撥
bát
Hán Việt: bát · Pinyin: bō
Tổng quan
gạt ra bằng tay, chân, gậy, v.v. quay số phân bổ để riêng (tiền) chọc (lửa) gảy (nhạc cụ có dây) xoay quanh lượng từ: nhóm, đợt
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | bō |
|---|---|
| Hán Việt | bát |
| Quảng Đông | but3 |
| Mân Nam | puah |
| Nhật Bản | HANERU |
| Hàn Quốc | 발 |
| Chú âm | ㄅㄛˉ |
| Hán ngữ Trung cổ | puat |
| Baxter-Sagart | pˤat |
| Hán ngữ Thượng cổ | pˤat |
| Phản thiết | 北末切 |
| Thanh mẫu | 幫 |
| Vận | 末 |
| Đẳng | 1 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Trừ sạch, đánh tan. Như {bát khai vân vụ} [撥開雲霧] trừ sạch mây mù. Chuyển, xoay lại. Như {bát loạn phản chánh} [撥亂反正] dẹp loạn chuyển lại chánh. Phát ra. Như {chi bát} [支撥] chi phát ra, chia ra, làm phân tán, {chi phối} [支配] phân chia sắp xếp. Khêu, bới. Như {khiêu bát} [挑撥] khiêu…
Nôm
- Bảng Tra Chữ Nôm phiết phiết quạt [Eng: to spread fan]
- Bảng Tra Chữ Nôm bát bát phố (rong chơi) [Eng: to loiter in the streets]
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [動] 1.橫向推開或排除。如：「撥草」、「撥雲見日」。 2.用手轉動、挑動或拉動。如：「撥鐘」、「撥弦」、「撥轉馬頭」。 3.扭轉。《公羊傳．哀公十四年》：「撥亂世，反諸正。」 4.提出部分發放。如：「撥一筆基金給孤兒院。」 5.碰觸撞擊。唐．岑參〈走馬川行奉送出師西征〉詩：「將軍金甲夜不脫，半夜軍行戈相撥。」 [名] 1.挑動、彈動弦索樂器的用具。唐．白居易〈琵琶行〉：「曲終收撥當心畫，四弦一聲如裂帛。」 2.量詞。計算成批或分組人群的單位。如：「有一撥人馬剛打這裡經過。」、「分成兩撥人進行工作。」
Eng
- CC-CEDICT to push aside with the hand, foot, a stick etc|to dial|to allocate|to set aside (money)|to poke (the fire)|to pluck (a string instrument)|to turn round|classifier: group, batch
ja
- JMdict plectrum (for a shamisen, biwa, etc.)|pick|drumstick (for taiko)|mallet (for a gong)|beater
Nguồn gốc
left-right
Khang Hy
【唐韻】【集韻】【韻會】【正韻】𠀤北末切，音鉢。【說文】治也。【詩·商頌】𤣥王桓撥。【公羊傳·哀十四年】撥亂世，反諸正，莫近於春秋。 又除也。【前漢·司馬遷傳】秦撥去古文，焚滅詩書。 又發揚貌。【禮·曲禮】衣毋撥。 又【增韻】捩開也。又轉之也。【戰國策】弓撥矢鉤。【註】撥，弓反也。 又葬具。【禮·檀弓】廢輴而設撥，竊禮之不中者也。【註】撥可撥引輴車，所謂紼也。 又鼓弦之物。【唐書·蘇頲傳】皇甫恂使蜀，檄取庫錢，市琵琶捍撥玲瓏鞭，頲不肯予。 又叱撥，良馬名。 又【集韻】【韻會】【正韻】𠀤蒲襏切，音跋。絕也。【詩·大雅】枝葉未有害，本實先撥。箋撥，猶絕也。疏撥去餘根，故猶絕也。 又【詩·朱傳】叶方吠切，音廢。又叶必列切，音龞。義𠀤同。 又【唐韻】【集韻】𠀤普活切，音潑。芟草也。與發同。亦作𢯸。 又撥剌，張弓貌。【張衡·思𤣥賦】彎威弧之撥剌。【註】剌，音力達反。 又【史記·索隱】房越切，音伐。謂大楯也。【史記·孔子世家】會于夾谷，齊有司請奏四方之樂，于是旍旄羽祓，矛戟劒撥，鼓譟而至。【集韻】作瞂。 考證：〔【詩·大雅】枝葉未有害，本實先撥。【疏】撥者，撥去之，去其餘根，故猶絕也。〕 謹按故猶絕也四字是釋箋之詞，當先箋後疏。謹改爲箋撥，猶絕也。疏撥去餘根，故猶絕也。
Thuyết Văn
治也。 从手。發聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
公羊傳。撥亂世。反諸正。何注曰。撥猶治也。何言猶者、何意撥之本義非治。撥之所以爲治也。許則直云治。 北末切。十五部。
【撥】 (bát) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 手 (thủ) | Thanh phù (聲符): 發 (phát) Phiên thiết: Bắc mạt thiết Thượng tự: 北 (bắc) | Hạ tự: 末 (mạt) Trung cổ thanh mẫu: 幫母 — toàn thanh (全清) Quy tắc: thanh mẫu 'b' + vận mẫu 'at' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → sắc Suy luận: bát (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: trì (Sửa. Tô Thức [蘇軾] : ) vậy
Tự hình
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 𢯸 · 𫝼 · 拨 · 拨 · 拨