黍

shǔthửNôm thử

Hán Việt: thử · Pinyin: shǔ · Nôm: thử

Tổng quan

Lúa, lúa mùa. Vì hột lúa đều nhau nên ngày xưa lấy thóc mà chế định tấc thước và cân lạng

Pinyin
shǔ
Hán Việt
thử
Âm Nôm
thử
Chú âm
ㄕㄨˇ
Unicode
U+9ECD
Bộ thủ
禾
Số nét
12
Cấu trúc
top-bottom
Thương Hiệt
HDOE

黍子 · 黍禾 · 黍鹀 · 黍油麦秀 · 黍离麦秀 · 蜀黍 · 怪蜀黍 · 玉蜀黍

  • Thuyết Văn Giải Tự
  • Khang Hy Tự Điển

Âm vận

Pinyinshǔ
Hán Việtthử
Âm Nômthử
Quảng Đôngsyu2
Mân Namse2
Nhật BảnKIBI
Hàn Quốc서
Chú âmㄕㄨˇ
Hán ngữ Trung cổsjox
Baxter-Sagarts-tʰaʔ
Hán ngữ Thượng cổs-tʰaʔ
Phản thiết賞呂切
Thanh mẫu書
Vận語
Đẳng3

Nghĩa

Việt

  • Thiều Chửu Lúa, lúa mùa. Vì hột lúa đều nhau nên ngày xưa lấy thóc mà chế định tấc thước và cân lạng

Nôm

  • Giản Dị Hán Nôm thử thử (lúa mùa) [Eng: winter crop, tenth-month rice]
  • Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: thử Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều bản 1866

Taiwan

  • MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 1.植物名。禾本科黍屬，「黍子」之簡稱，參見「黍子」條。 2.古代的一種酒器。《呂氏春秋．慎大覽．權勛》：「臨戰，司馬子反渴而求飲，豎陽穀操黍酒而進之。」漢．高誘．注：「酒器受三升曰黍。」 3.二一四部首之一。

Mainland

  • Tân Hoa Tự Điển 黍 (形声。从禾,雨省声。本义植物名。亦称稷”、糜子”) 古代专指一种子实叫黍子的一年生草本植物 黍,禾属而黏者也。--《说文》。按,今北方谓之黄米。 天子乃以雏尝黍。--《礼记·月令》。注黍火谷。” 黍白芗合。--《礼记·曲礼》 无食我黍。--《诗·魏风·硕鼠》 止子路宿,杀鸡为黍而食之。--《论语·微子》 又如黍离(喻覆没; 衰败。西周亡后,周大夫过故宗庙官室,只见满目黍离,十分荒凉); 黍酒(用黍酿制的酒); 黍醅(同黍酒); 黍月霍(一种杂有黍米的肉羹 黍shǔ一年生草本。叶线形。子实叫"黍子"，碾成米称"黄米"，乳白、淡黄或褐色，性粘，供食用或酿酒。［蜀黍］高粱。供食用或酿酒。［玉蜀黍］玉米。又叫"包谷"或"棒 子"。供食用。

Eng

  • CC-CEDICT broomcorn millet, glutinous millet
  • JMdict (common) millet (Panicum miliaceum)
  • JMdict proso millet

ja

  • JMdict 黍（きび）

other

  • Nguồn khác 【Dịch nghĩa】Lúa ngô 【Khang Hi】[Thuyết văn 說文] 禾屬而黏者也。以大暑而種，故謂之黍，从禾，雨省聲。孔子曰：黍可爲酒，禾入水也。 Hoà thuộc nhi niêm giả dã dĩ đại thử nhi giống, cố vị chi thử, tòng hoà, vũ tỉnh thanh. Khổng Tử viết: “Thử khả vi tửu, hoà nhập thuỷ dã.” (Thuộc bộ Hòa mà dính vậy. Trồng vào tiết Đại thử, cho nên gọi là Thử, bộ Hòa và bộ Vũ cho âm lược nét. Khổng Tử nói: Gạo thử có thể làm rượu, lúa hòa vào nước vậy. 【Phiên thiết】[Đường vận 唐韻] [Tập vận 集韻] 舒呂切 Thư lã thiết [Vận hội 韻會] [Chính vận 正韻] 賞呂切，音暑。 Thưởng lã thiết, âm Thử 【Bộ】Thử黍

