辛

xīn tân

Hán Việt: tân · Pinyin: xīn

Tổng quan

họ [Xin1] (vị) cay hoặc nồng vất vả cực nhọc đau khổ thứ tám trong thứ tự thứ tám trong mười Thiên Can 十天干[shi2 tian1 gan1] chữ "H" hoặc số La Mã "VIII" trong danh sách "A, B, C", hoặc "I, II, III" v.v. điểm la bàn cổ của Trung Quốc: 285° bát giác

Pinyin
xīn
Hán Việt
tân
Chú âm
ㄒㄧㄣˉ
Unicode
U+8F9B
Bộ thủ
辛
Số nét
7
Cấu trúc
top-bottom
Thương Hiệt
YTJ

辛丑 · 辛亥 · 辛劳 · 辛勤 · 辛卯 · 辛夷 · 辛奇 · 辛巳

  • Thuyết Văn Giải Tự
  • Khang Hy Tự Điển

Âm vận

Pinyinxīn
Hán Việttân
Quảng Đôngsan1
Mân Namsin
Nhật BảnSHIN
Hàn Quốc신
Chú âmㄒㄧㄣˉ
Hán ngữ Trung cổsin
Baxter-Sagart[s]i[n]
Hán ngữ Thượng cổ[s]i[n]
Phản thiết斯人切
Thanh mẫu心
Vận真
Đẳng3

Nghĩa

Việt

  • Thiều Chửu Can {tân}, can thứ tám trong mười can. Mùi cay. Cay đắng nhọc nhằn. Như {tân toan} [辛酸] chua cay, cực khổ, v.v. Thương xót. Như {bi tân} [悲辛] đau buồn thương xót, v.v. Nguyễn Du [阮攸] : {Ngã sạ kiến chi, bi thả tân} [我乍見之悲且辛} [我乍見之悲且辛] (Thái Bình mại ca giả [太平賣歌者]) Ta chợt thấy v…

Taiwan

  • MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 1.辣的味道。宋．蘇軾〈再和次韻曾子開從駕〉詩二首之一：「最後數篇君莫厭，搗殘椒桂有餘辛。」 2.帶有刺激味道的蔬菜。如蔥、蒜等。明．李時珍《本草綱目．卷二六．菜部．韭》：「頌曰：『昔人正月節食五辛以辟癘氣，謂韭、薤、蔥、蒜、薑也。』」 3.天干中的第八位。 4.姓。如宋代有辛棄疾。 5.二一四部首之一。 [形] 1.辣味的。如：「辛味」。《文選．左思．蜀都賦》：「甘蔗辛薑。」 2.勞苦、勞累。如：「艱辛」。唐．李紳〈古風〉詩二首之二：「誰知盤中餐，粒粒皆辛苦！」 3.悲傷痛苦的。如：「辛酸淚」。唐．杜甫〈自京赴奉先縣詠懷五百字〉詩：「撫跡猶酸辛…

Mainland

  • Tân Hoa Tự Điển 辛〈名〉 (象形。据甲骨文,像古代刑刀。本义大罪) 同本义 辛,大罪也。--《说文》。段注辛痛泣出,罪人之象。凡辠(罪)、宰、辜、辭皆从辛者由此。” 辛所以煞伤之也。--《白虎通》 葱蒜等带刺激性的蔬菜 以辛养筋。--《周礼·疡医》 辛甘行些。--《楚辞·招魂》。注谓椒姜也。” 江南曰辣,中国曰辛。--《声类》 大蒜勿食,荤辛害目。--《养生要》李善注 五辛菜,乃元旦立春,以葱、蒜、韭、蓼、蒿、芥辛嫩之菜,杂和食之, 辛xīn ⒈辣～味。 ⒉劳苦，艰难～劳。～苦。艰～。千～万苦。 ⒊悲伤～酸。悲～。 ⒋天干第八位，也作次序第八。

