残
tàn
Hán Việt: tàn
Tổng quan
Âm Nôm
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | cán |
|---|---|
| Hán Việt | tàn |
| Quảng Đông | caan4 |
| Nhật Bản | NOKORU |
| Hàn Quốc | CAN |
| Chú âm | ㄘㄢˊ |
| Hán ngữ Trung cổ | zan |
| Baxter-Sagart | [dz]ˤa[n] |
| Hán ngữ Thượng cổ | [dz]ˤa[n] |
| Phản thiết | 昨干切 |
| Thanh mẫu | 從 |
| Vận | 寒 |
| Đẳng | 1 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Giản thể của chữ [殘].
- Thiều Chửu Tàn ác, tàn hại. Tàn, cái gì dùng rồi còn thừa lại gọi là {tàn}. Như {tàn bôi} [殘杯] chén rượu thừa (tiệc đã tàn), {tàn dạ} [殘夜] đêm tàn, nghĩa là chỉ còn một chút nữa thì sáng. Thiếu. Người không đủ các chi thể gọi là {tàn tật} [殘疾]. Giết.
Nôm
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: tàn Xuất hiện 2 lần trong Truyện Kiều bản 1866
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: tàn Xuất hiện 2 lần trong Truyện Kiều 1871
- Lục Vân Tiên Âm Nôm: tàn Xuất hiện 4 lần trong Lục Vân Tiên
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 残 (形声。从歹)声。从歹”表示与死亡有关。本义伤害) 同本义 残,伤也。--《苍颉篇》 昔智伯瑶残范中行。--《战国策·秦策》。注灭也。” 废为残贼。--《诗·大雅·民劳》 则汝残矣。--《战国策·齐策》。注坏也。” 凡二十七县残。--《史记·樊郦滕灌传》。集解谓多所杀伤也。” 张仪之残,樗里疾也。--《战国策·秦策》。注害也。” 放轼其君则残之。--《周礼·夏官》 残名以逞。--《左传·宣公二年》 又如摧残(使蒙受严重损失);残心(残害人的心);残贼(杀害);残灭(残杀毁灭); 残 cán ①不完整～缺。 ②剩余的；快完了的～冬。 ③伤害；毁坏～害。…
Eng
- CC-CEDICT to destroy|to spoil|to ruin|to injure|cruel|oppressive|savage|brutal|incomplete|disabled|to remain|to survive|remnant|surplus
ja
- JMdict remainder|the rest|what is left
Nguồn gốc
left-right
Khang Hy
【廣韻】昨干切【集韻】【韻會】財干切，𠀤音䏼。【說文】賊也。【詩·小雅】廢爲殘賊。【孟子】賊義者謂之殘。 又【釋名】殘，踐也。踐使殘壞也。【書·泰誓】殘害于爾萬姓。又【史記·樊噲傳】殘東垣。【註】謂多所殺傷也。 又惡也。【書·泰誓】取彼凶殘。【史記·陳餘傳】爲天下除殘。 又放逐也，殺也。【周禮·夏官】《大司馬》九伐之法，放弑其君，則殘之。【揚子·方言】㨆殺也。晉魏河內之北，謂㨆爲殘。㨆音廩。或洛感反。 又食餘也。【杜甫詩】殘杯與冷炙。 又煑肉之名。【張協·七命】鷰𩩙猩脣，髦殘象白。【註】髦，髦牛也。殘白，蓋煮肉之異名。【崔駰·博徒論】𪈏臛羊殘。 又殘缺也。【劉歆·移太常博士書】專已守殘。【註】師古曰：專執已所偏見，苟守殘缺之文。 又穿鑿傅會謂之蕞殘。【王充·論衡】蕞殘滿車，不成爲道。玉屑滿篋，不成爲寶。 又惡罵曰殘罵。【揚子·方言】南楚凡人殘罵謂之鉗。 又貪暴吏曰殘吏。【後漢·明帝紀】殘吏放手。 又五殘，星名。【史記·天官書】五殘星，出正東東方之野，其星狀類辰星。【正義曰】五殘，一名五鋒。【前漢·藝文志】有《五殘雜變星》二十一卷。 又與戔通。【易·賁卦】束帛戔戔。【註】引子夏《易》束帛殘殘。 又【魏志】辰韓名樂浪人爲阿殘。東方人名我爲阿，謂樂浪人本其殘餘之人也。 又膾殘，魚名。【皮日休詩】分明數得膾殘魚。 又【高僧傳】明瓚禪師，性懶而食殘，號懶殘。 又【韻補】叶財先切，音前。【班彪·北征賦】首身分而不寤兮，猶數功而辭諐。何夫子之妄說兮，孰云地脈而生殘。 又【夢溪筆談】王聖美治字學，演其義以爲右文。凡字其類在左，其義在右。如木類，其左皆从木。所謂右文者，如戔，少也，水之少者曰淺，金之小者曰錢，歹而小者曰殘，貝之小者曰賤，如此類皆以戔爲義。○按殘義本兼大小而言，姑附記於此。 考證：〔【崔駰·博徒論】𪈏曤羊殘。〕 謹照原文曤改臛。
Thuyết Văn
賊也。 从𣦵。戔聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
戈部曰。賊敗也。部殘穿也。今俗用爲㱚餘字。按許意殘訓賊。㱚訓餘今則殘專行而㱚廢矣。周禮稾人注。假戔爲㱚。 昨干切。十四部。
【殘】 (tàn) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 𣦵 (ngạt) | Thanh phù (聲符): 戔 (tiên) Phiên thiết: Tạc kiền thiết Thượng tự: 昨 (tạc) | Hạ tự: 干 (kiền) Trung cổ thanh mẫu: 從母 — toàn trọc (全濁) Quy tắc: thanh mẫu 't' + vận mẫu 'an' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → huyền Suy luận: tàn (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: tặc (Hại. Như {tường tặc}) vậy
Tự hình
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 残 · 𠡡 · 𠡹 · 𣧌 · 残 · 残 · 殘 · 残 · 殘