Nguồn gốc

top-bottom

Khang Hy

【唐韻】【集韻】舒呂切【韻會】【正韻】賞呂切，𠀤音暑。【說文】禾屬而黏者也。以大暑而種，故謂之黍，从禾，雨省聲。孔子曰：黍可爲酒，禾入水也。【字彙】粟屬。苗似蘆，高丈餘，穗黑色，實圓重，土宜高燥。【詩緝】黍有二種，黏者爲秫，可以釀酒。不黏者爲黍，如稻之有秔糯也。【爾雅翼】黍，大體似稷，故古人倂言黍稷，今人謂黍爲黍穄。【禮·曲禮】凡祭宗廟之禮，黍曰薌合。 又角黍。【續齊諧記】角黍，菰叶裹黏米爲之，楚俗投汨羅水祠屈原。 又地名。【左傳·哀七年】宋人築五邑，一曰黍丘。【註】梁國下邑縣西南有黍丘亭。又【史記·秦本紀】秦取韓負黍。 又弓名。【荀子·性惡篇】繁弱鉅黍，古之良弓。 又黃鳥，一名搏黍。 又蟲名。【爾雅·釋蟲】委黍。【註】䑕婦別名。 又蓬名。【爾雅·釋草】薦黍蓬。【六書·精薀】黍下從氽，象細粒散垂之形。 考證：〔【左傳·哀八年】晉人築五邑。〕　謹照原文八年改七年。晉人改宋人。

Thuyết Văn

禾屬而黏者也。 㠯大暑而穜。故謂之黍。 从禾。雨省聲。 孔子曰。黍可爲酒。 故从禾入水也。 凡黍之屬皆从黍。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

許云雨省聲。則篆體當如是。引孔子曰者。其別說也。 九穀攷曰。以禾況黍。謂黍爲禾屬而黏者。非謂禾爲黍屬而不黏者也。禾屬而黏者黍。禾屬而不黏者𪎭。對文異。散文則通偁黍。謂之禾屬。要之皆非禾也。今山西人無論黏與不黏統呼之曰𪎭黍。太原以東則呼黏者爲黍子。不黏者爲𪎭子。黍宜爲酒、爲羞籩之餌餈、爲酏粥。𪎭宜爲飯。禾黍稻稷各有黏不黏二種。按黍爲禾屬者。其米之大小相等也。其𥝩異。禾穗下垂如椎而粒聚。黍𥝩略如稻而舒散。 大衍字也。九穀攷曰。伏生尙書大傳、淮南、劉向說苑皆云。大火中種黍菽。而吕氏春秋則云。日至樹麻與菽。麻正𪎭之誤。又夏小正。五月初昏大火中種黍菽糜。糜字因下文誤衍。諸書皆言種黍以夏至。說文獨言以大暑。葢言種暑之極時。其正時實夏至也。玉裁謂。種植有定時。古今所同。非可叚借。許書經轉寫妄增一字耳。以暑種故謂之黍。猶二月生、八月孰得中和。故謂之禾。皆以曡韵訓釋。 舒吕切。五部。 如稬與秫皆宜酒。 依廣韵補故从二字。此說字形之異說也。凡云孔子曰者、通人所傳。以禾入水不見其必爲酒。故先雨省聲之說。而禾入水會意之說次之。今之隷書則从禾入水。不从雨省。

【黍】 (thử) Lục thư: Hội ý Cấu trúc: Hội ý — Kết hợp: 禾 (hòa (Lúa)) + 禾入水也 (hòa nhập thủy dã) + 黍 (thử (Lúa)) Nghĩa: hòa (Lúa) chúc (Liền) nhi (Mày. Như nhi ông [) niêm (Dính) là vậy。 dĩ đại (Lớn.) thử (Nắng) nhi (Mày. Như nhi ông [) đồng (early-planted late-ripening grain)。 cố (Việc. Như đại cố [) gọi là chi (Chưng) thử (Lúa)

Tự hình

  • Giáp cốt
  • Kim văn
  • Tiểu triện
  • Lệ thư
  • Khải thư
  • Hành thư
  • Thảo thư

Dị thể: 𥞆 · 𥞫 · 𮮐 · 𮮑