荼

Nguồn gốc

top-bottom

Khang Hy

【唐韻】【正韻】𠀤同都切，音塗。【詩·邶風】誰謂荼苦，其甘如薺。【傳】荼，苦菜也。【大雅】周原膴膴，菫荼如飴。【爾雅·釋草】荼，苦菜。【疏】一名荼草，一名選，一名游冬。葉似苦苣而細，斷之白汁，花黃似菊。 又【詩·豳風】採荼薪樗。【又】予所捋荼。【註】荼，萑苕也。 又【詩·鄭風】有女如荼。【箋】荼，茅秀，物之輕者，飛行無常。【周禮·地官·掌荼註】荼，茅秀也。【前漢·禮樂志】顏如荼，兆逐靡。【應劭曰】荼，野菅白華也。【師古曰】言美女顏貌如茅荼之柔也。荼者卽今所謂蒹錐也。 又【書·湯誥】弗忍荼毒。【傳】荼毒，苦也。【詩·大雅】民之貪亂，寧爲荼毒。【疏】荼、毒皆惡物。 又【詩·周頌】以薅荼蓼。【孫炎曰】荼亦穢草，非苦菜也。【王肅曰】荼，陸穢。 又【爾雅·釋木】檟，苦荼。【註】樹小如梔子，冬生，葉可作羹飮。【野客叢書】世謂古之荼卽今之茶，不知荼有數種，惟荼檟之荼卽今之茶也。詳茶字註。 又【博雅】荼，僭也。 又【揚子·方言】倩、荼，借也。【郭註】荼，猶徒也。 又神名。【風俗通】上古之時有神荼、鬱壘昆弟二人，性能執鬼。【蔡邕·獨斷】十二月歲竟，乃畫荼、壘，幷懸葦索以禦凶。 又【唐韻】宅加切【六書正譌】直加切【正韻】鋤加切，𠀤音𣗪。義同。 又通舒。【禮·玉藻】諸侯荼。【註】讀如舒遲之舒。【荀子·大略篇】諸侯御荼。【註】古舒字，玉之上圓下方者。【史記·建元以來侯者年表】荆荼是徵。【索隱註】荼，音舒。【唐韻古音】神荼之荼，荼毒之荼，亦𠀤音舒。 又【集韻】時遮切，音闍。【爾雅·釋草】蔈、荂，荼，卽芀也。 又倉大切，音蔡。【博物記】雲南郡荼首，其音爲蔡茂，是兩頭鹿名也，永昌有之。 又【集韻】余遮切，音邪。荼陵，縣名，在長沙。 又姓。【通志·氏族略】《漢書·江都易王傳》有男子荼恬。蘇林云：荼音琅邪之邪。 又【正韻】商居切，音書。與瑹同。 又【周禮·地官】掌荼，徐邈讀作羊諸切，音余。 又【集韻】後五切，音戸。亦茅秀也。 考證：〔【禮·玉藻】荼前詘後。〕 謹按所引非原文句讀，謹照原文改諸侯荼。

Thuyết Văn

苦荼也。 从艸。余聲。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

釋艸、邶毛傳皆云。荼、苦菜。唐風采苦采苦傳云。苦、苦菜。然則苦與荼正一物也。儀禮。鈃芼。牛藿、羊苦、豕薇。記内則。濡豚包苦。亦謂之苦。月令、本艸、易通卦驗皆謂之苦菜。 同都切。五部。詩荼蓼、有女如荼及後世荼荈皆用此字。籒文作莽。

【荼】 (đồ ⟨gia⟩) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 艸 (tháu) | Thanh phù (聲符): 余 (dư) Phiên thiết: Đồng đô thiết Thượng tự: 同 (đồng) | Hạ tự: 都 (đô) Trung cổ thanh mẫu: 定母 — toàn trọc (全濁) Quy tắc: thanh mẫu 'đ' + vận mẫu 'ô' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → huyền Suy luận: đồ (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: khổ (Đắng. Như {khổ qua} ) đồ (Rau đồ) vậy

Tự hình

• Tiểu triện
• Khải thư
• Hành thư
• Thảo thư

Dị thể: 𦯬 · 𦹍