晦
hối
Hán Việt: hối · Pinyin: huì
Tổng quan
(hình thức kết hợp) ngày cuối tháng âm lịch (hình thức kết hợp) tối u ám (văn học) đêm
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | huì |
|---|---|
| Hán Việt | hối |
| Quảng Đông | fui3 |
| Mân Nam | hue3 |
| Nhật Bản | KAI |
| Hàn Quốc | 회 |
| Chú âm | ㄏㄨㄟˋ |
| Hán ngữ Trung cổ | huaih |
| Baxter-Sagart | m̥ˤək-s |
| Hán ngữ Thượng cổ | m̥ˤək-s |
| Phản thiết | 呼對切 |
| Thanh mẫu | 曉 |
| Vận | 隊 |
| Đẳng | 1 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Ngày cuối tháng ta gọi là ngày hối (ngày 30). Tối tăm mù mịt. Nghĩa văn không được rõ ràng cũng gọi là {hối}. Như {hối sáp} [晦澀] tối tăm trúc trắc. Ở ẩn một nơi không cầu cho người biết mình gọi là {dưỡng hối} [養晦] hay {thao hối} [韜晦].;
Nôm
- Bảng Tra Chữ Nôm hối hối (ngày cuối tháng âm lịch) [Eng: at the end of lunar month]
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 1.陰曆每月的最後一日稱為「晦」。《左傳．成公十六年》：「陳不違晦。」晉．杜預．注：「晦，月終，陰之盡。」《莊子．逍遙遊》：「朝菌不知晦朔，蟪蛄不知春秋，此小年也。」 2.夜晚。如：「風雨如晦」。《國語．魯語下》：「明而動，晦而休，無日以怠。」 [形] 1.昏暗。如：「幽晦」、「昏晦」。《楚辭．屈原．九歌．山鬼》：「雲容容兮而在下，杳冥冥兮羌晝晦。」 2.不顯明。如：「隱晦」、「詞句晦澀」。《鏡花緣》第八○回：「妹子以為此謎做的過晦，即使姊姊精於歧黃，也恐難猜。」
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 晦 (形声。从日,每声。本义阴历每月的最后一天) 同本义 晦,月尽也。--《说文》 三十日日月合宿,谓之晦。--《论衡·四讳》 陈不违晦。--《左传·成公十七年》 朝菌不知晦朔。--《庄子·逍遥游》 不知晦朔。-- 戊申晦。--清·姚鼐《登泰山记》 又如晦望(农历每月末一日与十五日);晦景(晦日,晦节);晦日(农历每月最后的一天) 夜;晚 晦淫惑疾。--《左传·昭公元年》。注夜也。” 又如晦明(从黑夜到天明。即昼夜);晦晓(夜晚与天明);晦魄( 晦huì ⒈昏暗，天黑，晚上～冥。幽～。风雨如～。自明及～，所行几里（及到）？ ⒉隐藏，不显著～迹。隐～。韬～…
Eng
- CC-CEDICT (bound form) last day of a lunar month|(bound form) dark; gloomy|(literary) night
Nguồn gốc
left-right
Khang Hy
【唐韻】荒內切【集韻】【韻會】呼內切【正韻】呼對切，𠀤音誨。【說文】月盡也。【釋名】晦，灰也。火死爲灰，月光盡似之也。【左傳·成十六年】陳不違晦。【註】晦，月終。 又【易·隨卦】君子以嚮晦入宴息。【註】晦，晏也。 又【詩·陳風】風雨如晦。【傳】晦，昏也。 又【詩·周頌】遵養時晦。【傳】晦，昧也。 又【左傳·成十四年】《春秋》之稱，微而顯，志而晦。【註】晦亦微，謂約言以紀事，事敘而名微。 又【左傳·昭元年】六氣，曰隂、陽、風、雨，晦、明也。【註】晦，夜也。 又【公羊傳·僖十五年】晦者何，冥也。 又【爾雅·釋天】霧謂之晦。 又【班固·幽通賦】鮮生民之晦在。【註】晦，亡幾也。
Thuyết Văn
月盡也。 从日。每聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
朔者、月一日始蘇。朢者、月滿與日相望似朝君。字皆从月。月盡之字獨从日者、明月盡而日如故也。日如故則月盡而不盡也。引伸爲凡光盡之偁。僖十五年春秋經。晦。震夷伯之廟。公羊曰。晦、晝冥也。穀梁曰。晦、冥也。杜注左云。與凡書晦同。爾雅曰。霿謂之晦。 荒內切。十五部。
【晦】 (hối) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 日 (nhật) | Thanh phù (聲符): 每 (hỏi) Phiên thiết: Hoang nội thiết Thượng tự: 荒 (hoang) | Hạ tự: 內 (nội) Trung cổ thanh mẫu: 曉母 — toàn thanh (全清) Quy tắc: thanh mẫu 'h' + vận mẫu 'ôi' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → sắc Suy luận: hối (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: nguyệt (Mặt trăng.) tận (Hết) vậy
Tự hình
- Giáp cốt
- Chữ lụa
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư