闡
xiểnNôm xiển
Hán Việt: xiển · Pinyin: chǎn · Nôm: xiển
Tổng quan
Mở, mở ra. Như suy xiển [推闡] nghĩa lý khó hiểu phải suy diễn ra cho tỏ rõ
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | chǎn |
|---|---|
| Hán Việt | xiển |
| Âm Nôm | siển |
| Quảng Đông | cin1 |
| Mân Nam | tshián |
| Nhật Bản | HIRAKU |
| Hàn Quốc | 천 |
| Chú âm | ㄔㄢˇ |
| Hán ngữ Trung cổ | chjenx |
| Phản thiết | 稱延切 |
| Thanh mẫu | 昌 |
| Vận | 獮 |
| Đẳng | 3 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Mở, mở ra. Như suy xiển [推闡] nghĩa lý khó hiểu phải suy diễn ra cho tỏ rõ
Nôm
- Giản Dị Hán Nôm siển siển (xiển: mở ra) [Eng: explain, clarify, elucidate]
- Giản Dị Hán Nôm xẻn xẻn lẻn (thẹn thùng) [Eng: to feel ashamed]
- Giản Dị Hán Nôm xởn xởn (xắt vội); xởn tóc gáy [Eng: to clip; to fear]
- Từ điển Hán Nôm (Viện Hán Nôm) xén xén cây, xén giấy, xén tóc; hàng xén [Eng: to cut tree, to tear paper into pieces, to cut hair; small wares vendor]
- Bảng Tra Chữ Nôm sởn sởn tóc gáy [Eng: to horripilate, to make somebody's hair stand on end]
- Bảng Tra Chữ Nôm xiển xiển minh, xiển phát (đều là giải thích) [Eng: to explain, to elucidate]
- Bảng Tra Chữ Nôm xèng chơi xèng, xèng (loại tiền đồng) [Eng: to play something by buying coin]
- Bảng Tra Chữ Nôm xển kéo xển [Eng: explain, clarify, elucidate]
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [動] 1.開闢、打開。《文選．左思．吳都賦》：「闡闔閭之所營，采夫差之遺法。」唐．白居易〈嚴十八郎中在郡日改制東南樓因名清輝未立標牓徵歸郎署〉詩：「看山倚前戶，待月闡東扉。」 2.顯露、弘揚。如：「闡揚」。《易經．繫辭下》：「夫易彰往而察來，而微顯闡幽。」漢．孔安國〈書經序〉：「漢室龍興，開設學校，旁求儒雅，以闡大猷。」
Eng
- CC-CEDICT to express, to disclose, to enlighten, to open
Nguồn gốc
Khang Hy
【唐韻】昌善切【集韻】【韻會】【正韻】齒善切，𠀤音幝。【說文】開也。【增韻】闢也。【後漢·班固傳】厥有氏號，紹天闡繹者。【註】闡，開也。 又【增韻】顯也。【玉篇】明也。【易·繫辭】夫易彰往而察來，而微顯闡幽。【註】闡，明也。【書·大禹謨·舞干羽于兩階傳】修闡文敎，舞文舞于賓主階閒。【春秋·左傳杜序】其微顯闡幽，裁成義類者，皆據舊例而發義，指行事以正褒貶。【揚子·太𤣥經】次六：幽闡積。【註】六爲水稱。幽施祿及下，故闡積。 又【玉篇】大也。【易·豐卦註】闡者，弘廣之言。凡物之大，具有二種，一者自然之大，一者由人之闡弘使大。【書·君𨻰·爾惟弘周公丕訓傳】汝爲政，當闡大周公之大訓。 又廣也。【史記·秦始皇紀】闡幷天下。又【禪梁父註】禪闡廣地土也。 又地名。【左傳·哀八年】夏齊人取讙及闡。【註】闡在東平劉縣北。【後漢·郡國志】益州越巂郡闡。 又【集韻】稱延切，音燀。【陸雲·陸府君誄】瑰光旣耀，靈寶未闡，弗慮皇圖，銜恨殂遷。 又【韻補】叶稱人切，音瞋。【𨻰琳·悼龜賦】探頤索隱，無幽不闡。下方太祗，上配淸純。
Thuyết Văn
開也。从門。單聲。 易曰。闡幽。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
昌善切。十四部。 𣪠辭傳文。
【闡】 (xiển) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 門 (môn) , Thanh phù (聲符): 單 (đơn) Phiên thiết: Xương thiện thiết Thượng tự: 昌 (xương) , Hạ tự: 善 (thiện) Trung cổ thanh mẫu: 昌母 — thứ thanh (次清) Quy tắc: thanh mẫu 'x' + vận mẫu 'iên' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → hỏi Suy luận: xiển (âm hệ: 0 , từ vựng: 0) Nghĩa: khai (Mở. Trái lại với chữ) vậy
Tự hình
- Tiểu triện
- Lệ thư
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 閳 · 𨴁 · 𨴝 · 閳 · 阐 · 阐 · 阐