易

yì dịch

Hán Việt: dịch · Pinyin: yì

Tổng quan

họ [Yi4] viết tắt của 易經 易经[Yi4jing1], Kinh Dịch dễ gần thay đổi trao đổi tiền tố tương ứng với hậu tố tính từ "-able" hoặc "-ible" trong tiếng Anh

Pinyin
yì
Hán Việt
dịch
Chú âm
ㄧˋ
Unicode
U+6613
Bộ thủ
日
Số nét
8
Cấu trúc
top-bottom
Thương Hiệt
APHH

易主 · 易事 · 易于 · 易传 · 易位 · 易信 · 易办 · 易动

  • Thuyết Văn Giải Tự
  • Khang Hy Tự Điển

Âm vận

Pinyinyì
Hán Việtdịch
Quảng Đôngji6
Mân Namī
Nhật BảnYASASHII
Hàn Quốc역
Chú âmㄧˋ
Hán ngữ Trung cổjeh
Baxter-Sagartlek-s
Hán ngữ Thượng cổlek-s
Phản thiết以智切
Thanh mẫu以
Vận寘
Đẳng3

Nghĩa

Việt

  • Thiều Chửu Đổi. Hai bên lấy tiền hay lấy đồ mà đổi cho nhau gọi là {mậu dịch} [貿易]. {Dịch tử nhi giáo} [易子而教] Đổi con cho nhau mà dạy. Ngày xưa thường dùng cách ấy, vì mình dạy con mình thường không nghiêm bằng người khác. Biến đổi, thay. Như {biến dịch} [變易] thay đổi, {di phong dịch tục} […

Nôm

  • Bảng Tra Chữ Nôm diệc chim diệc [Eng: type of bird]
  • Bảng Tra Chữ Nôm di [Eng: change; easy]
  • Bảng Tra Chữ Nôm dể khinh dể (con thường) [Eng: to look down]
  • Bảng Tra Chữ Nôm dễ dễ dãi, dễ dàng; dễ sợ; dễ thương; dễ thường [Eng: easy-going, easy; disgusting; lovely; probably]
  • Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: di Xuất hiện 30 lần trong Truyện Kiều 1871
  • Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: di Xuất hiện 33 lần trong Truyện Kiều 1902
  • Lục Vân Tiên Âm Nôm: di Xuất hiện 8 lần trong Lục Vân Tiên

Taiwan

  • MOE · 教育部重編國語辭典 [形] 1.簡單、不困難。如：「容易」、「得來不易」。 2.平和、和藹。如：「平易近人」。《詩經．小雅．何人斯》：「爾還而入，我心易也。」 [動] 1.交換。如：「交易」、「貿易」、「以物易物」。《史記．卷八一．廉頗藺相如傳》：「秦昭王聞之，使人遺趙王書，願以十五城請易璧。」 2.改變。如：「變易」、「易容」、「移風易俗」。《易經．繫辭下》：「上古結繩而治，後世聖人易之以書契。」 3.輕視、輕慢。《左傳．襄公四年》：「戎狄荐居，貴貨易土。」《漢書．卷八六．王嘉傳》：「二千石益輕賤，吏民慢易之。」 4.治理。《孟子．盡心上》：「易其田疇，薄其稅斂，民可使富…

Mainland

  • Tân Hoa Tự Điển 易 (象形。本义蜥易) 换,交换 寒暑易节。--《列子·汤问》 寡人欲以百里之地易安陵。--《战国策·魏策》 以大易小。 弗敢易。 易寡人之璧。--《史记·廉颇蔺相如列传》 楚人围宋,易子而食。--《左传·哀公八年》 移风易俗。--李斯《谏逐客书》 贵人过而见之,易之以百金,献诸朝。--明·刘基《郁离子·千里马篇》 又如易筋经(讲武术的书,托名南朝梁代达摩和尚所作);易箦(换竹席。比喻行将死亡);易货(交换货物);易地(互换所处的地位;交换土地);易身(换位) 改变,更改 狱词无易。--清·方苞《 易yì ⒈好办，不费力容～。～如反掌。明白～知。简便～行…

Eng

  • CC-CEDICT surname Yi|abbr. for 易經|易经[Yi4 jing1], the Book of Changes
  • CC-CEDICT easy|amiable|to change|to exchange|prefix corresponding to the English adjective suffix -able or -ible

ja

  • JMdict type of cleromancy divination (described in the Book of Changes) performed with long sticks|The Book of Changes|Yijing|I Ching
  • JMdict easiness

