义

yí nghĩa

Hán Việt: nghĩa · Pinyin: yí

Tổng quan

Giản thể của chữ [義].

Pinyin
yí
Hán Việt
nghĩa
Chú âm
ㄧˋ
Unicode
U+4E49
Bộ thủ
丶
Số nét
3
Cấu trúc
overlaid
Phồn thể
義
Giản thể
义
Thương Hiệt
IK

义举 · 义乌 · 义交 · 义人 · 义仓 · 义位 · 义兄 · 义军

  • Thuyết Văn Giải Tự
  • Khang Hy Tự Điển

Âm vận

Pinyinyì
Hán Việtnghĩa
Quảng Đôngcaa1
Chú âmㄧˋ
Hán ngữ Trung cổngieh
Baxter-Sagartŋ(r)aj-s
Hán ngữ Thượng cổŋ(r)aj-s
Phản thiết牛何切
Thanh mẫu疑
Vận寘
Đẳng3

Nghĩa

Việt

  • Thiều Chửu Giản thể của chữ [義].
  • Thiều Chửu Sự phải chăng, lẽ phải chăng, nên. Định liệu sự vật hợp với lẽ phải gọi là {nghĩa}. Ý nghĩa. Như {văn nghĩa} [文義] nghĩa văn, {nghi nghĩa} [疑義] nghĩa ngờ. Vì nghĩa, làm việc không có ý riêng về mình gọi là {nghĩa}. Như {nghĩa sư} [義師] quân đi vì nghĩa, không phải vì lợi mà sát phạ…

Nôm

  • Lục Vân Tiên Âm Nôm: nghĩa Xuất hiện 1 lần trong Lục Vân Tiên

Taiwan

  • MOE · 教育部重編國語辭典 「義」的異體字。

Mainland

  • Tân Hoa Tự Điển 义 (会意。从我,从羊。我”是兵器,又表仪仗;羊”表祭牲。本义正义;合宜的道德、行为或道理) 同本义 义固不杀人。--《墨子·公输》 义不杀少。 生,亦我所欲也,义,亦我所欲也,二者不可得兼,舍生而取义者也。--《孟子·告子上》 引喻失义。--诸葛亮《出师表》 度义而后动。--宋·王安石《答司马谏议书》 燕赵之君,始有远略,能守其土,义不赂秦。(义,坚持正义。)--宋·苏洵《六国论》 又如丈义(主持正义);义断恩绝(恩情道义断绝);义不容辞(道义上不容推辞) 情谊 义(義)yì ⒈公正合宜的道德、道理或行为正～。～愤填膺。～正辞严。见～勇为。多行不～，必…

Eng

  • CC-CEDICT surname Yi|(Tw) Italy (abbr. for 義大利|义大利[Yi4 da4 li4])
  • CC-CEDICT justice|righteousness|meaning|foster (father etc)|adopted|artificial (tooth, limb etc)|relationship|friendship

Nguồn gốc

overlaid

Khang Hy

【廣韻】【集韻】【韻會】𠀤宜寄切，音議。【說文】己之威儀也。从我羊。【註】臣鉉等曰：與善同意，故从羊。【釋名】義，宜也。裁制事物，使各宜也。【易·乾卦】利物足以和義。又【說卦傳】立人之道，曰仁與義。 又【容齋隨筆】人物以義爲名，其別最多。仗正道曰義，義師，義戰是也。眾所尊戴曰義，義帝是也。與衆共之曰義，義倉，義社，義田，義學，義役，義井之類是也。至行過人曰義，義士，義俠，義姑，義夫，義婦之類是也。自外入而非正者曰義，義父，義兒，義兄弟，義服之類是也。衣裳器物亦然。在首曰義髻，在衣曰義襴，義領之類是也。合眾物爲之，則有義漿，義墨，義酒。禽畜之賢者，則有義犬，義烏，義鷹，義鶻。 又義渠，戎國地。【史記·秦本紀】伐義渠，虜其主。【註】寧廣二州，春秋及戰國時爲義渠，戎國之地也。 又姓。【前漢·酷吏傳】義縱，何東人。 又與誼同。【前漢·董仲舒傳】漸民以仁，摩民以誼。 又與儀通。【前漢·鄒陽傳】使東牟朱虛東褒義父之後。【註】應劭曰：邾儀父也。師古曰：義讀曰儀。 又與宜同。【韻補】周官凡殺人而義者，史記君義嗣，𠀤魚羈切。 又【韻補】叶牛何切。周官註：儀作義，古皆音俄。古文尚書：無偏無陂，遵王之義。陂音坡。◎按說文在我部。今從正字通倂入。

Thuyết Văn

己之威義也。 从我。从羊。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

言己者、以字之从我也。己、中宮。象人腹。故謂身曰己。義各本作儀。今正。古者威儀字作義。今仁義字用之。儀者、度也。今威儀字用之。誼者、人所宜也。今情誼字用之。鄭司農注周禮肆師。古者書儀但爲義。今時所謂義爲誼。是謂義爲古文威儀字。誼爲古文仁義字。故許各仍古訓。而訓儀爲度。凡儀象、儀匹、引申於此。非威儀字也。古經轉寫旣久。肴襍難辨。據鄭、許之言可以知其意。威義古分言之者、如北宮文子云有威而可畏謂之威、有儀而可象謂之義、詩言令義令色、無非無義是也。威義連文不分者、則隨處而是。但今無不作儀矣。毛詩。威義棣棣。不可選也。傳曰。君子望之儼然可畏。禮容俯仰各有宜耳。棣棣、富而閒習也。不可選、物有其容不可數也。義之本訓謂禮容各得其宜。禮容得宜則善矣。故文王、我將毛傳皆曰。義、善也。引申之訓也。 威儀岀於己、故从我。董子曰。仁者、人也。義者、我也。謂仁必及人。義必由中𣃔制也。从羊者、與善美同意。宜寄切。古音在十七部。

【義】 (nghĩa) Lục thư: Hội ý Cấu trúc: Hội ý — Kết hợp: 我 (ngã (Ta (tiếng tự xưng mì)) + 羊 (dương (Con dê.)) Phiên thiết: Nghi kí thiết Thượng tự: 宜 (nghi) | Hạ tự: 寄 (kí) Trung cổ thanh mẫu: 疑母 — thứ trọc (次濁) Quy tắc: thanh mẫu 'ngh' + vận mẫu 'i' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → nặng Suy luận: nghị (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: kỉ (Can {Kỉ}) chi (Chưng) uy (Oai) nghĩa (Sự phải chăng) vậy

Tự hình

  • Giáp cốt
  • Kim văn
  • Chữ lụa
  • Tiểu triện
  • Lệ thư
  • Khải thư
  • Cổ văn
  • Hành thư

Dị thể: 义 · 羛 · 乂 · 𠌾 · 𮊫 · 乂 · 义 · 羛 · 義 · 义 · 義 · 义