气
khí
Hán Việt: khí · Pinyin: qì
Tổng quan
khí không khí mùi thời tiết làm tức giận gây bực mình tức giận năng lượng sống
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | qì |
|---|---|
| Hán Việt | khí |
| Quảng Đông | hat1 |
| Nhật Bản | IKI |
| Chú âm | ㄑㄧˋ |
| Hán ngữ Trung cổ | hioih |
| Baxter-Sagart | C.qʰəp-s |
| Hán ngữ Thượng cổ | C.qʰəp-s |
| Phản thiết | 許旣切 |
| Thanh mẫu | 曉 |
| Vận | 未 |
| Đẳng | 3 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Hơi, khí mây. Một âm là {khất}. Xin, nguyên là chữ {khất} [乞]. Giản thể của chữ 氣
- Thiều Chửu Hơi thở. Cái gì không có hình chất mà cùng cảm ứng với nhau được gọi là {khí}. Như {khí vận} [氣運] khí số và vận hội trời đất lưu hành, {khí tượng} [氣象] những hiện tượng trong không khí như gió mưa nóng lạnh, cái khí khái cử động của người cũng gọi là khí tượng, {khí vị} [氣味] mùi…
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 1.雲氣。《說文解字．气部》：「气，雲氣也。」清．段玉裁．注：「气本雲氣，引申為凡氣之稱。」 2.二一四部首之一。
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 气 (象形。甲骨文、小篆字形。象云气蒸腾上升的样子。气”是汉字部首之一。本义云气) 同本义 气,云气也。--《说文》。按,云者,地面之气,湿热之气升而为雨,其色白,干热之气,散而为风,其色黑。” 天气下降,地气上腾。--《礼记·月令》 地有气。--《考工记·总目》 望其气。--《史记·项羽本纪》 此天子气也。 窗以达气。--清·方苞《狱中杂记》 又如气朔(指显示吉凶的云气和每月的朔日);气祲(古代泛指据以占卜吉凶的云气);气纬(指云气星象);气晕(日、月四周所生的晕气) 气体的通称 气（氣）qì ⒈无一定形状，能自由散布的物体～体。煤～。水蒸～。特指空气…
Eng
- CC-CEDICT gas; air|smell|weather|to make angry; to annoy; to get angry|vital energy; qi
Nguồn gốc
top-bottom
Khang Hy
〔古文〕：𣱛【唐韻】去旣切【集韻】【韻會】【類篇】丘旣切，𠀤音气。【玉篇】𠋫也，息也。【文子·守弱篇】形者，生之舍也。氣者，生之元也。【易·乾卦】同氣相求。【繫辭】精氣爲物。【禮·月令】孟春之月，天氣下降，地氣上騰。又【祭義】氣也者，神之盛也。【註】氣謂噓吸出入者也。 又天氣曰元氣。【後漢·明帝紀】升靈臺，望元氣。【註】元氣，天氣也。 又陰陽曰二氣。【太極圖說】二氣交感，化生萬物。 又五氣。【史記·五帝紀】炎帝修德振兵，治五氣。【註】王肅曰：五氣，五方之氣。又【書·洪範·曰雨曰暘曰燠曰寒曰風註】雨木氣，暘金氣，燠火氣，寒水氣，風土氣爲五氣。又【素問】寒熱風燥濕，五氣之聚也。寒生水，熱生火，風生木，燥生金，濕生土。 又六氣。【左傳·昭元年】六氣：隂陽風雨晦明也。又【莊子·逍遙遊】乗天地之正，而御六氣之辨。【註】平旦爲朝霞，日中爲正陽，日入爲飛泉，夜半爲沆瀣，與天𤣥地黃爲六氣。【王逸·楚辭註】《陵陽子明經》春食朝霞，日欲出時黃氣也。秋食淪隂，日沒已後赤黃氣也。冬食沆瀣，北方夜半氣也。夏食正陽，南方日中氣也。幷天𤣥地黃之氣爲六氣。 又年有二十四氣。【內經】五日謂之𠋫，三𠋫謂之氣。【書·正義】二十八宿，布於四方，隨天轉運，所以敘氣節也。氣節者，一歲三百六十五日有餘，分爲十二月，有二十四氣，一爲節氣，謂月初也，一爲中氣，謂月半也，以彼迭見之星，敘此月之節氣。 又曆家有𠋫氣法。【司馬彪·續漢書】𠋫氣之法，爲室三重，塗亹周密，布緹幔室中，以木爲按，每律各一，內庳外高，從其方位，加律上，以葭灰抑其內端，案歷而𠋫之。氣所動者，其灰斯散，人及風所動者，其灰聚。 又有望雲氣法。【周禮·春官】保章氏以五雲之物，辨吉凶水旱之祲象。【註】視日旁雲氣之色，靑爲蟲，白爲喪，赤爲兵荒，黑爲水，黃爲豐。【史記·天官書】雲氣有獸居上者勝。【又】日旁雲氣，人主象。【又】金寶之上皆有氣，不可不察。海旁蜃氣象樓臺，廣野氣成宮闕。然雲氣各象其山川人民所聚積，精華實息者吉，虛耗者凶。【邵諤·望氣經】鬱鬱蔥蔥，隱隱隆隆，佳氣也。綿綿絞絞，條條片片，兵氣也。澤澤燄燄，女子氣也。如藤蔓挂樹者，寶氣也。紫氛如樓者，玉氣也。 又道家有食氣法。【參同契】食氣鳴腸胃，吐正吸外邪。 又以鼻觸物亦曰氣。【禮·少儀】執食飮者勿氣。【疏】執尊長飮食，不鼻臭之也。 又【唐韻】【集韻】𠀤許旣切。與餼、䊠𠀤通。【說文】饋客芻米也。引《春秋傳》齊人來氣諸侯。 又叶去訖切，音乞。【成公綏·嘯賦】聲不假器，用不借物。近取諸身，役心御氣。 又叶丘謁切，音朅。【嵆康·寒食散賦】當吐利之困患兮，守危殆而假氣。喜乳哺之遂安兮，信衆疾之日歇。
Thuyết Văn
饋客之芻米也。 从米。气聲。 春秋傳曰。齊人來氣諸侯。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
聘禮殺曰饔。生曰餼。餼有牛羊豕黍粱稻稷禾薪芻等。不言牛羊豕者、以其字从米也。言芻米不言禾者、舉芻米可以該禾也。經典謂生物曰餼。論語。告朔之餼羊。 許旣切。十五部。今字叚氣爲雲氣字。而饔餼乃無作氣者。 事見左傳桓六年、十年。十年傳曰。齊人餼諸侯。許所據作氣。左丘明述春秋傳以古文。於此可見。
【氣】 (khí ⟨khất⟩) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 米 (mễ) | Thanh phù (聲符): 气 (khí) Phiên thiết: Hứa kí thiết Thượng tự: 許 (hứa) | Hạ tự: 旣 (kí) Trung cổ thanh mẫu: 曉母 — toàn thanh (全清) Quy tắc: thanh mẫu 'h' + vận mẫu 'i' ⚡ Chỉnh thanh: Thanh điệu suy luận từ âm HV hiện tại (không có nguồn trực tiếp) ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → sắc Suy luận: hí (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: quỹ (…
Tự hình
- Giáp cốt
- Kim văn
- Chữ lụa
- Tiểu triện
- Lệ thư
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 气 · 炁 · 㫓 · 𣅠 · 𣱖 · 𣱛 · 𤽍 · 𪸓 · 气 · 気 · 炁 · 气