殿
điệnNôm điện
Hán Việt: điện · Pinyin: diàn · Nôm: điện
Tổng quan
Cung đền, nhà vua ở gọi là điện, chỗ thờ thần thánh cũng gọi là điện. Như cung điện [宮殿] chỗ vua ở, Phật điện [佛殿] đền thờ Phật. Ta gọi vua hay thần thá…
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | diàn |
|---|---|
| Hán Việt | điện |
| Âm Nôm | đền |
| Quảng Đông | din3 |
| Mân Nam | tiān |
| Nhật Bản | TONO |
| Hàn Quốc | 전 |
| Chú âm | ㄉㄧㄢˋ |
| Hán ngữ Trung cổ | denh |
| Baxter-Sagart | [N-t]ˤə[n]-s |
| Hán ngữ Thượng cổ | [N-t]ˤə[n]-s |
| Phản thiết | 堂練切 |
| Thanh mẫu | 定 |
| Vận | 霰 |
| Đẳng | 4 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Cung đền, nhà vua ở gọi là điện, chỗ thờ thần thánh cũng gọi là điện. Như cung điện [宮殿] chỗ vua ở, Phật điện [佛殿] đền thờ Phật. Ta gọi vua hay thần thánh là điện hạ [殿下] là bởi nghĩa đó. Một âm là điến. Trấn định, yên tĩnh. Hậu quân, quân đi sau để bảo vệ toàn quân cũng gọi là điến. Luận ngữ [論語] : Mạnh Chi Phản bất phạt, bôn nhi điện, tương nhập môn, sách kỳ mã, viết : phi cảm hậu dã, mã bất tiến dã [孟之反不伐, 奔而殿, 將入門, 策其馬, 曰：非敢後也, 馬不進也] (Ung dã [雍也]) Ông Mạnh Chi Phản không khoe công. Khi binh thua chạy, ông ở lại sau quân. Khi vào cửa thành, ông quất ngựa, nói rằng : Không phải tôi dám…
Nôm
- Từ điển Hán Nôm (Viện Hán Nôm) điện cung điện; điện hạ [Eng: palace; your Royal Highness]
- Bảng Tra Chữ Nôm điếng đau điếng, chết điếng [Eng: stabbing pain, dumbfounded]
- Bảng Tra Chữ Nôm đền đền đài, đền rồng [Eng: temples, royal palace]
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 1.高大的廳堂。如：「宮殿」、「佛殿」、「金鑾殿」、「森羅殿」、「大雄寶殿」。 2.行軍時保護全軍的最後一個部隊。《左傳．襄公二十六年》：「晉人寘諸戎車之殿，以為謀主。」《文選．張衡．東京賦》：「殿未出乎城闕，旆已反乎郊畛。」李善注引薛綜曰：「殿，後軍也。」 [形] 最後的。如：「殿軍」、「殿後」。 [動] 1.鎮定、鎮守。《詩經．小雅．采菽》：「殿天子之邦。」《論語．雍也》：「孟之反不伐，奔而殿。」 2.收尾、結束。宋．蘇軾〈雨晴後步至四望亭下〉詩：「殷懃木芍藥，獨自殿餘春。」
