霸
Nôm bá
Pinyin: bà · Nôm: bá
Tổng quan
biến thể của 霸[ba4] bá chủ bạo chúa chúa tể lãnh chúa phong kiến thống trị bằng vũ lực chiếm đoạt chủ trong quảng cáo hiện đại
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | bà |
|---|---|
| Hán Việt | phách |
| Âm Nôm | phách |
| Quảng Đông | baa3 |
| Mân Nam | pà |
| Nhật Bản | HATAGASHIRA |
| Hàn Quốc | 패 |
| Chú âm | ㄅㄚˋ |
| Hán ngữ Trung cổ | prah |
| Baxter-Sagart | pˤrak-s |
| Hán ngữ Thượng cổ | pˤrak-s |
| Phản thiết | 搏故切 |
| Thanh mẫu | 幫 |
| Vận | 禡 |
| Đẳng | 2 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Chỗ chấm đen trong mặt trăng, bây giờ dùng chữ phách [魄]. Một âm là bá. Làm trùm trưởng cả các nước chư hầu gọi là bá. Nguyễn Du [阮攸] : Lưu thủy phù vân thất bá đồ [流水浮雲失霸圖] (Sở vọng [楚望]) Nước trôi mây nổi, sạch hết mưu đồ làm bá làm vua. Tục gọi các kẻ cường hào là bá. Như bá chiếm [霸佔] ăn hiếp, lấy hiếp, ăn hiếp người chiếm riêng làm phần mình. Kẻ cường hào ăn hiếp dân gọi là ác bá [惡霸]
Nôm
- Từ điển Hán Nôm (Viện Hán Nôm) bá ác bá (người cậy mạnh hiếp yếu) [Eng: cruel landlord, village tyrant]
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名]_x000D_ 1.古時候諸侯的首領。如：「春秋五霸」。《管子．兵法》：「故夫兵雖非備道至德也，然而所以輔王成霸。今代之用兵者不然，不知兵權者也。」《孟子．告子下》：「五霸者，摟諸侯以伐諸侯者也。」_x000D_ 2.在地方上為非作歹、作惡稱雄的人。如：「惡霸」。《水滸傳》第三七回：「我這裡有三霸，哥哥不知，一發說與哥哥知道。」《紅樓夢》第四回：「無奈薛家原係金陵一霸，倚財仗勢，眾豪奴將我小主人竟打死了。」_x000D_ 3.河川名。即霸水。源出於大陸地區陝西省藍田縣西北，注入渭水。也作「灞」。_x000D_ [動]_x000D_ 1.把持、稱雄。如：「獨霸一方」。《論語．憲問》：「管仲相桓公，霸諸侯，一匡天下。」《史記．卷七．項羽本紀》：「所當者破，所擊者服，未嘗敗北，遂霸有天下。」_x000D_ 2.能力超越他人。《史記．卷四七．孔子世家》：「孔子為政必霸。」南朝梁．劉勰《文心雕龍．事類》：「主佐合德，文采必霸。」_x000D_ [形]_x000D_ 1.專橫的、殘暴的。《隋書．卷四二．列傳．李德林》：「有教無類，童子羞於霸功，見德思齊，狂夫成於聖業。」宋．劉克莊〈庚申召對〉：「臣惟國家三數年來，凶相弄權，以富彊自詭，輔聖天子而行霸政，為天下宰而設騙局。」_x000D_ 2.超拔的。清．夏孫桐〈南樓令．殘葉下寒階〉詞：「夕陽澹金臺，銷沉幾霸才…
