殷

yān ân

Hán Việt: ân · Pinyin: yān

Tổng quan

họ [Yin1] tên triều đại cuối thời Thương, sau khi dời đến Yinxu 殷墟[Yin1xu1] ở Hà Nam ngày nay đỏ sẫm phồn thịnh dồi dào tha thiết mến khách tiếng sấm rền

Pinyin
yān
Hán Việt
ân
Chú âm
ㄧㄣˉ
Unicode
U+6BB7
Bộ thủ
殳
Số nét
10
Cấu trúc
left-right
Thương Hiệt
HSHNE

殷切 · 殷勤 · 殷商 · 殷墟 · 殷实 · 殷富 · 殷實 · 殷忧

  • Thuyết Văn Giải Tự
  • Khang Hy Tự Điển

Âm vận

Pinyinyān
Hán Việtân
Quảng Đôngaan1
Mân Namin
Nhật BảnSAKAN
Hàn Quốc은
Chú âmㄧㄣˉ
Hán ngữ Trung cổqion
Baxter-Sagartʔˤrə[r]
Hán ngữ Thượng cổʔˤrə[r]
Phản thiết於巾切
Thanh mẫu影
Vận欣
Đẳng3

Nghĩa

Việt

  • Thiều Chửu Thịnh, đầy đủ. Như {ân phú} [殷富] giàu có thịnh vượng. Bọn đông. Như {ân kiến} [殷見] đông người họp mặt. Nhà {Ân} [殷], vua Bàn Canh [盤庚] nhà Thương [商] thiên đô sang đất {Ân}. {Ân ân} [殷殷] lo đau đáu. Chính giữa. To lớn. Một âm là {an}. Đỏ sẫm, màu đỏ sẫm mặt không được tươi. Lý Ho…

Nôm

  • Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: ân Xuất hiện 4 lần trong Truyện Kiều bản 1866
  • Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: ân Xuất hiện 4 lần trong Truyện Kiều 1871
  • Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: ân Xuất hiện 5 lần trong Truyện Kiều 1902

Taiwan

  • MOE · 教育部重編國語辭典 [形] 紅黑色的。《廣韻．平聲．山韻》：「殷，赤黑色。」唐．白居易〈遊悟真寺詩〉：「白珠垂露凝，赤珠滴血殷。」

Mainland

  • Tân Hoa Tự Điển 殷 yan 黑红色 殷红 殷红的血迹 血流殷地。--清·薛福成《观巴黎油画记》 殷 yin (会意。从殷从殳。本义盛乐) 同本义 殷,作乐之盛称殷。--《说文》。按,殷者,舞之容,殳者,舞之器。 五年而殷祭。--《公羊传·文公二年》 服除而后殷祭。--《礼记·曾子问》 月半不殷奠。--《仪礼·士丧礼》 先王以作乐崇德,殷荐之上帝,以配祖考。--《易·豫》。王弼注用此殷盛之乐荐祭上帝也。” 神其来思,时歆荐殷。--《金史》 殷（慇）yīn ⒈盛，众多士与女～其盈矣（男男女女盛多）。〈引〉富足，富裕～实。～富。 ⒉情意深厚～切怀念。期望甚～。 ⒊ ①热情，周…

Eng

  • CC-CEDICT surname Yin|dynasty name at the end the Shang dynasty, after its move to Yinxu 殷墟[Yin1 xu1] in present-day Henan
  • CC-CEDICT dark red
  • CC-CEDICT flourishing|abundant|earnest|hospitable

