離

líliNôm ly

Hán Việt: li · Pinyin: lí · Nôm: ly

Tổng quan

Lìa tan. Lìa nhau ở gần gọi là li [離], xa gọi là biệt [別]

Pinyin
lí
Hán Việt
li
Âm Nôm
ly
Chú âm
ㄦˊ
Unicode
U+96E2
Bộ thủ
隹
Số nét
6
Cấu trúc
left-right
Phồn thể
離
Giản thể
离
Thương Hiệt
YBOG

離俗 · 離判 · 離別 · 離合 · 離垢 · 離奇 · 離奢 · 離婚

  • Thuyết Văn Giải Tự
  • Khang Hy Tự Điển

Âm vận

Pinyinlí
Hán Việtli
Âm Nômle
Quảng Đônglei4
Mân Namli
Nhật BảnRI
Hàn Quốc리
Chú âmㄦˊ
Hán ngữ Trung cổleh
Baxter-Sagart[r]aj
Hán ngữ Thượng cổ[r]aj
Phản thiết鄰知切
Thanh mẫu來
Vận支
Đẳng3

Nghĩa

Việt

  • Thiều Chửu Lìa tan. Lìa nhau ở gần gọi là li [離], xa gọi là biệt [別]. Dính bám. Như Thi Kinh [詩經] nói bất li vu lí [不離于裏] chẳng dính bám với lần trong. Li li [離離] tua tủa. Nguyễn Du [阮攸] : Cựu đài nhân một thảo li li [舊臺湮沒草離離] (Quản Trọng Tam Quy đài [管仲三歸臺]) Đài cũ chìm lấp, cỏ mọc tua tủa. Chim vàng anh. Chia rẽ. Hai người song đều nhau. Bày, xếp. Gặp, bị. Sáng, mặt trời. Quẻ Li, trong bốn phương thuộc về phương nam

Nôm

  • Nguyễn Trãi Quốc Âm Từ Điển lìa 離 ◎ Nôm: 离 Đọc âm THV. AHV: li. ① đgt. rời, rời xa. Náu về quê cũ bấy nhiêu xuân, lưởng thưởng chưa lìa lưới trần. (Mạn thuật 33.2)‖ (Tự thuật 118.7)‖ (Bảo kính 135.4). ② đgt. HVVD mất. Trụ trật quốc gia vì Đát Kỷ, Ngô lìa thiên hạ bởi Tây Thi. (Giới sắc 190.4)
  • Giản Dị Hán Nôm lia thua lia lịa [Eng: leave, depart; go away; separate]
  • Từ điển Hán Nôm (Viện Hán Nôm) li li biệt; chia li [Eng: leave, depart; go away; separate]
  • Hồng Nghĩa Giác Tư Y Thư [Hồng nghĩa giác tư y thư] tuy nóng mình đầu li ráo mồ hôi
  • Bảng Tra Chữ Nôm lì phẳng lì; lì lợm [Eng: leave, depart; go away; separate]
  • Bảng Tra Chữ Nôm ly biệt ly [Eng: leave, depart; go away; separate]
  • Bảng Tra Chữ Nôm le so le [Eng: leave, depart; go away; separate]
  • Bảng Tra Chữ Nôm lè lè lưỡi [Eng: leave, depart; go away; separate]
  • Bảng Tra Chữ Nôm lìa lìa bỏ [Eng: leave, depart; go away; separate]
  • Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: le Xuất hiện 11 lần trong Truyện Kiều 1871
  • Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: le Xuất hiện 14 lần trong Truyện Kiều 1902
  • Lục Vân Tiên Âm Nôm: le Xuất hiện 2 lần trong Lục Vân Tiên

Taiwan

  • MOE · 教育部重編國語辭典 [動] 1.分別、分開。如：「離群索居」。《呂氏春秋．仲夏紀．大客》：「渾渾沌沌，離則復合，合則復離，是謂天常。」唐．白居易〈琵琶行〉：「商人重利輕別離，前月浮梁買茶去。」 2.距、相隔。如：「我家離火車站很近。」《三國演義》第一六回：「轅門離中軍一百五十步。」 3.背叛。如：「背離」、「乖離」、「離經叛道」。《左傳．隱公四年》：「阻兵無眾，安忍無親，眾叛親離，難以濟矣。」 4.遭受、觸犯。《韓非子．五蠹》：「夫離法者罪，而諸先生以文學取。」《史記．卷三五．管蔡世家》：「必去曹，無離曹禍。」 5.缺少。如：「做蛋糕，離不了麵粉與蛋。」 [名] 1.《易經》卦名：(1)八卦之一。卦形為☲。其象為火、日、電。(2)六十四卦之一。離（☲）下離（☲）上。象以陰柔之質而得中正之義。 2.姓。如五胡十六國時後燕有離班。