Eng

  • CC-CEDICT surname Xin
  • CC-CEDICT (of taste) hot or pungent|hard|laborious|suffering|eighth in order|eighth of the ten Heavenly Stems 十天干[shi2 tian1 gan1]|letter H or Roman VIII in list A, B, C, or I, II, III etc|ancient Chinese compass point: 285°|octa

ja

  • JMdict 8th in rank|eighth sign of the Chinese calendar
  • JMdict counter for spiciness of food (e.g. curry)

Nguồn gốc

top-bottom

Khang Hy

【唐韻】息鄰切【集韻】【韻會】斯人切【正韻】斯鄰切，𠀤音新。【說文】秋時萬物成而熟，金剛味辛，辛痛卽泣出。【徐曰】言萬物初見斷制，故辛痛也。【書·洪範】金曰從革，從革作辛。【白虎通】金味所以辛者，西方煞傷成物，辛所以煞傷之也，猶五味得辛乃委煞也。 又歲、月、日之名。【爾雅·釋天】太歲在辛曰重光，月在辛曰塞。【禮·月令】其日庚辛。【註】辛之言新也。【前漢·律歷志】悉新于辛。【史記·律書】言萬物之辛生也。 又【正韻】葷味也。【風土記】元旦，以蔥、蒜、韭、蓼、蒿芥，雜和而食之，名五辛盤，取迎新之意。 又股象也。【說文】辛承庚，象人股。【徐曰】辛漸揫斂，故象人股，漸焦殺也。 又養筋之味也。【周禮·天官】以辛養筋。【註】辛，金味，金之纏合異物似筋，人之筋亦纏合諸骨，故以辛養之也。 又【正韻】苦辛，取辛酸之意。【李白詩】英豪未豹變，自古多艱辛。【杜甫詩】生離與死別，自古鼻酸辛。 又高辛，古帝號。 又姓。【史記·夏本紀贊】夏啟封支子于莘，因聲近攺爲辛。 又少辛，藥名。【本草】卽細辛也。 又叶宵前切，音先。【焦仲卿詩】奉事循公姥，進退敢自專。晝夜勤作息，伶俜縈苦辛。【正字通】按《說文》徐註，泣出象股之說，與𨐌義反。壬癸繼辛，天道剝中有復，秋德義中寓仁，非偏屬斷制焦殺。徐曲附《說文》，非。又《爾雅》重光𨐌，《史記》攺昭陽。昭陽癸，《史記》攺尚章。上章庚，《史記》攺商橫。當有譌誤。舊註：重光一曰昭陽，使不知者疑。《爾雅》歲陽在𨐌有二名，亦非。本作𨐌，《字彙》譌省作辛，與辛音愆字形相溷，尤非。

Thuyết Văn

秋時萬物成而𦏧。 金剛味辛。 辛痛卽泣出。 从一䇂。 䇂、辠也。 辛承庚。象人股。 凡辛之屬皆从辛。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

律書曰。辛者、言萬物之新生。故曰辛。律曆志曰。悉新於辛。釋名曰。辛、新也。物初新者、皆收成也。 謂成孰之味也。 故以爲艱辛字。 一者、陽也。陽入於䇂。謂之愆陽。息鄰切。十三部。 辛痛泣出。辠人之象。凡辠宰辜辥辭皆从辛者、由此。 冡大一經。

【辛】 (tân) Lục thư: Hội ý Cấu trúc: Hội ý — Kết hợp: 一䇂 (nhất khiền) + 辛 (tân (Can {tân})) Phiên thiết: Tức lân thiết Thượng tự: 息 (tức) | Hạ tự: 鄰 (lân) Trung cổ thanh mẫu: 心母 — toàn thanh (全清) Quy tắc: thanh mẫu 't' + vận mẫu 'ân' Suy luận: tân (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: thu (Mùa thu. Theo lịch t) thì (Mùa. Như {tứ thì} [四) vạn (Muôn) vật (Các loài sinh ở tron) thành (Nên) nhi (Mày. Như {nhi…

Tự hình

  • Giáp cốt
  • Kim văn
  • Chữ lụa
  • Tiểu triện
  • Khải thư
  • Hành thư
  • Thảo thư

Dị thể: 亲 · 𨐋 · 𨐌 · 亲