釐
liNôm ly
Hán Việt: li · Pinyin: lí · Nôm: ly
Tổng quan
Sửa sang. Như li chánh văn thể [釐正文體] sửa sang thể văn cho đúng
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | lí |
|---|---|
| Hán Việt | li |
| Âm Nôm | ly |
| Quảng Đông | hei1 |
| Mân Nam | lî |
| Nhật Bản | OSAMERU |
| Hàn Quốc | 리 |
| Chú âm | ㄌㄧˊ |
| Hán ngữ Trung cổ | li |
| Baxter-Sagart | [r]ə |
| Hán ngữ Thượng cổ | [r]ə |
| Phản thiết | 落蓋切 |
| Thanh mẫu | 來 |
| Vận | 之 |
| Đẳng | 3 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Sửa sang. Như li chánh văn thể [釐正文體] sửa sang thể văn cho đúng. Li, lai. Đơn vị tỉ lệ lãi, lãi hàng năm 1 li (lai) là 1%. Mười lai là một phân. Cai trị. Cho. Li kim [釐金] một thứ thuế nhà buôn. Cứ trăm phần lấy năm phần gọi là li kim, thường dùng tắt một chữ li. Một âm là hi. Phúc. Cùng nghĩa với chữ hi [禧]. Dị dạng của chữ [厘]
Nôm
- Từ điển Hán Nôm (Viện Hán Nôm) li li (sửa sang) [Eng: manage, control; 1/1000 of a foot]
- Bảng Tra Chữ Nôm ly một ly một tí [Eng: manage, control; 1/1000 of a foot]
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 1.量詞：(1)度量衡計算單位。舊制中，公制一釐等於千分之一公尺的長度，或百分之一公畝的地積，或萬分之一公斤。(2)計算地積的單位。一釐等於百分之一畝。(3)計算重量的單位。一釐等於千分之一兩。(4)計算利率的單位。年利率一釐是本金的百分之一，月利率一釐是本金的千分之一。 2.寡婦。通「嫠」。《文選．張協．七命》：「煢釐為之擗摽，孀老為之嗚咽。」 3.姓。如五胡十六國時後秦有釐豔。 [動] 1.治理。《書經．堯典》：「允釐百工，庶績咸熙。」漢．孔安國．傳：「釐，治。工，官。」《資治通鑑．卷一七一．陳紀五．宣帝太建六年》：「群臣表請，累旬乃止。命太子總釐庶政。」 2.改正、改變。《後漢書．卷三四．梁統傳》：「議者以為隆刑峻法，非明王急務，施行日久，豈一朝所釐？」《梁書．卷三八．賀琛傳》：「今若釐其風而正其失，易於反掌。」 3.賜予。《詩經．大雅．既醉》：「其僕維何？釐爾女士。」漢．毛亨．傳：「釐，予也。」
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 姓 鲡（鱺）lí 鲡lǐ 1.乌鳢鱼。
Eng
- CC-CEDICT Li (c. 2000 BC), sixth of the legendary Flame Emperors 炎帝[Yan2 di4] descended from Shennong 神農, 神农[Shen2 nong2] Farmer God, also known as Ai 哀[Ai1]
- CC-CEDICT one hundredth, centi-
Nguồn gốc