Mainland

  • Tân Hoa Tự Điển 離ér 1.同"陑"。 2.峻险。

Eng

  • CC-CEDICT surname Li
  • CC-CEDICT to leave, to part from, to be away from, (in giving distances) from, without (sth), independent of, one of the Eight Trigrams 八卦[ba1 gua4], symbolizing fire, ☲
  • JMdict li (one of the trigrams of the I Ching: fire, south)

ja

  • JMdict 離（り）

Nguồn gốc

left-right

Khang Hy

【唐韻】呂支切【集韻】【韻會】鄰知切，𠀤音驪。【說文】黃倉庚也，鳴則蠶生。从隹离聲。【玉篇】亦作鸝。【廣韻】今用鸝爲鸝黃，借離爲離別。【集韻】或作鵹。 又卦名。【易·離卦】彖曰：離，麗也。【玉篇】離，明也。 又【玉篇】散也。【廣韻】近曰離，遠曰別。【揚子·方言】參蠡，分也。秦晉曰離。【易·乾卦】進退無恆，非離羣也。【待王風】有女仳離。 又【玉篇】遇也。【揚子·方言】羅謂之離。【易·小過】飛鳥離之。【前漢·揚雄傳·反離騷註】應劭曰：離，猶遭也。 又【詩·小雅】不離于裏。【疏】離，歷也。 又【玉篇】兩也。【禮·曲禮】離坐離立。【註】離，兩也。兩相麗謂之離。 又【玉篇】判也。【禮·學記】一年視離經辨志。【註】離經，斷絕句也。【周禮·夏官·形方氏】無有華離之地。【註】華讀爲𠇗，正之使不𠇗邪離絕。 又【禮·明堂位】叔之離磬。【註】離，謂次序其聲懸也。【疏】叔之所作編離之磬。 又【儀禮·大射禮】中離維綱。【註】離，猶過也，獵也。 又【玉篇】𨻰也。【左傳·昭元年】設衞離服。【註】離，𨻰也。 又【爾雅·釋親】男子謂𡛷妹之子爲出，謂出之子爲離孫。 又【荀子·非相篇】離離然。【註】離離，不親事之貌。 又【爾雅·釋詁】覭髳茀離也。【註】謂草木之蒙茸翳薈也。茀離卽彌離，彌離猶蒙茸。又【屈原·離騷】長余佩之陸離。【註】陸離，猶㠁嵯，衆貌也。許愼云：美好貌。師古云：分散也。 又【前漢·郊祀歌】闢流離。【註】流離，不得其所者。 又【司馬相如·大人賦】滂濞泱軋，麗以林離。【註】林離，撡攦也。【揚雄·羽獵賦】淋離廓落。 又【司馬相如·大林賦】前長離而後矞皇。【註】服虔曰：皆神名也。師古曰：長離，靈鳥也。○按前漢禮樂志作長麗。註云：星名。【張衡·思𤣥賦】前長離使拂羽兮。【註】長離，南方朱雀神也。 又【爾雅·釋樂】大琴謂之離。【疏】音多變，聲流離也。 又【前漢·西域傳】罽賔出璧流離。【註】師古曰：魏略云：大秦國出赤、白、黑、黃、靑、綠、縹、紺、紅、紫十種流離。 又馬名。【李斯·諫逐客書】乗纖離之馬。 又鳥名。【詩·邶風】流離之子。【傳】流離，鳥也。○按爾雅釋鳥註，作留離。 又草名。【屈原·離騷】扈江離與辟芷兮。【註】離，蘼蕪也。又【司馬相如·子虛賦】蘖離朱楊。【註】離，山梨。又【埤雅】韓詩曰：芍藥，離草也。將離，相贈以芍藥。一名可離。 又木名。【史記·孔子世家註】《皇覽》曰：塋中樹，柞、枌、雒、離。 又水名。【前漢·武帝紀】出零陵下離水。 又地名。【左傳·成十五年】會吳于鍾離。【註】鍾離，楚邑，淮南縣。 又國名。【前漢·西域傳】東離國，大國也。【拾遺記】泥離之國來朝。 又【廣韻】姓也。孟子弟子離婁。 又【集韻】抽知切，音痴。本作螭。詳虫部螭字註。 又【集韻】輦尒切，音邐。離跂…

Thuyết Văn

離黃、 倉庚也。 鳴則蠶生。 从隹。离聲。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

逗。各本無離。淺人誤刪。如巂周刪巂之比。依爾雅音義、廣韵補。 豳風毛傳曰。倉庚、離黃也。月令注云。倉庚、驪黃也。釋鳥曰。倉庚、黃也。又曰。黃、楚雀。又曰。倉庚、商庚。然則離黃一物四名。按說文離不類廁。則不謂一物。又按毛傳黃鳥、搏黍也。不云卽倉庚。倉庚下亦不云卽黃鳥。然則黃鳥非倉庚。焦氏循云。鄭箋稱黃鳥宜食粟。又云緜蠻、小鳥皃。顯非倉庚。玉裁謂。葢今之黃雀也。方言云黃或謂之黃鳥。此方俗語言之偶同耳。陸機乃誤以倉庚釋黃鳥。 月令。仲春倉庚鳴。内宰職曰。仲春。詔后帥外内命婦始蠶于北郊。 吕支切。古音在十六部。今用鸝爲鸝黃。借離爲離別也。

【離】 (li) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 隹 (chuy) , Thanh phù (聲符): 离 (le) Nghĩa: li (Lìa tan. Lìa nhau ở ) hoàng (Cũng như chữ hoàng)、 thương (Cái bịch đựng thóc. ) canh (Can Canh) vậy。 minh (Tiếng chim hót.) tắc (Phép. Nội các chế đồ) tàm (Con tằm. Tằm từ lúc ) sanh (Sống)

Tự hình

  • Tiểu triện
  • Lệ thư
  • Khải thư
  • Hành thư
  • Thảo thư

Dị thể: 离 · 𨾫 · 𩀌 · 𮥷 · 离 · 离 · 离