ja

  • JMdict Shang dynasty (of China; approx. 1600-1046 BCE)|Yin dynasty

Nguồn gốc

left-right

Khang Hy

【唐韻】於身切【集韻】【韻會】於巾切，𠀤音咽。【說文】作樂之盛稱殷。【易·豫卦】先王以作樂崇德，殷薦之上帝。 又凡盛皆曰殷。【書·洛誥】肇稱殷禮，祀于新邑。又【呂𠛬】三后成功，惟殷于民。 又【爾雅·釋言】殷，中也，正也。【書·堯典】日中星鳥，以殷仲春，宵中星虛，以殷仲秋。【傳】殷，正也，以正春秋之氣節。鄭𤣥曰：殷，中也。春分，陽之中。秋分，隂之中。又【禹貢】九江孔殷。【正義曰】言甚得地勢之中也。 又衆也。【詩·鄭風】殷其盈矣。【周禮·天官】陳其殷，置其輔。又【春官·大宗伯】殷見曰同，殷覜曰視。【傳】【註】俱訓衆。 又大也。【禮·曾子問】服除而後殷祭。【疏】殷，大也。大祭謂之殷祭。【莊子·山木篇】翼殷不逝，目大不覩。【註】翼大逝難，目大視希，故不見人。 又當也。【史記·天官書】衡殷中州河、濟之閒。【正義曰】衡，北斗衡也。殷，當也。言斗衡當黃河、濟水之閒地。 又國號。【史記】契始封商，後盤庚遷都殷墟，改號曰殷。【書傳】殷，亳之別名，在河南。 又姓。【史記·殷本紀】其後分封，以國爲姓，有殷氏，北殷氏。又齊人言殷聲如衣。今姓有衣者，殷之胄。見《禮記註疏》。 又【爾雅·釋訓】殷殷，憂也。【詩·邶風】憂心殷殷。【釋文】殷，於巾切，又音隱。 又俗謂周致爲殷勤，別作慇。 又【集韻】倚謹切【正韻】於謹切，𠀤音隱。雷發聲也。【詩·召南】殷其雷，在南山之陽。或从石作磤。 又殷殷，盛貌。【史記·蘇秦傳】輷輷殷殷，若有三軍之衆。【揚雄·羽獵賦】殷殷軫軫。 又【集韻】【韻會】𠀤於靳切。音㒚。【莊子·外物篇】其不殷非天之罪。【註】殷，當也，中也。○按當與中皆去聲讀。又【廣韻】【正韻】烏閑切【集韻】於閑切【韻會】幺閑切，𠀤音黫。赤黑色也。【左傳·成二年】左輪朱殷。【杜註】血色久則殷。殷，音近煙。今人以赤黑爲殷色。【杜甫詩】曾閃朱旗北斗殷。【白居易詩】白珠垂露凝，赤珠滴血殷。俱讀黫yān。

Thuyết Văn

作樂之盛偁殷。 从㐆殳。 易曰。殷薦之上帝。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

此殷之本義也。如易豫象傳是。引伸之爲凡盛之偁。又引伸之爲大也。又引伸之爲衆也。又引伸之爲正也、中也。 依廣韵訂。樂者、樂其所自成。故从㐆。殳者、干戚之類。所以舞也。不入殳部者、義主於㐆也。於身切。古音十三部。廣韵於斤切是也。 豫象傳曰。雷出地奮豫。先王以作樂崇德。殷薦之上帝。以配祖𦒱。鄭注。王者功成作樂。以文得之者作籥舞。以武得之者作萬舞。各充其德而爲制。祀天地以配祖𦒱者。使與天同饗其功也。

【殷】 (ân ⟨an|ẩn⟩) Lục thư: Hội ý Cấu trúc: Hội ý — Kết hợp: 㐆殳 (y thù) Phiên thiết: Vu thân thiết Thượng tự: 於 (vu) | Hạ tự: 身 (thân) Trung cổ thanh mẫu: 影母 — toàn thanh (全清) Quy tắc: thanh mẫu '?' + vận mẫu 'ân' Suy luận: ân (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: tác (Nhấc lên. Như {chấn ) nhạc (Nhạc) chi (Chưng) thịnh (Thịnh) xưng (*) ân (Thịnh)

Tự hình

  • Giáp cốt
  • Kim văn
  • Tiểu triện
  • Khải thư
  • Hành thư
  • Thảo thư