】猛鳥也。【屈原·離騷】鷙鳥之不羣兮，自前世而固然。【王逸註】鷙，執也。謂能執伏衆鳥，鷹鸇之類也。【後漢·杜詩傳】湯武善禦衆，故無忿鷙之師。【註】鷙，擊也。又凡鳥之勇，獸之猛者，皆曰鷙。【禮·月令】鷹隼蚤鷙。【註】鷙，疾厲之氣也。亦作摯。【禮·曲禮】前有摯獸。又抵也。莊子馬蹄篇馬知介倪闉扼鷙曼。䆁文李云鷙，牴也。又【集韻】【類篇】𠀤陟栗切，音窒。【莊子·在宥篇】天下始喬詰卓鷙。【音義】卓鷙，行不平也。又疑也。【管子·五輔篇】下愈覆鷙而不聽從。【註】謂伺察而懷疑也。又【集韻】之列切，音晢。鳥擊也。又【集韻】【類篇】𠀤敕栗切，音抶。又陟利切，音致。義𠀤同。 考證：〔又與騺同。【史記·秦本紀】晉君棄其軍，與秦爭利，還而馬鷙。〕 謹按史記不作鷙。今節云於上文禮曲禮前有摯獸下，增又抵也。莊子馬蹄篇馬知介倪闉扼鷙曼。䆁文李云鷙，牴也。
Thuyết Văn
擊殺鳥也。 从鳥。从。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
夏小正。六月鷹始摯。月令。鷹隼蚤鷙。古字多假摯爲鷙。儒行。鷙蟲攫搏。注曰。鷙从鳥、𦥎省聲。此注正義本誤。郭忠恕所據不誤。六月毛傳云。輊、摯也。士喪禮注云。輖、𦥎也。考工記注云。摯、輖也。然則𦥎卽摯字。摯之或體也。鄭注少言字體。此言之者。葢鷙上从執。俗認爲執聲。則當在侵韵。而非音理。故云摯省聲以正之。摯之在質術韵而不在侵緝易明也。擊殺鳥者、謂能擊殺之鳥。自鷻至鷐風皆擊殺鳥也。故釋鷙。 各本作从鳥執聲。非也。許說會意。鄭說形聲。皆可以知此字之非執聲也。不曰从執鳥而曰从鳥从執者、惡其以鳥殺鳥。傷其類。且容所殺不獨鳥也。殺鳥必先攫搏之。故从執。小正傳曰。諱殺、故言摯。然則摯者、執也。脂利切。古音在十二部一作。从折聲。則在十五部。
【鷙】 (chí) Lục thư: Hội ý Cấu trúc: Hội ý — Kết hợp: 鳥 (điểu (Loài chim)) + ？ (？) Phiên thiết: Chi lợi thiết Thượng tự: 脂 (chi) | Hạ tự: 利 (lợi) Trung cổ thanh mẫu: 章母 — toàn thanh (全清) Quy tắc: thanh mẫu 'ch' + vận mẫu 'i' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → sắc Suy luận: chí (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: kích (Đánh. Như {kích cổ} ) sát (Giết. Mình tự giết m) điểu (Loài chim) vậy
Tự hình
- Tiểu triện
- Khải thư
Dị thể: 𪁊 · 𪁻 · 鸷 · 鸷 · 鸷