蝎
hiếtNôm yết
Hán Việt: hiết · Pinyin: hé · Nôm: yết
Tổng quan
Con hiết, con bọ cạp
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | hé |
|---|---|
| Hán Việt | hạt |
| Âm Nôm | rít |
| Quảng Đông | hit3 |
| Nhật Bản | KATSU |
| Hàn Quốc | 갈 |
| Chú âm | ㄒㄧㄝˉ |
| Hán ngữ Trung cổ | ghat |
| Phản thiết | 胡公切 |
| Thanh mẫu | 匣 |
| Vận | 曷 |
| Đẳng | 1 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Con mọt gỗ. Một âm là hiết, cùng nghĩa với chữ hiết [蠍]
Nôm
- Giản Dị Hán Nôm yết yết (con bọ cạp) [Eng: scorpion]
- Từ điển Hán Nôm (Viện Hán Nôm) rết rắn rết [Eng: snake and centipede, venomous snakes]
- Hồng Nghĩa Giác Tư Y Thư [Hồng nghĩa giác tư y thư] toàn yết bạch phụ hợp vào tế tân
- Bảng Tra Chữ Nôm rít rít róng [Eng: freezing cold]
- Bảng Tra Chữ Nôm hạt hạt tử (con bọ cạp), hạt long (con tắc kè) [Eng: scorpion, gecko]
- Lục Vân Tiên Âm Nôm: hạt Xuất hiện 1 lần trong Lục Vân Tiên
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 蝕木的蛀蟲。三國魏．嵇康〈答向子期難養生論〉：「故蝎盛則木朽，欲勝則身枯。」
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 蝎 毒虫名。也称钳蝎”。节肢动物门,蜘蛛纲,蜘蛛亚纲,蝎目 蝎,蝤蛴也。从虫,曷声。--《说文》 虽蝎焉避之。--《国语·晋语》 虽蝎谮之。--《国语·鲁语》 又如蝎梢(蝎子的尾巴); 蝎蝎螫螫(比喻在小事情上过分关心或怜惜); 蝎子(钳蝎; 钳蝎之子); 蝎唇(状如蝎子嘴的酒器); 蝎子妈(方言。比喻最恶毒、惹不得的人) 蝎（蠍)xiē蝎子，蛛形节肢动物，卵胎生。体黄褐色。下腮长成螯状。胸脚四对◇腹狭长，末端有毒钩，用来御敌和捕吃昆虫等。干燥的全虫可供药用。 蝎hé 1.木中蛀虫。
Eng
- CC-CEDICT variant of 蠍, 蝎[xie1]
- CC-CEDICT (bound form) scorpion
Nguồn gốc
left-right
Khang Hy
【唐韻】胡葛切【集韻】何葛切，𠀤音褐。【說文】蝤蠐也。【爾雅·釋蟲】蝤蠐，蝎。【又】蝎，蛣𧌑。【註】木中蠹蟲。【又】蝎，桑蠹。【註】卽蛣𧌑。【嵆康·荅難養生論】蝎盛則木朽。【曹植·藉田論】封人有以輕鑿修鉤去樹之蝎者，曰：不識天下亦有蝎乎。曰：三苗、共工，非堯之蝎與。【劉勰·新論】身之有慾，如樹之有蝎。【揚子·方言】蝎，噬逮也，東齊曰蝎，北燕曰噬逮。又餅名。【釋名·釋飮食】餅名有蝎餅。 又【集韻】胡公切，音洪。籀文虹字。 考證：〔【爾雅·釋蟲】蝎，蛣䖦。【註】木中蟲。【又】蝎，桑蠹。【註】卽蛣䖦。〕 謹照原文兩蛣䖦𠀤改蛣𧌑。木中下增蠹字。〔【揚子·方言】蝎，噬逮也，東齊曰蝎，北燕曰噬逮。〕 謹按此係釋訓詁與上下文釋蟲名者不類，謹將此段移置下文如樹之有蝎下，加又字以别之。又按方言原文北燕曰噬爲句，逮通語也爲句不連讀。今省逮字。〔【嵆康·客難養生論】〕 謹照原文客改荅。
Thuyết Văn
蝤𧓉也。 从虫。曷聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
釋蟲曰。蝎、桑蠹。桑中蟲也。按上文許云蛣䖦、蝎也。不類廁於此者、許意蛣䖦别爲一物也。葢一類而種别者多矣。 胡葛切。十五部。
【蝎】 (hạt ⟨hiết⟩) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 虫 (trùng) , Thanh phù (聲符): 曷 (hạt) Phiên thiết: Hồ cát thiết Thượng tự: 胡 (hồ) , Hạ tự: 葛 (cát) Trung cổ thanh mẫu: 匣母 — toàn trọc (全濁) Quy tắc: thanh mẫu 'h' + vận mẫu 'at' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → nặng Suy luận: hạt (âm hệ: 0 , từ vựng: 0) Nghĩa: tù (Tù tề [蝤蠐] con sâu)𧓉 vậy
Tự hình
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 蠍 · 蠍