衍

yǎndiễnNôm diễn

Hán Việt: diễn · Pinyin: yǎn · Nôm: diễn

Tổng quan

Nước chảy giàn giụa. Vì thế nên sự gì đầy dẫy chan chứa gọi là diễn, vật gì tươi tốt phồn thịnh cũng gọi là phồn diễn [繁衍], chơi bời quá độ gọi là du diễn…

Pinyin
yǎn
Hán Việt
diễn
Âm Nôm
diễn
Chú âm
ㄧㄢˇ
Unicode
U+884D
Bộ thủ
水
Số nét
9
Cấu trúc
overlaid
Thương Hiệt
HOEMN

衍伸 · 衍化 · 衍变 · 衍射 · 衍文 · 衍生 · 衍盈 · 衍門

  • Thuyết Văn Giải Tự
  • Khang Hy Tự Điển

Âm vận

Pinyinyǎn
Hán Việtdiễn
Âm Nômdiễn
Quảng Đônghin2
Mân Namián
Nhật BảnEN
Hàn Quốc연
Chú âmㄧㄢˇ
Hán ngữ Trung cổjenh
Baxter-SagartN-q(r)anʔ
Hán ngữ Thượng cổN-q(r)anʔ
Phản thiết以淺切
Thanh mẫu以
Vận獮
Đẳng3

Nghĩa

Việt

  • Thiều Chửu Nước chảy giàn giụa. Vì thế nên sự gì đầy dẫy chan chứa gọi là diễn, vật gì tươi tốt phồn thịnh cũng gọi là phồn diễn [繁衍], chơi bời quá độ gọi là du diễn [遊衍]. Thế đất rộng phẳng mà thấp gọi là diễn. Như chằm cát gọi là sa diễn [沙衍], đất cao thấp gập ghềnh gọi là phần diễn [墳衍]. Bò dài, lan rộng. Như man diễn [蔓衍] bò dài, tư diễn [滋衍] nhung nhúc, sinh sôi nẩy nở. Làm việc không thiết thực, chỉ bơi xoa bề ngoài gọi là phu diễn [敷衍]. Diễn số tính ra. Kinh Dịch nói số đại diễn [大衍] có năm mươi số, vì thế này mới thông dụng chữ đại diễn là số năm mươi. Tốt, ngon. Đất tốt màu. Sườn núi. Một âm là…

Nôm

  • Từ điển Hán Nôm (Viện Hán Nôm) diễn diễn thuyết; diễn tả; diễn viên; suy diễn [Eng: to deliver a speech; to express; actor; to infer]

Taiwan

  • MOE · 教育部重編國語辭典 [動] 1.延伸、展開。如：「繁衍」。《漢書．卷六六．公孫賀等傳．贊曰》：「博通善屬文，推衍鹽鐵之議。」 2.散布、分布。《文選．張衡．東京賦》：「仁風衍而外流，誼方激而遐騖。」 [形] 多餘的。如：「衍字」。宋．鄭樵〈通志總序〉：「既無衍文，又無絕緒，世世相承，如出一手。」

Mainland

  • Tân Hoa Tự Điển 衍 (会意。从水,从行。本义水流入海) 水循河道流汇于海 衍,水朝宗于海貌也。--《说文》 至今衍于四海。--《书大传》。注犹溢也。” 水直衍。--《太玄·法》。注达也。” 溢出,水满而出 东注太湖,衍溢陂池。--司马相如《上林赋》 在中也。--《易·需》。虞注流也。” 又如衍溢(水满溢); 衍涝(谓雨水满溢) 散开 衍溢漂疾。--汉·枚乘《七发》 分布 千乘方毂,万骑骈罗,衍陈于岐、梁,东横乎大河。--《后汉书》 通演”。推演; 演述 衍yǎn ⒈蔓延，扩展推～。流～四方。 ⒉繁盛，余裕蕃～。国富人～。 ⒊多余的～文（书籍中多余的字句）。 衍yán 1.引进; 延聘。 2.祭名。 3.佛教语。梵文"摩诃衍"的省称。即所谓"乘"。

Eng

  • CC-CEDICT to spread out, to develop, to overflow, to amplify, superfluous

Nguồn gốc

overlaid

Khang Hy

【唐韻】【集韻】【韻會】𠀤以淺切，音演。水溢也。【說文】水朝宗于海也。 又【小爾雅】澤之廣者謂之衍。 又美也。【詩·小雅】釃酒有衍。 又布也。【前漢·司馬相如傳】離靡廣衍。 又游衍。自恣之意。【詩·大雅】昊天曰旦，及爾游衍。 又衍沃，平美之地。【左傳·襄二十五年】井衍沃。 又曼衍，無極也。【莊子·齊物論】和之以天倪，因之以曼衍。 又沙衍，水中有沙者。【穆天子傳】天子乃遂東征，南絕沙衍。 又篋衍，笥也。【莊子·天運篇】芻狗之未陳也，盛以篋衍，巾以文繡。 又【博雅】衍衍，行也。【謝朓詩】衍衍淸風爛。 又水名。【史記·荆軻傳】丹匿衍水中。【索隱曰】在遼東。 又朐衍，地名。【前漢·地理志】屬北地郡。 又姓。【通志·氏族略】衍，子姓，宋微仲衍之後。 又【廣韻】于線切，延去聲。義同。 又【集韻】夷然切，音延。進也。【周禮·春官】望祀望衍。【鄭註】讀爲延。【疏】衍，衍祭也。【劉歆·甘泉賦】高巒峻阻，臨眺曠衍。叶泉字韻。【直音】或作衍。衍字从彡，不从氵作。 考證：〔【周禮·春官】望祀望衍。【鄭註】讀平聲。〕　謹照原文讀平聲改讀爲延。

Thuyết Văn

水朝宗于海皃也。 从水行。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

鉉無皃字。非。海之來。旁推曲暢。兩厓渚涘之閒不辨牛馬。故曰衍。引伸爲凡有餘之義。假羨字爲之。 衍字水在旁。衍字水在中。在中者、盛也。會意。以淺切。十四部。

【衍】 (diễn ⟨diên⟩) Lục thư: Hội ý Cấu trúc: Hội ý — Kết hợp: 水行 (thủy hành) Phiên thiết: Dĩ thiển thiết Thượng tự: 以 (dĩ) , Hạ tự: 淺 (thiển) Trung cổ thanh mẫu: 以母 — thứ trọc (次濁) Quy tắc: thanh mẫu 'd' + vận mẫu 'iên' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → huyền Suy luận: diền (âm hệ: 0 , từ vựng: 0) Nghĩa: thủy (Nước.) triêu (Sớm) tông (Ông tông) vu (Đi. Như vu quy [于歸) hải (Bể) mạo vậy

Tự hình

  • Giáp cốt
  • Kim văn
  • Chữ lụa
  • Tiểu triện
  • Khải thư
  • Hành thư
  • Thảo thư

Dị thể: 𧗠