突
đột
Hán Việt: đột · Pinyin: tú
Tổng quan
[Hồng nghĩa giác tư y thư] xông sương đột giá đang tay việc vàn
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | tú |
|---|---|
| Hán Việt | đột |
| Quảng Đông | dak6 |
| Mân Nam | tu̍t |
| Nhật Bản | TSUKU |
| Hàn Quốc | 돌 |
| Chú âm | ㄊㄨˉ |
| Hán ngữ Trung cổ | duot |
| Baxter-Sagart | m-tʰˤut |
| Hán ngữ Thượng cổ | m-tʰˤut |
| Phản thiết | 陀骨切 |
| Thanh mẫu | 定 |
| Vận | 沒 |
| Đẳng | 1 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Chợt, thốt nhiên. Thốt nhiên mà đến gọi là {đột như kỳ lai} [突如其來] (Dịch Kinh [易經], quẻ Li). Xúc phạm đến. Như {xung đột} [衝突] chống cự nhau, {đường đột} [唐突] xúc phạm vô lối, v.v. Ống khói. Như {khúc đột tỉ tân} [曲突徙薪] dời củi xa ống khói để phòng khỏi cháy, ý nói dự phòng trước…
Nôm
- Bảng Tra Chữ Nôm sột sột soạt [Eng: rustle]
- Bảng Tra Chữ Nôm đuột thẳng đuột [Eng: perfectly straight]
- Bảng Tra Chữ Nôm tọt chạy tọt vào [Eng: to run into]
- Lục Vân Tiên Âm Nôm: chặt Xuất hiện 10 lần trong Lục Vân Tiên
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [動] 1.凸起、高出周圍。如：「突起」、「突出」。明．徐弘祖《徐霞客遊記．卷五上．滇遊日記一》：「南崖有亭前突，北崖橫倚樓。」 2.猛衝、衝撞。如：「突圍」。《文選．班固．西都賦》：「窮虎奔突，狂兕觸蹷。」《文選．王延壽．魯靈光殿賦．序》：「遭漢中微，盜賊奔突。」 3.觸犯、冒犯。元．白樸《梧桐雨》第二折：「等不的俺筵上笙歌散，可不氣丕丕冒突天顏。」 4.穿通、攻破。《左傳．僖公二十五年》：「鄭子展、子產帥車七百乘，伐陳。宵突陳城，遂入之。」 [名] 煙囪。如：「煙突」、「曲突徙薪」。元．盧琦〈漁樵共話圖〉詩：「我渴魚可羹，爾歸突未煙。」 [副] 忽然…
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 突〈动〉 (会意。从穴,从犬。本义犬从洞穴中突然窜出) 狗从穴中突然而出 突,犬从穴中暂出也。--《说文》。徐锴系传犬匿于穴中伺人,人不意之,突然而出也。” 是犹以韟而御騛突。--《汉书·刑法志》。注恶马也。” 急速地向前或向外冲 铁骑突出刀枪鸣。--唐·白居易《琵琶行(并序)》 提九突奔客。--明·魏禧《大铁椎传》 驰突巷战。--明·顾炎武《复庵记》 突骑。--《后汉书·光武纪》。注言能冲突军陈。” 又如突轶(袭击;冲击);突战(伏兵袭击的战术);突然 突tū ⒈鼓起，凸出来～凸。峰峦～起。 ⒉忽然～然。风云～变。～如其来。 ⒊冲破，超出～围。～破世界…
Eng
- CC-CEDICT to dash|to move forward quickly|to bulge|to protrude|to break through|to rush out|sudden|Taiwan pr. [tu2]
Nguồn gốc
top-bottom
Khang Hy
〔古文〕：𡦾【廣韻】【韻會】陀骨切【集韻】他骨切，𠀤音葖。【揚子·方言】江湘謂卒相見曰突。一曰出貌。【詩·齊風】突而弁兮。 又觸也，欺也。【任昉·致大司馬簫衍記室箋】府朝初建，俊賢翹首，維此魚目，唐突璵璠。 又穿也。【左傳·襄二十五年】鄭子展子產伐𨻰，宵突𨻰城。【註】突，穿也。 又禿也。【荀子·非相篇】孫叔敖突禿長左。【註】謂短髮可凌突人者。 又【爾雅·釋宮】植謂之傳，傳謂之突。【疏】植謂戸之維持鎖者也，植木爲之，又名傳。又名突也。 又惡馬曰突。【前漢·𠛬法志】以鞿而御駻突。【註】突，惡馬。 又竈突。【前漢·霍光傳】其竈直突。【集韻】作堗。 又守城之門。【後漢·竇融傳】公孫述令守突門。【註】突門，守城之門。 又屈突，吐突，𠀤外國姓。 又【說略】雀自塞北來者，或名曰突厥。 又【集韻】他括切，音捝。義同。 又【集韻】徒結切，音垤。犬從穴中暫出也。又滑也。【易·離卦】突如其來如。王肅讀。 又【集韻】陁沒切，音揬。義同。 又【字彙補】都木切，音督。【山東志】濟南府有趵突泉，在白雪樓之前。 又叶杜外切，音兌。【馬融·長笛賦】波瀾鱗淪，窊隆詭戾。𤀰瀑噴味，犇遯碭突。
Thuyết Văn
犬從穴中暫出也。 从犬在穴中。 一曰滑也。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
引伸爲凡猝乍之稱。 徒骨切。十五部。 義小別。
【突】 (đột) Lục thư: Hội ý Cấu trúc: Hội ý — Kết hợp: 犬在穴中 (khuyển tại huyệt trung) Nghĩa: khuyển (Con chó. Tào Đường [) tòng (Theo. Như {tòng nhất) huyệt (Hang) trung (Giữa) tạm (Chốc lát) xuất (Ra ngoài) vậy Một thuyết khác: 滑也
Tự hình
- Giáp cốt
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 穾 · 宊 · 𡦾 · 𥤮 · 𥥛 · 𭓧 · 宊 · 穾