甲
giáp
Hán Việt: giáp · Pinyin: jiǎ
Tổng quan
thiên can đầu tiên trong mười thiên can 十天干[shi2 tian1 gan1] (dùng cho người hoặc vật không xác định) đầu tiên (trong danh sách, là bên trong hợp đồng, v.v.) chữ "A" hoặc số la mã "I" trong danh sách "A, B, C" hoặc "I, II, III", v.v. mạ giáp vỏ cứng hoặc mai (của ngón tay hoặc ngón chân) móng áo giáp da hoặc kim loại (xưa) hệ thống xếp hạng dùng trong kỳ thi khoa bảng (xưa) đơn vị hành chính dân s…
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | jiǎ |
|---|---|
| Hán Việt | giáp |
| Quảng Đông | gaap3 |
| Mân Nam | kah |
| Nhật Bản | YOROI |
| Hàn Quốc | 갑 |
| Chú âm | ㄐㄧㄚˇ |
| Hán ngữ Trung cổ | krap |
| Baxter-Sagart | [k]ˤr[a]p |
| Hán ngữ Thượng cổ | [k]ˤr[a]p |
| Phản thiết | 吉協切 |
| Thanh mẫu | 見 |
| Vận | 狎 |
| Đẳng | 2 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Can {Giáp}, một can đầu trong mười can. Ngày xưa lấy mười can kể lần lượt, cho nên cái gì hơn hết cả đều gọi là {giáp}. Như {phú giáp nhất hương} [富甲一鄉] giầu nhất một làng. Dùng làm chữ nói thay ngôi (đại từ). Như anh Giáp, anh Ất, phần Giáp, phần Ất. Phàm không biết rõ là ai thì…
Nôm
- Bảng Tra Chữ Nôm kép áo kép, lá kép [Eng: lined dress, compound leaf]
- Bảng Tra Chữ Nôm nháp nhớp nháp [Eng: messily sticky]
- Bảng Tra Chữ Nôm giẹp giẹp lép [Eng: flat]
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: giáp Xuất hiện 5 lần trong Truyện Kiều 1871
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: giáp Xuất hiện 4 lần trong Truyện Kiều 1902
- Lục Vân Tiên Âm Nôm: giáp Xuất hiện 3 lần trong Lục Vân Tiên
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 1.天干的第一位。 2.古代軍人穿的護身衣物。以皮革或金屬片製成。如：「盔甲」、「鎧甲」、「披甲」。《孟子．梁惠王上》：「兵刃既接，棄甲曳兵而走。」 3.指軍人、兵士。《左傳．宣公二年》：「伏甲將攻之。」 4.動物身上具有保護作用的硬殼。如：「龜甲」、「鱗甲」。 5.手指、腳趾上的角質硬殼。如：「指甲」、「腳趾甲」。 6.引申為圍護於物體外的堅硬保護殼。如：「裝甲車」。 7.古代基層治安制度的戶口編制名稱。如：「保甲」。元．施惠《幽閨記》第六齣：「奉上司明文，遍張文榜，畫影圖形，十家為甲，排門粉壁，各處挨捕。」 8.量詞。臺灣計算地積的單位。一甲…
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 甲 (象形。小篆字形,像草木生芽后所戴的种皮裂开的形象。本义种籽萌芽后所戴的种壳) 同本义 甲,东方之孟阳气萌动。从木,戴孚甲之象。--《说文》 甲象草木戴种而出之形。--《六书故》 雷雨作而百果草木皆甲坼(档??))。--《易·解》 又如莩甲;甲坼(甲宅。外壳裂开。指草木种子裂开硬壳发出芽头) 古时战士的护身衣,用皮革或金属制成。也叫铠” 献甲者执胄。--《礼记·曲礼》 殪以为大甲。--《国语·晋语》 齐国寡甲兵。--《战国策·齐策》 函人为甲。--《周礼·考工记》 擐甲执兵,固即死也。╠ 甲jiǎ ⒈天干的第一位。也用作次序第一～、乙、丙。〈引〉居首…
Eng
- CC-CEDICT first of the ten Heavenly Stems 十天干[shi2 tian1 gan1]|(used for an unspecified person or thing)|first (in a list, as a party to a contract etc)|letter A or roman I in list A, B, C, or I, II, III etc|armor plating|shell or carapace|(of the fingers or toes) nail|bladed leather or me…
