轅
viên
Hán Việt: viên · Pinyin: yuán
Tổng quan
cán xe nghê môn
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | yuán |
|---|---|
| Hán Việt | viên |
| Quảng Đông | jyun4 |
| Mân Nam | uan5 |
| Nhật Bản | NAGAE |
| Hàn Quốc | 원 |
| Chú âm | ㄩㄢˊ |
| Hán ngữ Trung cổ | yan |
| Baxter-Sagart | [ɢ]ʷa[n] |
| Hán ngữ Thượng cổ | [ɢ]ʷa[n] |
| Phản thiết | 羽眷切 |
| Thanh mẫu | 云 |
| Vận | 元 |
| Đẳng | 3 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Cái càng xe, tay xe. Lối xe ngày xưa các xe to dùng hai càng thẳng gọi là {viên} [轅], xe nhỏ dùng một đòn cong gọi là {chu} [輈]. {Viên môn} [轅門] ngày xưa vua đi tuần ở ngoài, đến chỗ nào nghỉ thì xếp xe vòng xung quanh làm hàng rào, mà để một chỗ ra vào, hai bên để xe dốc xuống c…
Nôm
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: viên Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều bản 1866
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: viên Xuất hiện 2 lần trong Truyện Kiều 1871
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: viên Xuất hiện 2 lần trong Truyện Kiều 1902
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 1.車前用來套駕牲畜的兩根直木，左右各一。唐．柳宗元〈行路難〉三首之二：「深林土剪十取一，百牛連鞅摧雙轅。」 2.衙門、官署。《浮生六記．卷四．浪遊記快》：「城中有何新聞，撫軍在轅否？」 3.姓。如漢代有轅固。 [動] 改易、更換。《國語．晉語三》：「且賞以悅眾，眾皆哭，焉作轅田？」
Eng
- CC-CEDICT shaft of a cart or carriage|(bound form) entrance gate of a military camp or yamen; (fig.) government office
ja
- JMdict shafts (attached to the yoke of a cart, plow, etc.)
Nguồn gốc
left-right
Khang Hy
【廣韻】雨元切【集韻】【韻會】于元切，𠀤音袁。【說文】輈也。【釋名】轅，援也。車之援也。【韻會】詩詁曰：車前曲木上鉤衡者謂之輈，亦曰轅。從軫以前稍曲而上至衡，則居衡之上而向下鉤之，衡卽輈端橫木，以駕馬者。 又轅門。【周禮·天官·掌舍】掌王會同之舍，設車宮轅門。【註】王者出行于外，次車爲藩，仰車以轅相向表門，故曰轅門。 又軒轅，黃帝號。【前漢·古今人表】黃帝作軒冕之服，故謂之軒轅氏。 又軒轅，星名。【史記·天官書】軒轅十二星。 又姓。【韻會】𨻰大夫轅濤塗之後。 又軒轅，複姓。 又通作爰。【前漢·地理志】商鞅作轅田。【註】轅，與爰同。 又【集韻】于眷切【等韻】羽眷切，𠀤音媛。地名。【左傳·哀十年】取犂及轅。【註】齊地。 又轘轅，縣名。【史記·樊噲傳】從攻長社、轘轅。【註】許州所屬縣也。
Thuyết Văn
輈也。 从車。袁聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
攷工記。輈人爲輈。車人爲大車之轅。是輈與轅别也。許渾言之者、通偁則一也。轅之言如攀援而上也。 雨元切。十四部。
【轅】 (viên) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 車 (xa) | Thanh phù (聲符): 袁 (viên) Phiên thiết: Vũ nguyên thiết Thượng tự: 雨 (vũ) | Hạ tự: 元 (nguyên) Trung cổ thanh mẫu: 云母 — thứ trọc (次濁) Quy tắc: thanh mẫu 'v' + vận mẫu 'an' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → huyền Suy luận: vàn (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: chu (Cái đòn xe. Đòn xe l) vậy
Tự hình
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 辕 · 辕 · 辕