阴

ānâmNôm uẩn

Hán Việt: âm · Pinyin: ān · Nôm: uẩn

Tổng quan

Số âm, phần âm, trái lại với chữ dương [陽]. Phàm sự vật gì có thể đối đãi lại, người xưa thường dùng hai chữ âm dương [陰陽] mà chia ra. Như trời đất, mặt trờ…

Pinyin
ān
Hán Việt
âm
Âm Nôm
uẩn
Chú âm
ㄧㄣˉ
Unicode
U+9634
Số nét
6
Cấu trúc
left-right
Phồn thể
陰
Giản thể
阴
Thương Hiệt
NLB

阴云 · 阴人 · 阴兵 · 阴冷 · 阴凉 · 阴功 · 阴历 · 阴司

  • Thuyết Văn Giải Tự
  • Khang Hy Tự Điển

Âm vận

Pinyinān
Hán Việtâm
Âm Nômâm
Quảng Đôngam1
Chú âmㄧㄣˉ
Hán ngữ Trung cổqim
Baxter-Sagartq(r)um
Hán ngữ Thượng cổq(r)um
Phản thiết於容切
Thanh mẫu影
Vận侵
Đẳng3

Nghĩa

Việt

  • Thiều Chửu Giản thể của chữ [陰]
  • Thiều Chửu Số âm, phần âm, trái lại với chữ dương [陽]. Phàm sự vật gì có thể đối đãi lại, người xưa thường dùng hai chữ âm dương [陰陽] mà chia ra. Như trời đất, mặt trời mặt trăng, rét nóng, ngày đêm, trai gái, trong ngoài, cứng mềm, động tĩnh, v.v. đều chia phần này là dương, phần kia là âm. Vì các phần đó nó cùng thêm bớt thay đổi nhau, cho nên lại dùng để xem tốt xấu nữa. Từ đời nhà Hán [漢] trở lên thì những nhà xem thuật số đều gọi là âm dương gia [陰陽家]. Dầm dìa. Như âm vũ [陰雨] mưa dầm. Mặt núi về phía bắc gọi là âm. Như sơn âm [山陰] phía bắc quả núi. Chiều sông phía nam gọi là âm. Như giang âm [江陰]…

Nôm

  • Giản Dị Hán Nôm âm âm dương; âm hồn [Eng: this world and the other world, the soul of dead people]

Mainland

  • Tân Hoa Tự Điển 阴 (会意。从阜,从侌,侌亦声。阜,土山,从阜多与地形有关。简化字属会意,表示月夜笼罩山冈,很阴暗。本义山的北面,水的南面) 同本义 陰,誾也。山之北,水之南也。从阜,从侌。--《说文》 鸣鹤在阴。--《易·中孚》。按,二在兑泽之中,艮山之下,故称阴。 壜上张赤挛阴羽。--《周书·王会》 相其阴阳。--《诗·大雅·公刘》 阴竹之管。--《周礼·大司乐》 令剥阴木而水之。--《周礼·柞氏》 达于汉阴(汉水南岸)。--《列子·汤问》 洞庭之阴。--唐·李朝威《柳毅传》 阴谷皆入济 阴（陰、隂）yīn ⒈跟"阳"相对。〈古〉我国哲学家认为"阴"、"阳"是贯穿于一切事物的相互对立、相互统一的两个方面。如天、火、热为"阳"，地、水、寒为"阴"。又如胸为～，背为阳。如 以胸腹而言，胸在上为阳，腹在下为～。以阴阳交错的变化，说明物质世界的运动和发展。 ⒉称月亮为"太阴"，简称"阴"月为～。～历。 ⒊暗中，凹进的，不外露的～暗角落。～文图章。～沟。～河（地下河）。 ⒋云遮挡着太阳或月亮、星星～天。夕～。～雨。 ⒌光线被东西遮住所造成的影子～影。树～。 ⒍山的北面，水的南面居山之～『水之～。华～县，在陕西省华山之北。江～县，在江苏省长江之南。 ⒎带负电的～电。～极。 ⒏物体的背面碑～。 ⒐诡诈，不光明正大～谋诡计。～险毒辣。 ⒑女的，雌的或化验用语男为阳，女为～。～性反应。…

Eng

  • CC-CEDICT surname Yin
  • CC-CEDICT overcast (weather), cloudy, shady, Yin (the negative principle of Yin and Yang), negative (electric.), feminine, moon, implicit, hidden, genitalia
  • CC-CEDICT variant of 陰, 阴[yin1]

other

  • Nguồn khác Âm là từ trái nghĩa của dương. 阴阳化合 Âm dương hoá hợp (Th.V.) Âm và dương biến hoá hợp lại với nhau. 役通理陰陽󱵜主 Viểc thông lý âm dương mặc chúa (V.C.) Việc thông lý lẽ về âm dương là việc của chúa then lo