Nguồn gốc

top-bottom

Khang Hy

【唐韻】羊益切【集韻】【韻會】【正韻】夷益切，𠀤音亦。【說文】蜥易，蝘蜓，守宮也。象形。祕書說：日月爲易，象隂陽也。【易·繫辭】《易》者，象也。【疏】《易》卦者，爲萬物之形象。【又】生生之謂易。【註】隂陽轉易，以成化生。【疏】隂陽變轉。【周禮·春官·大卜】掌三《易》之灋：一曰《連山》，二曰《歸藏》，三曰《周易》。【註】易者，揲蓍變易之數，可占者也。【孔穎達·周易正義】夫易者，變化之總名，改換之殊稱。【朱子·周易本義】《易》，書名也。其卦本伏羲所畫，有交易、變易之義，故謂之《易》。 又【易·乾卦】不易乎世。【註】不爲世所移易也。 又【易·繫辭】日中爲市，致天下之民，聚天下之貨，交易而退。【公羊傳·宣十二年】交易爲言。【註】交易，猶往來也。 又【書·堯典】平在朔易。【傳】謂歲改易。 又【禮·祭義】易抱龜南面。【疏】占易之官也。 又【史記·項羽紀】赤泉侯人馬俱驚，辟易數里。【註】正義曰：開張易舊處。 又姓。【姓氏急就篇】易氏，易牙之後。 又水名。【水經】易水出涿郡故安縣閻鄕西山。 又州名。【廣韻】趙分晉得中山，秦爲上谷郡，漢置涿郡，隋爲易州，因水名之。 又【廣韻】【集韻】【韻會】以豉切【正韻】以智切，𠀤音異。【易·繫辭】乾以易知。【疏】《易》謂《易略》。 又【易·繫辭】辭有險易。【註】之泰則其辭易，之否則其辭險。【疏】易，說易也。 又【禮·檀弓】易墓非古也。【註】易謂芟治草木。【孟子】易其田疇。【註】易，治也。 又【禮·祭義】外貌斯須不莊不敬，而慢易之心入之矣。 又【公羊傳·文十二年】俾君子易怠。【註】易怠，猶輕惰也。 又【公羊傳·宣六年】是子之易也。【註】易，猶省也。 又【論語】喪，與其易也，寧戚。【何晏註】和易也。【朱傳】易，治也。 又【爾雅·釋詁】平、均、夷、弟，易也。【註】皆謂易直。【疏】易者，不難也。又【莊子·刻意篇】聖人休休焉，則平易矣。 又【史記·禮書】能慮勿易。【註】易，謂輕易也。 又【韻補】叶余支切。【詩·小雅】爾還而入，我心易也。還而不入，否難知也。

Thuyết Văn

蜥易、蝘蜓、守宫也。 象形。 祕書說曰。日月爲易。 象侌昜也。 一曰从勿。 凡易之屬皆从易。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

虫部蜥下曰。蜥易也。蝘下曰。在壁曰蝘蜓。在艸曰蜥易。釋魚曰。榮螈、蜥蜴。蜥蜴、蝘蜓。蝘蜓、守宫也。郭云。轉相解。博異語、別四名也。方言曰。守宫、秦晉西夏謂之守宫。或謂之蠦𧓋。或謂之蜥蜴。其在澤中者謂之易蜴。南楚謂之蛇醫。或謂之蠑螈。東齊海岱謂之螔。北燕謂之祝蜒。桂林之中守宫大者而能鳴。謂之蛤解。按許舉其三者、略也。易本蜥易。語言假借而難易之義出焉。鄭氏贊易曰。易之爲名也。一言而函三義。簡易一也。變易二也。不易三也。按易彖二字皆古以語言假借立名。如象卽像似之像也。故許先言本義。而後引祕書說。云祕書者、明其未必然也。 上象首、下象四足。尾甚微、故不象。羊益切。十六部。古無去入之分。亦以豉切。今俗書蜥易字多作蜴。非也。按方言。蜥易、其在澤中者謂之易蜴。郭云。蜴音析。是可證蜴卽蜥字。非羊益切。小雅。胡爲虺蜴。毛傳曰。蜴、螈也。釋文。蜴星歴反。字又作蜥。說文引詩正作蜥。毛語正與方言合。方言。易蜴、南楚謂之蛇醫。或謂之蠑螈。謂在澤中者也。螈卽虫部之蚖字。蛇醫也。陸璣云。蜴一名蠑螈。水蜴也。或謂之蛇醫。如蜥易。然則蜥易者統名。倒言易蜥及單言蜥者、別其在澤中者言也。 祕書謂緯書。目部亦云。祕書瞋从戌。按參同契曰。日月爲易。剛柔相當。陸氏德明引虞翻注參同契云。字从日下月。 謂上从日象陽。下从月象陰。緯書說字多言形而非其義。此雖近理。要非六書之本。然下體亦非月也。 又一說从旗勿之勿。皆字形之別說也。

【易】 (dịch ⟨dị⟩) Lục thư: Tượng hình Cấu trúc: Tượng hình — Từ: 勿 (vật (Chớ. Nhời cấm chỉ kh)), 易 (dịch ⟨dị⟩ (Đổi. Hai bên lấy tiề)) Phiên thiết: Dương ích thiết Thượng tự: 羊 (dương) | Hạ tự: 益 (ích) Trung cổ thanh mẫu: 以母 — thứ trọc (次濁) Quy tắc: thanh mẫu 'd' + vận mẫu 'ich' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → nặng Suy luận: dịch (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: tích ({Tích dịch} [蜥蜴] con) dịch (Đổi. H…

Tự hình

  • Giáp cốt
  • Kim văn
  • Chữ lụa
  • Tiểu triện
  • Khải thư
  • Hành thư
  • Thảo thư

Dị thể: 昜 · 㑥 · 𡱿 · 昜