黔
kiềm
Hán Việt: kiềm · Pinyin: qián
Tổng quan
viết tắt của tỉnh Quý Châu 貴州 贵州[Gui4 zhou1]
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | qián |
|---|---|
| Hán Việt | kiềm |
| Quảng Đông | kam4 |
| Mân Nam | khiam5 |
| Nhật Bản | KUROI |
| Hàn Quốc | 검 |
| Chú âm | ㄑㄧㄢˊ |
| Hán ngữ Trung cổ | giem |
| Baxter-Sagart | [g](r)[o]m |
| Hán ngữ Thượng cổ | [g](r)[o]m |
| Phản thiết | 渠金切 |
| Thanh mẫu | 群 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Đen. Nhà Tần [秦] gọi dân đen là {kiềm thủ} [黔首], cũng như chữ {lê dân} [黎民]. Tỉnh Quý Châu [貴州] gọi là tỉnh {Kiềm} [黔]. Họ {Kiềm}.;
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 1.黑色。清．王念孫《廣雅疏證．卷八上．釋器》：「黔，黑也。」《左傳．襄公十七年》：「澤門之皙，實與我役；邑中之黔，實慰我心。」 2.大陸地區貴州省的簡稱。貴州省在戰國時屬楚黔中地，故稱為「黔」。 3.姓。如春秋時齊國有黔敖。 [動] 晒黑、熏黑。《莊子．天運》：「夫鵠不日浴而白，烏不日黔而黑。」唐．陸龜蒙〈秋日遣懷十六韻寄道侶〉詩：「故疾因秋召，塵容畏日黔。」 [形] 黑色的。《淮南子．脩務》：「孔子無黔突，墨子無暖席。」
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 黔〈形〉 (形声。从黑,今声。本义黑色) 同本义 黔,黎也。从黑,今声。秦谓民为黔首,谓黑发也,同谓之黎民。--《说文》 以为黔首则。--《礼记·祭义》 邑中之黔。--《左传·襄公十六年》 又如黔口(黑嘴巴);黔黑(深黑);黔丑(污黑丑陋) 黔 〈名〉 指百姓 贵州省的简称 姓 黔 〈动〉 晒黑,染黑,熏黑 乌不日黔而黑。--《庄子·天运 黔qián ⒈黑色～口。 ⒉贵州的简称。 ⒊
Eng
- CC-CEDICT abbr. for Guizhou province 貴州|贵州[Gui4 zhou1]
Nguồn gốc
left-right
Khang Hy
〔古文〕：𦌣【唐韻】巨淹切【集韻】【韻會】其淹切【正韻】其廉切，𠀤音箝。【廣雅】黑也。【說文】黔，黎也。秦謂民爲黔首，謂黑色也。周謂之黎民。一說黑巾蒙首，故謂黔首。 又與鈐通。【易·說卦】艮爲黔喙之屬。【註】冷氏曰：鳥善以喙止物者。 又郡名。【史記·秦始皇紀】秦置黔中郡。 又縣名。【前漢·地理志】琅邪郡黔陬縣。 又【集韻】其嚴切，音鉗。黃黑色也。 又【集韻】居嚴切。義同。 又【廣韻】巨金切【集韻】【韻會】【正韻】渠金切，𠀤音琴。黔羸，神名。【楚辭·遠遊】造黔羸而見之兮。亦作黔雷。【司馬相如·大人賦】左𤣥冥而右黔雷。【註】神名。 又姓。【禮·檀弓】齊有黔敖。【前漢·古今人表】作禽敖。
Thuyết Văn
黎也。 从黑。今聲。 秦謂民爲黔首。謂黑色。 周謂之黎民。 易曰。爲黔喙。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
黎、履黏也。與驪字同音。故借爲黑義。耇下曰。老人面凍黎若垢。謂凍黑也。俗作黧。小徐本作黧。乃用俗字改許也。 巨淹切。七部。 秦始皇本紀。二十六年。更名民曰黔首。應劭曰。黔亦黎黑也。祭義。明命鬼神。以爲黔首則。正義云。此孔子言。非當秦世。錄記之人在後變改之耳。按本紀泰山刻石。親巡遠黎。刻碣石門。黎庶無繇。尙沿周語也。琅邪臺刻石三言黔首。之罘刻石、會稽刻石各言黔首者一。皆用秦制也。 大雅雲漢、禮記大學黎民皆訓衆民。釋詁曰。黎、衆也。詩桑柔傳曰。黎、齊也。宋人或以黑色訓黎民。殊誤。許言此者、證秦以前無黔首之偁耳。非謂黎黔同義。 說卦傳文。謂艮也。按黔鄭作黚。喙晁以道、吕東萊所據釋文作。葢喙之轉寫異體。或古叚彙爲喙之故與。
【黔】 (kiềm) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 黑 (hắc) | Thanh phù (聲符): 今 (kim) Phiên thiết: Cự yêm thiết Thượng tự: 巨 (cự) | Hạ tự: 淹 (yêm) Trung cổ thanh mẫu: 群母 — toàn trọc (全濁) Quy tắc: thanh mẫu 'k' + vận mẫu 'yêm' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → huyền Suy luận: kiềm (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: lê (Đen. Bách tính) vậy
Tự hình
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 𦌣