烏
ôNôm o
Hán Việt: ô · Pinyin: wū · Nôm: o
Tổng quan
Con quạ, quạ con biết mớm quạ già cho nên sự hiếu dưỡng cha mẹ gọi là ô điểu chi tư [烏鳥之私]
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | wū |
|---|---|
| Hán Việt | ô |
| Âm Nôm | o |
| Quảng Đông | wu1 |
| Mân Nam | oo |
| Nhật Bản | KARASU |
| Hàn Quốc | 오 |
| Chú âm | ㄨˉ |
| Hán ngữ Trung cổ | qo |
| Baxter-Sagart | [ʔ]ˤa |
| Hán ngữ Thượng cổ | [ʔ]ˤa |
| Phản thiết | 直加反 |
| Thanh mẫu | 澄 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Con quạ, quạ con biết mớm quạ già cho nên sự hiếu dưỡng cha mẹ gọi là ô điểu chi tư [烏鳥之私]. Sắc đen. Như ngựa đen gọi là ngựa ô, gà đen gọi là gà ô, v.v. Ô hô [烏乎] than ôi ! Ô ô [烏烏] ố ố, tiếng hát phào ra. Sao, dùng làm lời trợ từ. Như ô hữu [烏有] sao có ? Tô Triệt [蘇轍] : Ô đổ kì dĩ vi khoái dã tai ! [烏睹其以為快也哉 ! ] (Hoàng Châu Khoái Tai đình kí [黃州快哉亭記) Đâu thấy được là khoái
Nôm
- Nguyễn Trãi Quốc Âm Từ Điển ác 烏 ◎ Nôm: 鵶 AHV: ô. Ss đối ứng ak (26 thổ ngữ Mường), kwa (1 thổ ngữ) [NV Tài 2005: 258]. dt. <từ cổ> con quạ, cn. chim ác, chim ô, tên chữ là tuấn ô 踆烏, kim ô 金烏, Dương ô 陽烏, tam túc ô 三足烏, tam túc kim ô 三足金烏. Truyền thuyết cho rằng đó là thần điểu ba chân, điều khiển cỗ xe mặt trời. Sách Sơn Hải Kinh thiên Đại hoang nam kinh ghi: “Hy hoà là vợ đế tuấn, sinh ra mười mặt trời… ở thang cốc có cây phù mộc, mặt trời này đi, mặt trời khác lại ra, đều cưỡi trên kim ô” (羲和者,帝俊之妻,生十日…湯谷上有扶木,一日方至,一日方出,皆載于烏). Sách Huyền Trung Ký ghi: “Phía đông Bồng Lai có núi đại dư, trên núi có cây phù tang, cây…
- Từ điển Hán Nôm (Viện Hán Nôm) ô ngựa ô (ngựa đen) [Eng: black horse]
- Hồng Nghĩa Giác Tư Y Thư [Hồng nghĩa giác tư y thư] ô mai bán hạ thanh bì
- Bảng Tra Chữ Nôm o gà gáy o o [Eng: cock-crow]
- Lục Vân Tiên Âm Nôm: o Xuất hiện 12 lần trong Lục Vân Tiên
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 1.烏鴉的簡稱。唐．張繼〈楓橋夜泊〉詩：「月落烏啼霜滿天，江楓漁火對愁眠。」 2.俗以為日中有烏，故日稱為「烏」。參見「烏兔」條。晉．陶淵明〈怨詩楚調示龐主簿鄧治中〉詩：「造夕思雞鳴，及晨願烏遷。」 3.姓。如春秋時齊有烏餘。 [形] 黑色的。如：「烏雲」、「烏髮」。《史記．卷一一○．匈奴傳》：「北方盡烏驪馬，南方盡騂馬。」《儒林外史》第一四回：「馬二先生身子又長，戴一頂高方巾，一幅烏黑的臉。」 [動] 染黑。明．李時珍《本草綱目．卷一六．草部．鱧腸》：「汁塗眉髮，生速而繁。烏髭髮，益腎陰。」 [副] 表示反問的語氣，相當於「何」、「安」、「哪裡」、「怎麼」。《呂氏春秋．季夏紀．明理》：「故亂世之主烏聞至樂？不聞至榮，其樂不樂。」唐．韓愈〈言箴〉：「不知言之人，烏可與言？」
Eng
- CC-CEDICT abbr. for country names that begin with 烏, 乌[wu1]: Ukraine 烏克蘭, 乌克兰[Wu1 ke4 lan2], Uzbekistan 烏茲別克斯坦, 乌兹别克斯坦[Wu1 zi1 bie2 ke4 si1 tan3] etc, surname Wu
- CC-CEDICT crow, black
- CC-CEDICT used in 烏拉, 乌拉[wu4 la5], used in 烏拉草, 乌拉草[wu4 la5 cao3]
- JMdict crow (Corvus spp.)
