烝
chưng
Hán Việt: chưng · Pinyin: zhēng
Tổng quan
đông đảo quần chúng dâng lên (cho ai đó) nổi lên tiến lên phát triển biến thể cổ của 蒸[zheng1]
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | zhēng |
|---|---|
| Hán Việt | chưng |
| Quảng Đông | zing1 |
| Nhật Bản | MUSU |
| Hàn Quốc | 증 |
| Chú âm | ㄓㄥˉ |
| Hán ngữ Trung cổ | cjing |
| Baxter-Sagart | təŋ |
| Hán ngữ Thượng cổ | təŋ |
| Phản thiết | 諸應切 |
| Thanh mẫu | 章 |
| Vận | 蒸 |
| Đẳng | 3 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Tế chưng, lễ tế về mùa đông gọi là {chưng}. Nhiều, đông. Như {chưng dân} [烝民] lũ dân. Hơi bốc lên. Nấu hơi, nấu lấy chất hơi. Để. Để muông sinh lên trên cái trở. Hấp. Loạn dâm với người trên. Một âm là {chứng}. Nóng.;
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [動] 1.火氣上升。《墨子．節用中》：「逮夏，下潤溼上熏烝。」 2.用熱水氣蒸東西。通「蒸」。如：「烝魚」、「烝飯」。宋．蘇軾〈酒經〉：「吾始取麵而起肥之，和之以薑液，烝之使十裂。」 3.上淫，與長輩婦女姦通。《左傳．桓公十六年》：「衛宣公烝于夷姜。」《遼史．卷一一二．逆臣傳上．耶律滑哥傳》：「性陰險，初烝其父妾，懼事彰，與剋蕭臺哂等共害其父。」 [形] 眾多。《詩經．大雅．烝民》：「天生烝民，有物有則。」唐．杜甫〈無家別〉詩：「人生無家別，何以為烝黎？」 [名] 古代冬天的祭祀。《書經．洛誥》：「戊辰，王在新邑，烝祭歲。」《禮記．王制》：「天子諸侯宗…
Eng
- CC-CEDICT multitudinous|the masses|to present (to sb)|to rise|to advance|to progress|archaic variant of 蒸[zheng1]
Nguồn gốc
top-bottom
Khang Hy
【唐韻】煑仍切【集韻】【韻會】諸仍切，𠀤音蒸【說文】火气上行也。【詩·大雅】烝之浮浮。【疏】炊之于甑，爨而烝之。 又【爾雅·釋詁】君也。【詩·大雅】文王烝哉。 又【爾雅·釋詁】進也。【書·堯典】烝烝。乂【詩·周頌】烝畀祖妣。 又【爾雅·釋詁】衆也。【書·益稷】烝民乃粒。 又【書·立政】夷微盧烝。【蔡傳】烝，或以爲衆，或以爲夷名。又【爾雅·釋言】塵也。【註】人衆所以生塵埃。 又【詩·豳風】烝在桑野。【傳】烝寘也。又【小雅】烝然罩罩。【箋】烝，塵也。塵然猶言久如也。【朱傳】烝，發語辭。 又【詩·魯頌】烝烝皇皇。【傳】烝烝厚也。 又【爾雅·釋訓】烝烝作也。【註】物興作之貌。 又【爾雅·釋天】冬祭曰烝。【註】進品物也。【書·洛誥】烝祭歲。 又【禮·月令】大飮烝。【疏】烝，升也。升此牲體子俎之上。【周語】禘郊之事，則有全烝，王公立飫，則有房烝，親戚宴饗，則有殽烝。 又【儀禮·特牲饋食禮】棗烝栗擇。【註】果實之物多皮核，優尊者可烝裹之也。 又【揚子·方言】烝，婬也。【左傳·桓十六年】衞宣公烝于夷姜。【註】上淫曰烝。 又【韻會】通作蒸。 又【五音集韻】支庱切，蒸上聲。氣上遠貌。 又【廣韻】【集韻】𠀤諸應切，音證。【廣韻】熱也。【正韻】鬱熱。 又【集韻】氣之上達也。或作蒸。 又叶居𤽈切，音姜。【漢校官𥓓辭】翼翼皇慈，惠我黎烝，貽我潘君，平兹溧陽。 考證：〔【爾雅·釋天】冬祭于烝。〕 謹照原文于烝改曰烝。
Thuyết Văn
火气上行也。 从火。㞼聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
此烝之本義。引申之則烝、進也。如詩信南山甫田傳、泮水箋是也。又引申之則久也、衆也。久之義如釋詁曰烝塵也、東山傳曰烝窴也、常棣傳曰烝塡也皆是。鄭云古聲窴塡塵同。是也。衆之義如東山烝在栗薪傳、烝民傳是也。又引申之則君也。釋詁及文王有聲傳是也。又厚也。泮水傳曰烝烝、厚也是也。左傳凡下婬上謂之烝。 煑仍切。六部。經典多叚蒸爲之者。
【烝】 (chưng ⟨chứng⟩) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 火 (hoả) | Thanh phù (聲符): 㞼 (thăng) Phiên thiết: Chử nhưng thiết Thượng tự: 煑 (chử) | Hạ tự: 仍 (nhưng) Trung cổ thanh mẫu: 章母 — toàn thanh (全清) Quy tắc: thanh mẫu 'ch' + vận mẫu 'inh' Suy luận: chinh (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: hỏa (Lửa.) khí (Hơi) thượng (Trên. phàm ở trên đề) hành (Bước đi) vậy
Tự hình
- Kim văn
- Chữ lụa
- Tiểu triện
- Khải thư
Dị thể: 㷥 · 𤇏 · 𤇶 · 𩟘 · 蒸 · 蒸