ja
- JMdict carapace|shell|1st in rank|grade A|instep
- JMdict first sign of the Chinese calendar
- JMdict treble range (in Japanese music)|high note
Nguồn gốc
overlaid
Khang Hy
〔古文〕：𠇚、𡴌【唐韻】【集韻】【韻會】古狎切【正韻】古洽切，𠀤音夾。草木初生之莩子也。【易·解卦】雷雨作而百果草木皆甲坼。【疏】百果草木皆莩甲開坼，莫不解散也。【後漢·章帝紀】方春生養，萬物孚甲。【註】葉裏白皮也。 又十干之首。【爾雅·釋天】歲在甲曰閼逢，月在甲曰畢。【易·蠱卦】先甲三日，後甲三日。【疏】甲者，造作新令之日。【書·益稷】娶于塗山，辛壬癸甲。【禮·郊特牲】社日用甲，用日之始也。 又凡物首出羣類曰甲。【戰國策】臣萬乗之魏，而甲秦楚。【釋文】甲，一作申，言居二國之上也。【張衡·西京賦】北闕甲第。【註】第，館也。甲，言第一也。【蘇軾·表忠觀𥓓】吳越地方千里，象犀珠玉之富甲於天下。 又始也。【書·多方】因甲于內亂。【註】甲，始也。 又科甲。【正字通】漢有甲乙丙科，平帝時歲課甲科四十人爲郞，乙科二十人爲太子舍人，丙科四十人補文學掌故。順帝陽嘉元年，增甲乙科員。 又【爾雅·釋言】甲，狎也。【註】謂習狎。【詩·衞風】雖則佩韘，能不我甲。【毛傳】甲，狎也。【朱註】甲，長也。言才能不足以長於我也。 又兵甲。【易·說卦】離爲甲冑。【疏】爲甲冑，取其剛在外也。【左傳·襄三年】組甲三百。【註】組甲，漆甲成組文。【禮·王制】命大司徒敎士以車甲。【周禮·冬官考工記】函人爲甲，犀甲七屬，兕甲六屬，合甲五屬。 又【揚子·方言】汗襦，自關而東謂之甲𥜗。【正字通】衣亦曰甲，元世祖制一衣，前有裳無衽，後長倍於前，亦無領袖，綴以雨襻，名比甲，以便弓馬。 又爪甲。【管子·四時篇】隂生金與甲。【註】隂氣凝結堅實，故生金爲爪甲也。 又甲帳，殿也。 又甲庫。【正字通】唐制，甲庫，藏奏鈔之地也。程大昌曰：唐中書門下吏部，各有甲曆，凡三庫以若干人爲一甲，在選部則名團甲。貞元四年，吏部奏三庫敕甲，又經失墜，乃至制敕旨甲皆被攺毀。據此則甲非甲乙之甲。龎元英文昌雜錄謂甲庫如令甲令丙，誤也。宋時有敕甲旨甲之稱，猶今言底言案也。遼史有架閣庫管句，元有左右部架閣庫，卽唐之甲庫也。 又【淮南子·覽冥訓】質壯輕足者爲甲卒。【註】甲鋩也。 又令甲，法令首章也。亦曰甲令。【戰國策】臣敬循衣服以待令甲。【史記·惠景閒侯年表】長沙王者至令甲，稱其忠焉。【註】瓚曰：漢以芮忠故特王之。以非制，故特著令。漢時決事，集爲令甲三百餘篇。如淳曰：令有先後，故有令甲，令乙，令丙。師古曰：若今第一，第二篇。【後漢·皇后紀】向使因設外戚之禁，編著甲令。 又官名。【周禮·夏官】司甲。【疏】司甲，兵戈盾官之長者。 又保甲。【正字通】編籍民戸，彼此詰察，防容隱姦宄也。又宋元豐，以諸路義勇攺爲保甲。紹興閒詔淮漢閒，取主戸之雙丁，十戸爲甲，五甲爲團，團有長。乾道閒，漕臣馮忠嘉言敎閱保甲，皆義勇民兵也。 又國名。【春秋·宣十六年】晉人滅赤狄甲氏及留…
Thuyết Văn
東方之孟。昜气𦹩動。 从木戴孚甲之象。 大一經曰。 人頭空爲甲。 凡甲之屬皆从甲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
史記曆書曰。甲者、言萬物剖符甲而出也。漢書律曆志曰。出甲於甲。月令注曰。日之行、春東從靑道發生。月爲之佐。時萬物皆解孚甲。月令曰。孟春之月。天氣下降。地氣下騰。天地和同。艸木萌動。今本小篆作。古文作。今正。說詳戈部戎字下。 孚者、孚也。孚甲猶今言㲉也。凡艸木初生。或戴穜於顚。或先見其葉。故其字像之。下像木之有莖。上像孚甲下覆也。古狎切。八部。衛風毛傳曰。甲、狎也。言甲爲狎之叚借字也。又大雅。會朝淸明。毛傳曰。會、甲也。會讀如檜。物之葢也。會朝猶言第一朝。此於雙聲取義。貨殖傳葢一州、漢書作甲一州。 攷藝文志。陰陽家有大壹兵法一篇。五行家有泰一陰陽二十三卷。泰一二十九卷。然則許偁大一經者、葢此類。 空各本作宜。今依集韵作空爲善。空腔古今字。許言頭空、履空、頟空、脛空皆今之腔也。人頭空、謂髑髏也。
【甲】 (giáp) Lục thư: Hội ý Cấu trúc: Hội ý — Kết hợp: 木戴孚甲 (mộc đái phu giáp) + 甲 (giáp (Can {Giáp})) Phiên thiết: Cổ hiệp thiết Thượng tự: 古 (cổ) | Hạ tự: 狎 (hiệp) Trung cổ thanh mẫu: 見母 — toàn thanh (全清) Quy tắc: thanh mẫu 'c' + vận mẫu 'ap' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → sắc Suy luận: cáp (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: đông (Phương đông) phương (Vuông) chi (Chưng) mạnh (Lớn)。 dương (Cũng như ch…
Tự hình
- Giáp cốt
- Kim văn
- Chữ lụa
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 鉀 · 𠇚 · 𡴌 · 鉀