觉
giác
Hán Việt: giác
Tổng quan
Giản thể của chữ 覺
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | jiào |
|---|---|
| Hán Việt | giác |
| Quảng Đông | gaau3 |
| Chú âm | ㄐㄩㄝˊ |
| Hán ngữ Trung cổ | krauh |
| Baxter-Sagart | kˤruk-s |
| Hán ngữ Thượng cổ | kˤruk-s |
| Phản thiết | 居效切 |
| Thanh mẫu | 見 |
| Vận | 效 |
| Đẳng | 2 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Giản thể của chữ 覺
- Thiều Chửu Hiểu biết, hiểu những điều không biết đến gọi là {giác}. Đạo Phật [佛] cốt nhất phải giác ngộ chân tính tỏ rõ hết mọi lẽ, cho nên gọi Phật là {Giác vương} [覺王]. Người học Phật được chứng tới quả Phật gọi là {chánh giác} [正覺]. Nguyễn Trãi [阮廌] : {Giác lai vạn sự tổng thành hư} [覺來萬…
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 觉〈动〉 jiao 睡醒 觉,悟也。从见,寃省声。--《说文》 上欲起贤,未觉。--《汉书·董卓传》 觉而之渐台。--《汉书·邓通传》 又如觉卧(觉醒时和寝卧时);觉寤(睡醒);觉寝(自睡中觉醒) 通挍”、校”。比较,较量 如此贤不肖相觉。--《孟子·离娄下》注 我才不及卿,乃觉三十里。--《世说新语》 觉 〈名〉 俗称睡眠为睡觉 且有大觉而后知此其大梦也。--《庄子·齐物论》 觉见卧闻。--汉·王充《论衡·订鬼篇》 惟觉时之枕席。--唐·李白《梦游天姥吟留别》诗 又如睡了一大觉 觉（觴）jiào ⒈睡眠午～。睡～。 ⒉见jué㈠。 觉（觴）jué ⒈感…
Eng
- CC-CEDICT a nap|a sleep|CL:場|场[chang2]
- CC-CEDICT to feel|to find that|thinking|awake|aware
Nguồn gốc
top-mid-bottom
Khang Hy
〔古文〕：覐、𧠭【唐韻】古岳切【集韻】【韻會】【正韻】訖岳切，𠀤音角。【說文】寤也。【廣韻】曉也。【書·說命】念終始典于學，厥德修罔覺。【公羊傳·昭三十一年】叔術覺焉。【註】覺，悟也。【莊子·齊物論】且有大覺，而後知此大夢也。【白虎通】學之爲言覺也，悟所不知也。 又發也。【前漢·高帝紀求賢詔】有而勿言覺免。【註】發覺者，免其官。 又明也。【左傳·文四年】以覺報宴。【註】以明報功宴樂。 又大也，直也。【詩·小雅】有覺其楹。【傳】有覺，言高大也。【箋】直也。【左傳·襄二十一年】夫子覺者也。【註】較然正直。 又【釋名】告也。一曰自上敕下。一曰告，告覺也。 又【博雅】哲也。 又佛曰覺王。【舊唐書·高祖詔】自覺王遷謝，像法流行。又【姚崇傳】佛者，覺也，在乎方寸。【魏書·釋老志】浮屠正號曰佛陀，華言譯之則謂淨覺。 又星名。【晉書·天文志】妖星三曰天棓。一名覺星。 又姓，見【姓苑】。 又【韻會】通作梏。【禮·緇衣】有梏德行。【註】梏，音角。【詩·大雅】本作覺。【疏】梏與覺字異音同。 又【唐韻】古孝切【集韻】【韻會】【正韻】居效切，𠀤音敎。【增韻】夢醒曰覺。【詩·王風】尚寐無覺。【史記·高帝紀】後人至高祖覺。【註】覺謂寢寐而寤也。 又叶訖力切，音棘。【列子·力命篇】楊朱歌曰：天其弗識，人胡能覺。 又叶吉列切，音孑。【蘇軾·補龍山文】驥騄交騖，駑蹇先蹶，楚狂醉亂，隕帽莫覺。 又叶古爻切，音交。【左傳·哀二十一年】齊人歌：魯人之皋，數年不覺，使我高蹈。【音學五書】覺叶㡍。 又【正字通】按郭璞菵草讚：菵草赤莖，實如蘡薁。食之益智，忽不自覺，殆齊生知，功奇于學。薁音約，與覺、學叶。字彙不考郭讚上下文，泥。吳棫《韻補》薁音育，覺攺音谷，非。 考證：〔【蘇軾·補龍山文】驥騄交鶩，鴑蹇先蹶，楚狂醉亂，䧎帽莫覺。〕 謹照原文鶩改騖。鴑改駑。䧎改隕。
Thuyết Văn
悟也。 从見。學省聲。 一曰發也。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
悟各本作寤。今正。心部曰。悟者、覺也。二字爲轉注。㝱部曰。寐覺而有言曰寤。非其義也。何注公羊、趙注孟子皆曰。覺、悟也。左傳。以覺報宴。杜曰。覺、明也。引伸之、抑傳曰覺、直也。此因覺與斠㬪韵雙聲而言。又引伸之、斯干傳曰有覺、言高大也。 古岳切。三部。 此義亦見廣雅。卽警覺人之意。
【覺】(giác) Lục thư: Chuyển chú Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 見 (kiến) | Thanh phù (聲符): 學省 (học) Phiên thiết: 古岳切 → cổ + nhạc Nghĩa: 悟 vậy。 từ kiến (thấy)。學 thanh phù lược。 Một thuyết khác: 發 vậy。
Tự hình
- Tiểu triện
- Lệ thư
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 斍 · 覐 · 覚 · 𡕚 · 𧠔 · 𧠭 · 𧠷 · 斍 · 覐 · 覚 · 觉 · 觉