算
toán
Hán Việt: toán · Pinyin: suàn
Tổng quan
coi như tính toán tính toán
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | suàn |
|---|---|
| Hán Việt | toán |
| Quảng Đông | syun3 |
| Mân Nam | sǹg |
| Nhật Bản | SAN |
| Hàn Quốc | 산 |
| Chú âm | ㄙㄨㄢˋ |
| Hán ngữ Trung cổ | suanh |
| Baxter-Sagart | [s]ˤorʔ-s |
| Hán ngữ Thượng cổ | [s]ˤorʔ-s |
| Phản thiết | 蘇貫切 |
| Thanh mẫu | 心 |
| Vận | 緩 |
| Đẳng | 1 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Số vật. Như {vô toán} [無算] rất nhiều không tính xiết. Tính, tính số xem nhiều ít gọi là {toán}. Phép tính gọi là {toán thuật} [算術] hay {toán học} [算學]. Mưu toan. Như {toán kế} [算計] toan tính.;
Nôm
- Bảng Tra Chữ Nôm toan toan làm [Eng: to do]
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: toan Xuất hiện 10 lần trong Truyện Kiều 1871
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: toan Xuất hiện 10 lần trong Truyện Kiều 1902
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [動] 1.核計數目。如：「核算」、「結算」、「心算」、「推算」。 2.謀劃、策劃。如：「盤算」、「失算」、「打算」。 3.屬於、當作。如：「這頓飯算我請客。」、「東西弄壞了，該算誰的？」 4.謀害。元．鄭廷玉《後庭花》第一折：「夫人教我所算了他，我可下不的手。」元．無名氏《硃砂擔》第三折：「有鐵旛竿白正圖了他財，又算他性命。」 5.當真、承認有效力。如：「說話算話」。《儒林外史》第六回：「這都由他麼？他算是個甚麼東西！」 6.推測、料想。如：「算命」、「我算準了他一定會來。」 7.作罷、不再計較。如：「算了，多說無益。」《兒女英雄傳》第九回：「十三妹想…
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 算 (会意。从竹,从具。竹”跟算筹有关,具”表示齐备。本义计算) 同本义 算,数也。--《说文》 无算爵。--《仪礼·乡饮酒礼》 亲则月算如邦人。--《仪礼·丧服记》 明衣不在算。--《仪礼·士丧礼》 有算为之节文也。--《礼记·檀弓下》 何足算也?--《论语·子路》 只恐把铁棍子打完了,也算不到这笔帐上来。--《儒林外史》 又如算还(结算支付);算尽镏铢(极微小的数量也要算);算来(计算起来);算刻(犹计算);算定(经过计算而确定或断定);算程(计算路程) 推测;料想 杜郎俊赏 算（祘）suàn ⒈核计，计数核～。～账。 ⒉计划，筹谋打～。暗～。失～。…
Eng
- CC-CEDICT to regard as|to figure|to calculate|to compute
ja
- JMdict divining sticks|counting|calculation
Nguồn gốc
top-bottom
Khang Hy
【廣韻】蘇管切【集韻】【韻會】【正韻】損管切，𠀤音篹。【海篇】酸上聲。【廣韻】物數也。【儀禮·鄕飮酒禮】無算爵，無算樂。【註】算，數也。賔主燕飮，爵行無數，醉而止也。燕樂亦無數，或閒或合，盡歡而止也。【前漢·景帝紀】後二年詔曰：今訾算十以上廼得官，廉士算不必衆，有市籍不得官，無訾又不得官，朕甚愍之。訾算四得官，亡令廉士久失職，貪夫長利。【註】應劭曰：古者疾吏之貪，衣食足，知榮辱，限訾十算廼得爲吏。十算，十萬也。賈人有財，不得爲吏，廉士無訾又不得官，故減訾四算得官矣。師古曰：訾與貲同。 又【集韻】緒纂切，又須兗切，音選。義𠀤同。 又竹器。【史記·鄭莊傳】其餽遺人不過算器食。【註】徐廣曰：算，竹器。 又【集韻】【正韻】𠀤蘇貫切，音蒜。計歷數者也。【世本】黃帝時隷首作算數。【前漢·律歷志】算法用竹，徑一分，長六寸，二百七十一枚而成六觚，爲一握。徑象乾律黃鐘之一，而長象坤呂林鐘之長。又【藝文志】曆家有《許商算術》二十六卷，《杜忠算術》十六卷。【後漢·馬嚴傳註】《劉𡽪·九章算術》：方田第一，粟米第二，差分第三，少廣第四，商功第五，均輸第六，盈不足第七，方程第八，句股第九。 又投壷較射，數勝負之籌曰算。【儀禮·鄕射禮】一人執算以從之。【周禮·春官】《太史》：凡射事，飾中舍算。【註】謂設算於中，以待射時而取之，中則釋之。【禮·投壷】二算爲純，一算爲奇。【註】純，全也。二算合爲一，全也。一算謂不滿純者。算之多少視坐上之人數，每人四矢，亦四算也。 又籌畫也。【揚子·法言】爲國不廸其法，望其效，譬諸算乎。【註】欲治而不用先王之法，猶無財運算，無益于富也。 又智也。【列子·力命篇】自長非所增，自短非所損，算之所亡若何。【註】算，猶智也。 又與筴同。【儀禮·旣夕】主人之史請讀賵執算。【註】古文算皆爲筴。又叶音訕。【陸機·擬良宴詩】四座咸同志，羽觴不可算。高談一何綺，蔚若朝霞爛。【集韻】或作選。
Thuyết Văn
數也。 从竹具。 讀若筭。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
論語。何足算也。鄭曰。算、數也。古假選爲算。如邶風不可選也。車攻序因田獵而選車徒。選皆訓數是也。又假撰爲算。如大司馬羣吏撰車徒。鄭曰。撰讀曰算。謂數擇之也是也。筭爲算之器。算爲筭之用。二字音同而義別。 从竹者、謂必用筭以計也。从具者、具數也。 穌管切。十四部。
【算】(toán) Lục thư: Hội ý Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 竹具 (trúc + cụ) Phiên thiết: 穌管切 → tô + quản | Đọc như: 筭 (toan) Nghĩa: 數 vậy。 từ 竹具。 đọc như 筭。
Tự hình
- Chữ lụa
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 筭 · 𥫫 · 𥬷 · 𥮅 · 𥳪 · 𬙬 · 𮅕 · 笇 · 筭 · 祘 · 筭