諦
đế
Hán Việt: đế · Pinyin: dì
Tổng quan
xem xét sự thật (Phật giáo)
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | dì |
|---|---|
| Hán Việt | đế |
| Quảng Đông | dai3 |
| Mân Nam | tè |
| Nhật Bản | TSUMABIRAKA |
| Hàn Quốc | 체 |
| Chú âm | ㄉㄧˋ |
| Hán ngữ Trung cổ | teh |
| Phản thiết | 田黎切 |
| Thanh mẫu | 定 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Xét kỹ, rõ. Như {đế thị} [諦視] coi kỹ càng. Chữ nhà Phật dùng như nghĩa chữ {chân ngôn} [真言]. Như tham thấu lẽ thiền gọi là {đắc diệu đế} [得妙諦] được phép rất mầu. Nhà Phật nói đời người là khổ, đúng là khổ, thế là {khổ đế} [苦諦]. Sở dĩ phải khổ là vì trước đã làm nhiều nhân xấu như…
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 道理、義理。如：「妙諦」、「真諦」。 [副] 仔細、詳細。如：「諦視」、「凝神諦聽」。《三國志．卷一六．杜畿傳》：「民嘗辭訟，有相告者，畿親見為陳大義，遣令歸諦思之，若意有所不盡，更來詣府。」 [動] 詳審、細察。《關尹子．九藥》：「諦毫末者不見天地之大，審小音者不聞雷霆之聲。」《新唐書．卷一○六．劉祥道傳》：「日薄事叢，有司不及研諦。」
Eng
- CC-CEDICT to examine|truth (Buddhism)
ja
- JMdict satya|truth
Nguồn gốc
left-right
Khang Hy
【唐韻】都計切【集韻】【韻會】【正韻】丁計切，𠀤音帝。【說文】審也。【書·洪範·孔傳】必微諦。【疏】聽當別彼是非，必微妙而審諦也。【後漢·祭祀志】褅之爲言諦也。諦諟昭穆尊𤰞之義。又【李雲傳】帝者，諦也。【註】審諦於物也。【魏志·明帝紀】君諦視之勿誤也。【關尹子·九藥篇】諦毫末者，不見天地之大。【劉勰·新論·專學篇】心不在學而强諷誦，雖入於耳而不諦於心。 又四諦。【魏書·釋老志】初根，人爲小乗，行四諦法。【釋典·心經】四諦：苦集滅道。苦謂生老病死，集謂集聚骨肉財帛，滅謂壞滅，道謂修行。又二諦：世諦以世俗顯緣起之事，諸法歷然，勸臣子以忠孝，勸家國以和治，此依俗諦。眞諦彰本寂之理，一性泯然，是非雙泯，能所俱亡，此依眞諦。 又【集韻】或作諟、𧫚，互詳二字註。 又【集韻】田黎切，音題。號也。與嗁、謕𠀤同。 又通作啼。【荀子·禮論篇】哭泣諦號。【註】啼、諦通用。
Thuyết Văn
審也。 从言。帝聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
毛傳曰審諦如帝。 都計切。十六部。
【諦】 (đế ⟨đề⟩) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 言 (ngôn) | Thanh phù (聲符): 帝 (đấy) Phiên thiết: Đô kế thiết Thượng tự: 都 (đô) | Hạ tự: 計 (kế) Trung cổ thanh mẫu: 端母 — toàn thanh (全清) Quy tắc: thanh mẫu 'đ' + vận mẫu 'ê' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → sắc Suy luận: đế (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: thẩm (Xét rõ) vậy
Tự hình
- Tiểu triện
- Khải thư
Dị thể: 諟 · 𧫚 · 諟 · 谛 · 谛 · 谛