戾
lệ
Hán Việt: lệ · Pinyin: lì
Tổng quan
bẻ cong vi phạm đi ngược lại tàn nhẫn và bạo ngược
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | lì |
|---|---|
| Hán Việt | lệ |
| Quảng Đông | lai2 |
| Mân Nam | lē |
| Nhật Bản | MODOSU |
| Hàn Quốc | 려 |
| Chú âm | ㄌㄧˋ |
| Hán ngữ Trung cổ | leh |
| Baxter-Sagart | [r]ˤe[t]-s |
| Hán ngữ Thượng cổ | [r]ˤe[t]-s |
| Phản thiết | 力結切 |
| Thanh mẫu | 來 |
| Vận | 霽 |
| Đẳng | 4 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Đến. Thôi, dừng lại. Định hẳn. Ngang trái. Như {tính tình quai lệ} [性情乖戾] tính tình ngang trái, {bạo lệ} [暴戾] hung ác, v.v. Tội. Như {can lệ} [干戾] phạm tội. Cong queo. Nhanh cứng. Một âm là {liệt}. Xoay lại.;
Nôm
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: luỵ Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều 1871
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: luỵ Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều 1902
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [形] 1.兇狠暴烈。如：「暴戾」。《北史．卷六三．蘇綽傳》：「然其性狠戾，不切世要，求名太甚。」 2.勁疾。《文選．潘岳．秋興賦》：「庭樹槭以灑落兮，勁風戾而吹帷。」唐．李善．注：「戾，勁疾之貌。」 [動] 1.到達。《詩經．大雅．旱麓》：「鳶飛戾天，魚躍于淵。」唐．劉禹錫〈飛鳶操〉詩：「鷹隼儀形螻蟻心，雖能戾天何足貴。」 2.違背。《淮南子．覽冥》：「舉事戾蒼天，發號逆四時。」 [名] 罪過。《左傳．文公四年》：「君辱貺之，其敢干大禮以自取戾。」晉．杜預．注：「戾，罪也。」
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 戾〈动〉 (会意。从犬,从户。犬从关着的门中挤出,必曲其身。本义弯曲) 同本义 戾,曲也。从犬,出户下身曲戾也。--《说文》 饮必小咽,端直无戾。--《吕氏春秋》 又如戾契(曲折辗转) 至,到达 翰飞戾天。--《诗·小雅·四月》 鲁侯戾止。--《诗·鲁颂·泮水》 戾于敝邑。--《国语·鲁语上》 古者天灾降戾。--《国语·周语下》 鸢飞戾天者。--吴均《与朱元思书》 又如戾止(来临);戾于(至于) 违背,违反 如子之说,文虽相反,义不相戾。--唐·韩愈《论语笔解》 举事戾苍天。--《淮南子· 戾lì ⒈罪，罪过免～。 ⒉凶暴，猛烈暴～。猛～。 ⒊违背，违反…
Eng
- CC-CEDICT to bend|to violate|to go against|ruthless and tyrannical
Nguồn gốc
surround-upper-left
Khang Hy
〔古文〕：𤡵、盭【廣韻】【集韻】【韻會】郞計切【正韻】力霽切，𠀤音麗。【說文】曲也。从犬出戶下。戾者，身曲戾也。 又至也。【詩·大雅】鳶飛戾天。【禮·祭義】桑于公桑，風戾以食之。【註】風至則桑葉乾，故以食蠶也。 又止也。【書·康誥】今惟民不靖，未戾厥心。 又定也。【詩·大雅】民之未戾，職盜爲𡨥。 又【集韻】力至切，音利。乖也，罪也。【左傳·文四年】其敢干大禮，以自取戾。 又【廣韻】練結切【集韻】力結切【正韻】良薛切，𠀤音𥸸。義同。【潘岳·西征賦】信此心也，庶免于戾。如其禮樂，以俟來哲。 又【諡法】不悔前過曰戾。 又【韻補】叶律質切，音力。【劉向·九歎】悲余心之悁悁兮，目眇眇而遺泣。風騷屑以搖木兮，雲吸吸以湫戾。 又叶郞之切，音離。【詩·小雅】樂只君子，福祿膍之。優哉游哉，亦是戾矣。
Thuyết Văn
曲也。 从犬出戶下。 犬出戶下爲戾者。身曲戾也。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
了戾、乖戾、很戾皆其義也。引伸之訓爲罪。見釋詁、詩毛傳。又訓爲至、訓爲來、訓爲止、訓爲待、訓爲定。皆見釋詁、毛傳。皆於曲引伸之。曲必有所至。故其引伸如是。釋言曰。疑休戾也。 會意。郞計切。十五部。 各本少犬出戶下爲五字。今補正。戶下猶戶閬。戶之下必有閾。閾高、則犬出必曲身。又或戶闔。犬擠出亦必偏曲其身。此說戾字會意本義。叚借用廣而本義廢矣。
【谷】 (cốc ⟨lộc|dục⟩) Nghĩa:
Tự hình
- Chữ lụa
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 戻 · 𢨾 · 𤟵 · 𤡵 · 戻 · 戻