Nguồn gốc

left-right

Khang Hy

 〔古文〕：霒、侌、𤽎、𨽙、𠊺、瘖【唐韻】【集韻】【韻會】於今切【正韻】於禽切，𠀤音音。【說文】闇也。【釋名】陰，蔭也，氣在內奧蔭也。【玉篇】幽無形，深難測謂之陰。【易·坤卦】陰雖有美含之，以從王事，弗敢成也。地道也，妻道也，臣道也。【禮·月令】百官靜事毋𠛬，以定晏陰之所成。又【周禮·天官·內宰】以陰禮敎六宮。【註】陰禮，婦人之禮。又【內小臣】掌王之陰事陰令。又【地官·大司徒】以陰禮敎親，則民不怨。【註】陰禮，謂男女之禮。 又陰晴。【詩·邶風】曀曀其陰。【又】以陰以雨。 又【說文】山之北也。【書·禹貢】南至于華陰。 又【說文】水之南也。【前漢·地理志】河東郡汾陰縣。【註】介山在南。 又【玉篇】影也。【晉書·陶侃傳】大禹惜寸陰，吾輩當惜分陰。 又【正字通】𥓓背曰陰。楊修解曹娥𥓓陰八字。 又【前漢·郊祀歌】靈之至，慶陰陰。【註】師古曰：言垂陰覆徧於下。 又【玉篇】默也。【戰國策】齊秦之交陰合。 又【詩·秦風】陰靷鋈續。【傳】陰，揜軓也。【釋名】陰，蔭也。橫側車前，以陰笒也。 又地名。【左傳·襄九年】濟于陰阪侵鄭。又【昭十九年】楚工尹赤遷陰于下陰。又【二十二年】帥師軍于陰。【前漢·地理志】南陽郡陰縣。【註】卽左傳下陰也。又漢有兩陰山縣。【地理志】西河郡陰山，又桂陽郡陰山。 又山名。【史記·秦始皇紀】自楡中𠀤河以東，屬之陰山。【註】徐廣曰：在五原之北。 又姓。【廣韻】管修自齊適楚，爲陰大夫，其後氏焉。○按史記褚少孫龜筴傳：陰兢活之，與之俱亡。索隱曰：陰，姓。兢，名也。是商時卽有陰姓矣。又左傳僖十五年：晉陰飴甥會秦伯，盟于王城。註：飴甥，食邑于陰。戰國策有陰𥳑、陰姬，疑卽出於此。又昭二十四年，陰不佞，以溫人南侵。疑陰亦姓也。 又【正字通】男子勢曰陰。【史記·呂不韋傳】私求大陰人嫪毐爲舍人。 又【逸周書】墠上張赤帟陰羽。【註】陰，鶴也。【玉篇】今作隂。【五音集韻】俗作𨹉。【字彙】俗作阥。【字彙補】亦作𨼖阴𣱙。 又【集韻】烏含切，音菴。本作闇，治喪廬也。【論語】高宗諒陰，三年不言。 又【集韻】【韻會】𠀤於禁切，音蔭。【集韻】瘞藏也。【禮·祭義】骨肉斃于下，陰爲野土。【註】陰，讀爲依廕之廕。 又【詩·大雅】旣之陰女，反予來赫。【箋】覆陰也。【韻會小補】蔭，通作陰。 又【正字通】音飮。古醫方有淡陰之疾，俗作淡飮。 又叶於容切，音雍。【詩·豳風】二之日鑿冰沖沖，三之日納于凌陰。【箋】凌陰，冰室。【揚子·太𤣥經】日飛懸陰，萬物融融。 又叶於虔切，音煙。【黃庭經】上有䰟靈下關元，左爲少陽右太陰。 又【韻會小補】本作殷。淺黑色也。亦作陰。【詩·小雅·我馬維駰傳】陰白雜毛曰駰。陰，淺黑色也。 考證：〔【戰國策】齊秦之處陰合。〕　謹照原文之處改之交…

Thuyết Văn

闇也。 水之南、山之北也。从𨸏。 侌聲。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

闇者、閉門也。閉門則爲幽暗。故以爲高明之反。 榖梁傳曰。水北爲陽。山南爲陽。注云。日之所照曰陽。然則水之南、山之北爲陰可知矣。水經注引伏虔曰。水南曰陰。公羊桓十六年傳注曰。山北曰陰。按山北爲陰、故陰字从𨸏。自漢以後通用此爲霒字。霒古文作侌。夫造化侌昜之气本不可象。故霒與陰、昜與陽皆叚雲日山𨸏以見其意而已。 於今切。七部。

【陰】 (âm) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 𨸏 (𨸏) , Thanh phù (聲符): 侌 (âm) Phiên thiết: Vu kim thiết Thượng tự: 於 (vu) , Hạ tự: 今 (kim) Trung cổ thanh mẫu: 影母 — toàn thanh (全清) Quy tắc: thanh mẫu '?' + vận mẫu 'im' Suy luận: im (âm hệ: 0 , từ vựng: 0) Nghĩa: ám (Mờ tối. Như hôn ám) vậy。 thủy (Nước.) chi (Chưng) nam (Phương nam.)、 san (Núi) chi (Chưng) bắc (Phương bắc.) vậy

Tự hình

  • Giáp cốt
  • Kim văn
  • Chữ lụa
  • Tiểu triện
  • Lệ thư
  • Khải thư
  • Hành thư
  • Thảo thư

Dị thể: 侌 · 阥 · 阴 · 隂 · 𠊺 · 𣍤 · 𣱙 · 𤽎 · 𨹉 · 𨻔 · 𨼖 · 𨽙