top-bottom
Khang Hy
〔古文〕：𨤺【廣韻】【集韻】里之切【韻會】陵之切，𠀤音離。【廣韻】理也。【書·堯典】釐降二女于嬀汭。【疏】釐降，謂能以義理下之。【揚雄·劇秦美新】荷天衢，提地釐。【註】釐，理也。荷天道，提地理，言則而效之。 又【說文】家福也。【揚雄·甘泉賦】逆釐三神。【註】釐，福也。 又治也。【書·堯典】允釐百工，庶績咸熙。【傳】釐，治也。 又數名。與𨤲、氂𠀤同。【前漢·東方朔傳】正其本，萬事理，失之毫釐，差以千里。【淮南子·主術訓】是故審毫釐之計者，必遺天下之大數。 又【揚子·方言】𨻰楚之閒，凡人獸乳而雙產，謂之釐孳。 又【博雅】耦也。 又【揚子·方言】釐㙁，貪也。 又賜也，予也。【詩·大雅】其僕維何，釐爾女士。【傳】釐，予也。【又】釐爾圭瓚。【傳】釐，賜也。 又山名。【山海經】釐山。【註】按《名勝志》釐山在嵩縣西。 又草名。【爾雅·釋草】釐，蔓華。本作釐。俗从牙作𨤲。 又陟釐，紙名。【正字通】海藻本名陟釐。南越以海苔爲紙，其理倒側，故名側理紙。 又姓。【山海經】大荒之中有大人之國，釐姓。【註】按《國名記》帝鴻之後也。【氏族志】南北朝有釐豔。 又人名。【山海經】大皥生咸鳥，咸鳥生乗釐。【註】乗釐，是司水土。【又】重隂之山，有人食獸，曰季釐。 又與嫠同。【韓詩外傳】鄰之釐婦。【後漢·西羌傳】納其釐嫂。 又【集韻】【正韻】𠀤虛其切，音僖。福也。【前漢·文帝紀】祠官祝釐。【註】如淳曰：福也。師古曰：本作禧，假借用。 又【倉頡篇】祭餘肉也。【前漢·賈誼傳】上方受釐宣室。【註】徐廣曰：祭祀福胙也。應劭曰：祭餘肉也。 又與僖同。【史記·魯世家】季友奉子申入立之，是爲釐公。【史記·匈奴傳】齊釐公與戰於齊郊。【註】釐音僖。 又【史記·孔子世家】汪罔氏之君守封禺之山，爲釐姓。【註】釐音僖。 又【五音集韻】土來切，音胎。地名。邰或作釐，后稷所封也。 又同䅘。【前漢·劉向傳】貽我釐麰。【註】師古曰：釐，力之反，又音來。 又【字彙補】同萊。【戰國策】齊伐釐、莒。 又【集韻】落蓋切，音賚。賜也。【詩·大雅】釐爾圭瓚。沈重讀。 又【韻補】叶力至切，音利。【曹植頌】祇肅郊廟，明德敬忌。陽精積善，鍾天之釐。
Thuyết Văn
家福也。 从里。𠩺聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
家福者、家居獲祐也。易曰。積善之家。必有餘慶。漢孝文帝紀。詔曰。今吾聞祠官祝釐。皆歸福於朕躬。如淳曰。釐、福也。賈誼傳受釐宣室是也。如說冣合。應劭注釐爲祭餘肉。失之。師古直謂釐爲禧之叚借字。禧與釐雖同在古音弟一部。然義各有當。釐字从里。里者、家居也。故許釋爲家福。與禧訓禮吉不同。春秋三經僖公、史記作釐公。叚借字耳。有叚釐爲氂者。經解云差若毫氂、或作釐是也。有叚釐爲賚者。大雅釐爾女士傳曰。釐、予也。釐爾圭瓚傳曰。釐、賜也。有叚釐爲理者。堯典允釐百工是也。 里之切。一部。
【釐】 (li ⟨hi⟩) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 里 (lịa) , Thanh phù (聲符): 𠩺 (to split open/crack) Phiên thiết: Lí chi thiết Thượng tự: 里 (lí) , Hạ tự: 之 (chi) Trung cổ thanh mẫu: 來母 — thứ trọc (次濁) Quy tắc: thanh mẫu 'l' + vận mẫu 'i' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → huyền Suy luận: lì (âm hệ: 0 , từ vựng: 0) Nghĩa: gia (Ở. Như {thiếp gia Hà) phúc (Phúc) vậy
Tự hình
- Kim văn
- Chữ lụa
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 厘 · 𡪂 · 𣯕 · 𨤭 · 𨤲 · 𨤺 · 𭀖 · 厘 · 厘 · 厘 · 厘