建

jiàn kiến

Hán Việt: kiến · Pinyin: jiàn

Tổng quan

thiết lập sáng lập dựng lên xây dựng kiến thiết

Pinyin
jiàn
Hán Việt
kiến
Chú âm
ㄐㄧㄢˋ
Unicode
U+5EFA
Bộ thủ
廴
Số nét
8
Cấu trúc
surround-lower-left
Thương Hiệt
NKLQ

建业 · 建交 · 建修 · 建党 · 建兰 · 建制 · 建华 · 建卯

  • Thuyết Văn Giải Tự
  • Khang Hy Tự Điển

Âm vận

Pinyinjiàn
Hán Việtkiến
Quảng Đônggin3
Mân Namkiàn
Nhật BảnTATERU
Hàn Quốc건
Chú âmㄐㄧㄢˋ
Hán ngữ Trung cổkianh
Baxter-Sagart[k]a[n]-s
Hán ngữ Thượng cổ[k]a[n]-s
Phản thiết居萬切
Thanh mẫu見
Vận願
Đẳng3

Nghĩa

Việt

  • Thiều Chửu Dựng lên, đặt. Chuôi sao trỏ vào đâu gọi là {kiến}. Như lịch ta gọi tháng giêng là {kiến dần} [建寅], tháng hai gọi là {kiến mão} [建卯] nghĩa là cứ coi chuôi sao chỉ về đâu thì định tháng vào đấy vậy. Vì thế nên gọi là {nguyệt kiến} [月建], tháng đủ gọi là {đại kiến} [大建], tháng thiếu…

Nôm

  • Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: kiến Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều bản 1866
  • Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: kiến Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều 1871
  • Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: kiến Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều 1902

Taiwan

  • MOE · 教育部重編國語辭典 [動] 1.成立、樹立、設置。如：「建功」、「建業」、「建校」、「建國」。唐．柳宗元〈封建論〉：「予以為周之喪久矣，徒建空名於公侯之上耳。」 2.興工製造。如：「建屋」、「建橋」。《文選．張衡．東京賦》：「楚築章華於前，趙建叢臺於後。」 3.封立、封賜。《詩經．魯頌．閟宮》：「建爾元子，俾侯于魯。」《後漢書．卷四四．胡廣傳》：「順帝欲立皇后，而貴人有寵者四人，莫知所建。」 4.提出意見。如：「建議」。《漢書．卷五一．鄒陽傳》：「爰盎等皆建以為不可。」《隋書．卷五六．張衡傳》：「衡亦竭慮盡誠事之，奪宗之計，多衡所建也。」 5.傾、倒。通「瀽」。如：「高屋建…

Mainland

  • Tân Hoa Tự Điển 建 (会意。从廴,有引长的意思,从聿(意为律)。本义立朝律) 同本义 立朝律也。--《说文》 建,立也。--《广雅》 又如建法(制定法律);建中(定立标准);建极(制定至中至正的建国大法) 引申为建立、创设 官惟王建国。--《周礼·天官序》 掌建邦之宫刑。--《周礼·小宰》 州建百里之国三十。--《礼记·王制》 皇建其有极。--《书·洪范》 择建立卜筮人。 夫位政之建也。--《国语·鲁语》 足下自以为善汉王,欲建万世之业,臣窃以为误矣。--《史记·淮阴侯列传》 德之不 建jiàn ⒈设立，创立～立。～都。～军。创～。 ⒉修，修造～筑。～造。新～。改～。…

Eng

  • CC-CEDICT to establish|to found|to set up|to build|to construct

Nguồn gốc

surround-lower-left

Khang Hy

【唐韻】【集韻】【韻會】𠀤居萬切，犍去聲。【說文】立朝律也。【書·洪範】建用皇極。 又【玉篇】豎立也。【韻會】置也。【易·比卦】先王以建萬國，親諸侯。 又【廣韻】木名。在弱水，直上百仞，無枝。 又星名。【禮·月令】仲春之月，旦建星中。【註】建星在斗上。【史記·天官書】建星者，旗也。【註】建六星在斗北，臨黃道，天之都關也。 又州名。【韻會】本吳建安郡，唐立建州。 又姓。【廣韻】楚王子建之後。【前漢·元后傳】有建公。 又【集韻】【韻會】𠀤紀偃切，犍上聲。【集韻】覆也。【史記·高帝紀】猶居高屋之上，建瓴水也。【註】居高屋而翻瓴水，言向下之勢易也。 又與鍵通。【禮·樂記】倒載干戈，包之以虎皮，名之曰建櫜。【註】建，讀爲鍵。

Thuyết Văn

立朝律也。 从聿。 从廴。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

今謂凡豎立爲建。許云。立朝律也。此必古義。今未攷出。 律省也。 廷省也。居萬切。十四部。

【建】 (kiến ⟨kiển⟩) Lục thư: Hội ý Cấu trúc: Hội ý — Kết hợp: 聿 (duật (Bèn)) + 廴 (dẫn (Bước dài.)) Phiên thiết: Cư vạn thiết Thượng tự: 居 (cư) | Hạ tự: 萬 (vạn) Trung cổ thanh mẫu: 見母 — toàn thanh (全清) Quy tắc: thanh mẫu 'c' + vận mẫu 'an' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → sắc Suy luận: cán (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: lập (Đứng thẳng.) triêu (Sớm) luật (Luật lữ) vậy

Tự hình

  • Giáp cốt
  • Kim văn
  • Chữ lụa
  • Tiểu triện
  • Khải thư
  • Hành thư
  • Thảo thư

Dị thể: 㨴 · 䢖