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 殿 (形声。本义击声) 古代泛指高大的房屋,后专指供奉神佛或帝王受朝理事的大厅 殿,堂之高大者也。--《说文古本考》 苍鹰搏击于殿上。--《战国策·魏策》 王子皇孙,辞楼下殿。--杜牧《阿房宫赋》 中绘殿阁,类兰若(佛寺)。--《聊斋志异》 有举孝子者先上殿。--《汉书·黄霸传》 浮屠北有佛殿一所。--《洛阳伽蓝记·永宁寺》 又如宫殿(泛指帝王居住的高大华丽的房屋); 殿陛(帝王宫殿的台阶。借指朝廷); 殿直(在宫殿中值勤的人); 殿使(皇帝派遣的使臣); 殿脚人(即殿脚女”。相传隋炀帝巡游江 都时,乘 殿 diàn ①高大的房屋。特指供奉神佛或帝王受朝拜、理政事的房屋佛～、太和～。 ②在最后～后。 【殿阁大学士】官名。明太祖开始设立。主要侍从皇帝左右，备皇帝顾问。初无实权，明中叶后逐渐参与机要，实为内阁长官。起草诏令，代皇帝批答奏章，实际掌握宰相之权 。 【殿后】行军时走在队伍的最后面。 【殿军】 ①行军时走在最后的部队。 ②参加体育、文艺等竞赛的最后一名。也指获得优胜的最后一名（一般是第三名）。 【殿试】中国古代科举制度中皇帝在殿廷上亲自考核会试录取的贡士。始于唐武则天时。根据成绩分若干等次，委以不同的官职。殿试第一名称状元。又称廷试。 【殿下】对太子或亲王的尊称。
Eng
- CC-CEDICT palace hall
- JMdict rear
- JMdict rear unit guard
- JMdict anchor (man)
- JMdict feudal lord
- JMdict mansion
- JMdict palace
- JMdict Mr
- JMdict Mrs
- JMdict Miss
- JMdict Ms
ja
- JMdict 殿（しんがり）
- JMdict 殿（との）
- JMdict 殿（どの）
Nguồn gốc
left-right
Khang Hy
【唐韻】【集韻】【韻會】堂練切【正韻】蕩練切，𠀤音電。堂高大者。【初學記】《倉頡篇》殿，大堂也。商周以前，其名不載。按《史記·秦始皇本紀》始作前殿。《漢書》則有甘泉、函德、鳳凰、明光、臯門、麒麟、白虎、金華諸殿。歷代殿名或沿或革，惟魏之太極，自晉以降，正殿皆名之。【摯虞·決疑要註】其制有陛，右墄左平。平以文塼相亞次，墄者爲階級也。九錫之禮，納陛以登，謂受此陛以上殿。顏師古曰：古者屋高嚴。皆名爲殿，不必宮中。【前漢·黃霸傳】令郡國上計吏條對，有舉孝子者先上殿。【註】殿，丞相所坐屋也。今唯天子宸居稱殿。 又重殿。謂有前後殿，天子之制也。【前漢·佞幸傳】重殿洞門，皆言其僭。 又休息閑宴之殿曰便殿。【師古·漢書註】凡言便殿、便室、便坐者，皆非正大之處，所以就便安也。 又飛行殿，輦名。【王嘉·拾遺記】漢成帝好夕出遊，造飛行殿，方一丈，如今之輦，選羽林士負之以趨，帝於輦上，聞其中若風雷聲，名曰雲雷宮。 又殿下，次於陛下之稱。【葉適·石林燕語】制獨天子稱陛下，殿下則諸侯皆得通稱。至唐初制令，惟皇太子皇后，百官上疏稱殿下，至今循用之。 又【廣韻】都甸切【集韻】【韻會】【正韻】丁練切，𠀤音唸。軍前曰啓，後曰殿。【左傳·襄二十六年】析公奔晉，晉人寘諸戎車之殿，以爲謀主。 又軍敗後奔曰殿。【左傳·宣十二年】晉隨季殿其卒而退。 又上功曰最，下功曰殿，戰功曰多。見【史記·絳侯世家註】。又【前漢·宣帝紀】丞相御史課殿最之閒。【註】師古曰：殿課居後也，最課居先也。【春秋·繁露】考試之法，九分，三三列之，一爲最，五爲中，九爲殿。 又鎭也，定也。【詩·小雅】殿天子之邦。【毛傳】殿，鎭也。正義曰：軍行在後曰殿，取其鎭重之義。【左傳·成二年】此車一人殿之，可以集事。 又【爾雅·釋訓】殿㕧，呻也。【註】呻吟之聲。【詩·小雅】民之方殿屎。【說文】作唸。【集韻】或作〈𣪫下心〉、𣣈。【說文】本作𣪍，擊聲。○按殿擊本作𣪍，堂殿本作𡱂。今相沿已久，不能復正，附記於此。殿㕧的㕧字原从口从屎作。殿㕧或作殿屎。
Thuyết Văn
擊聲也。 从殳。𡱂聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
此字本義未見。假借爲宮殿字。燕禮注。人君爲殿屋。疏云。漢時殿屋四向流水。廣雅曰。堂堭、壂也。爾雅。無室曰榭。郭注。卽今堂堭。然則無室謂之殿矣。又假借爲軍後曰殿。 堂練切。古音在十三部。
【殿】(điện) Lục thư: Giả tá Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 殳 (thù) , Thanh phù (聲符): 𡱂 (độc) Phiên thiết: 堂練切 → đường + luyện Nghĩa: 擊 thanh vậy。 từ 殳。𡱂 thanh。
Tự hình
- Kim văn
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 𡱒 · 𣪍