- JMdict raven
ja
- JMdict 烏（カラス）
other
- Nguồn khác 【Dịch nghĩa】Con từ ô, mẹ con nó có hay hiếu 【Khang Hi】[Thuyết văn 說文] 孝鳥也。 Hiếu điểu dã. (Loài chim có hiếu) 【Phiên thiết】〔Cổ văn 古文〕𤚶於𥾪 [Đường vận 唐韻] 哀都切 Ai đô thiết [Tập vận 集韻] [Chính vận 正韻] 汪胡切，音污。 Uông hồ thiết, âm Ô. 【Bộ】Hoả火
Nguồn gốc
Khang Hy
〔古文〕：𤚶、於、𥾪【唐韻】哀都切【集韻】【正韻】汪胡切，𠀤音污。【說文】孝鳥也。象形。【埤雅】林罕以爲全象鳥形，但不注其目睛。烏體全黑，遠而不分別其睛也。【詩·邶風】莫黑匪烏。【小爾雅】純黑而反哺者謂之烏。 又【前漢·眭弘傳】石立，後有白烏數千，下集其旁。 又【爾雅·釋鳥】燕白脰烏。【註】小爾雅云：白項而羣飛者，謂之燕烏。【又】鸀山烏。 又【周禮·夏官·羅氏】掌羅烏鳥。【註】烏謂𤰞居，鵲之屬。 又【小爾雅】去隂就陽者，謂之陽烏，鴻雁是也。 又【韻會】日中有三足烏。 又【說文】孔子曰：烏𥃳，呼也，取其助气故以爲烏呼。【註】徐鉉曰：俗作嗚，非是。【埤雅】烏又爲歎詞者，烏見異則噪，故以爲烏霍。烏霍，歎所異也。 又【玉篇】語辭也。又【廣韻】安也。【正韻】何也。【史記·司馬相如傳】烏有先生者，烏有此事也。【註】徐廣曰：烏，一作惡。 又【史記·天官書】聚一十五星，蔚然曰郞位。【註】索隱曰：蔚然，漢書作哀烏，星之狀貌。【正字通】星經作依烏，後人因謂郞官爲依烏府。 又【韻會】黑色曰烏。【史記·匈奴傳】北方盡烏驪馬。【五代史·梁符彥卿傳】太祖賜以所乗愛馬一丈烏。 又【前漢·楊惲傳】仰天拊缶而呼烏烏。【註】師古曰：烏烏秦聲。關中舊有此曲，亦作嗚。【史記·李斯傳】歌呼嗚嗚。又縣名。烏氏，因水而名。【前漢·地理志】安定郡烏氏。【註】烏水出西北入河。氏音支。又烏程，烏傷，屬會稽郡。 又烏孫，烏桓，皆西域國名。 又【廣韻】姓也。齊大夫烏枚鳴。見【左傳】。 又赤烏，殿名。【左思·吳都賦】飾赤烏之暐曄。 又【集韻】【類篇】𠀤於加切，音鴉。【前漢·西域傳】烏秅國。【註】師古曰：烏，一加反。秅，直加反。 又【漢鼓吹曲】朱鷺魚以烏路訾邪，鷺何食，食茄下。不之食，不以吐，將以問誅者。下叶音鰕，者叶音遮。 又【集韻】【類篇】𠀤於諫切，音晏。【前漢·西域傳】烏秅國。【註】鄭氏曰：烏秅音鷃拏。師古曰：急言之聲，如鷃拏耳。非正音也。 又【韻會】古文借作顧字。見義雲章。亦轉聲也。
Thuyết Văn
孝鳥也。 象形。 孔子曰。烏、亏呼也。 取其助气。故㠯爲烏呼。 凡烏之屬皆从烏。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
謂其反哺也。小爾雅曰。純黑而反哺者謂之烏。 鳥字點睛。烏則不。以純黑故不見其睛也。哀都切。五部。 亏各本作盱。今正。亏、於也。象气之舒。亏呼者、謂此鳥善舒气自叫。故謂之烏。 此許語也。取其字之聲可以助气。故以爲烏呼字。此發明假借之法。與朋爲朋黨。韋爲皮韋、來爲行來、西爲東西、止爲足、子爲人偁一例。古者短言於。長言烏呼。於烏一字也。匡繆正俗曰。今文尚書悉爲於戲字。古文尚書悉爲烏呼字。而詩皆云於乎。中古以來文籍皆爲烏呼字。按經、傳、漢書烏呼無有作嗚呼者。唐石經誤爲嗚者十之一耳。近今學者無不加口作嗚。殊乖大雅。又小顏云。古文尙書作烏呼。謂枚頤本也。今文尙書作於戲。謂漢石經也。洪适載石經尙書殘碑於戲字尙四見。可證也。今匡繆正俗古今字互譌。
【毾】 (tháp) Nghĩa:
Tự hình
- Kim văn
- Chữ lụa
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 𠂶 · 𡖗 · 𡗃 · 𤚶 · 𥾪 · 乌 · 乌 · 乌