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 霸 (形声。从月。①本义阴历每月之初始见的月光。这个意义又写作魄”。②古代诸侯之长) 假借为伯。指古代诸侯联盟的盟主 霸者,伯也,行方伯之职。--《白虎通》 管仲以其君霸。--《孟子·公孙丑上》 霸者,长也。言为诸侯之长。--《孟子·离娄·丁音》 五霸不同法而霸。--《商君书·更汉》 又如春秋五霸; 霸王请客; 强留(歇后语) 依仗权势或实力横行一方的人 薛家系金陵一霸。--曹雪芹《红楼梦》 又如渔霸; 恶霸 霸 称霸 共工 霸 bà ①春秋战国时诸侯的盟主五～不同法而霸。（《商君书·更法》） ②粗野蛮横欺压百姓的人恶～。 ③指实行霸权主义的国家东南亚一～。 ④霸占各～一方。 ⑤姓。 【霸道】 ①我国古代指凭借武力、刑法、权势等进行统治的政策。 ②强横不讲理; 蛮横这个人很～。 【霸权主义】泛指大国和强国欺侮和侵略小国和弱国，建立统治地位，并妄图称霸世界。霸权最初出现在希腊历史上，形容个别大的城邦对其他城邦的控制。 【霸王】 ①春秋时代越王勾践和秦汉之间楚王项羽称霸诸侯的尊号。 ②比喻极端蛮横的人。 霸pò 1.指农历每月初始见之月。《说文．月部》﹕"霸，月始生霸然也。承大月二日，承小月三日。《周书》曰﹕'哉生霸。'"今本《书．康诰》作"哉生魄"。段玉裁注引《正 义》﹕"前月大，则月二日生魄，前月小，则三日始生魄。"一说，指月未盛明时所发的光。参阅王国维《观堂集林．生霸死霸考》。
Eng
- CC-CEDICT variant of 霸[ba4]
- CC-CEDICT hegemon, tyrant, lord, feudal chief, to rule by force, to usurp, (in modern advertising) master
Nguồn gốc
top-bottom
Khang Hy
〔古文〕：𣍸【唐韻】【廣韻】【正韻】普伯切【集韻】【類篇】【韻會】匹陌切，𠀤音拍。【說文】月始生霸然也。承大月二日，承小月三日。从月䨣聲。【增韻】月體黑者謂之霸。【玉篇】今作魄。【書·武成·旁死魄釋文】魄，普白反。【說文】作霸，匹革反。【前漢·律歷志】四月已丑朔死霸。死霸，朔也。生霸，望也。是月甲辰望，乙巳旁之，故武成篇曰：惟四月旣旁生霸。【師古曰】霸，古與魄同。【韻會補】歐陽曰：俗从西作覇，非。 又【廣韻】【集韻】【韻會】【正韻】𠀤必駕切，音灞。【玉篇】霸王也。【孟子】以力假人者霸。【禮·祭法】共工氏之霸九州也。【註】共工氏無錄而王，謂之霸。【左傳·成二年】五伯之霸也。【註】夏伯昆吾，商伯大彭、豕韋，周伯齊桓、晉文。或曰齊桓、晉文、宋襄、秦𥡆、楚莊。【疏】伯者，長也。言爲諸侯之長也。鄭康成云：霸，把也，言把持王者之政敎，故其字或作伯，或作霸也。【史記·項羽紀】項羽自立爲西楚霸王。○按毛氏曰：五伯之伯讀曰霸。伯者，取牧伯長諸侯之義，後人恐與侯伯字相溷，故借用霸字以別之。又周伯琦曰：今俗以爲王霸字，而月霸乃用𩲸字，非本義。王霸當借用伯字，月魄當用霸字，其義始正。 又【集韻】一曰月始生也。 又州名。【韻會】秦上谷郡地，唐置霸州，五代周攺莫州。 又霸陵，漢縣名，屬京兆尹，故芷陽，文帝更名，見【前漢·地理志】。 又水名。【前漢·地理志註】霸水，出藍田谷，北入渭。師古曰：兹水秦𥡆公更名，以章霸功視子孫。【史記·項羽紀】沛公軍霸上。 又姓。【韻會】益州耆壽傳有霸栩。 又叶搏故切，音布。【劉歆·列女贊】非刺虞丘，蔽賢之路。楚莊用焉，功業遂霸。 又叶補過切，音播。【韋孟·諷諫詩】興國救顚，孰違悔過。追思黃髮，秦繆以霸。
Thuyết Văn
月始生魄然也。 承大月二日。承小月三日。 从月。䨣聲。 周書曰。哉生霸。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
霸魄㬪韵。 鄉飮酒義曰。月者三日則成魄。正義云。前月大則月二日生魄。前月小則三日始生魄。馬注康誥云。魄、胐也。謂月三日始生兆胐。名曰魄。白虎通曰。月三日成魄。八日成光。按巳上皆謂月初生明爲霸。而律歷志曰。死霸、朔也。生霸、望也。孟康曰。月二日以往明生魄死。故言死魄。魄、月質也。三統說是。則前說非矣。 普伯切。書音義引說文匹革反。古音在五部。漢志所引武成、顧命皆作霸。後代魄行而霸廢矣。俗用爲王霸字。實伯之叚借字也。 康誥顧命文。
【霸】 (phách ⟨bá⟩) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 月 (nguyệt) , Thanh phù (聲符): 䨣 (cạt) Phiên thiết: Phổ bá thiết Thượng tự: 普 (phổ) , Hạ tự: 伯 (bá) Trung cổ thanh mẫu: 滂母 — thứ thanh (次清) Quy tắc: thanh mẫu 'ph' + vận mẫu 'ăc' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → sắc Suy luận: phắc (âm hệ: 0 , từ vựng: 0) Nghĩa: nguyệt (Mặt trăng.) thủy (Mới) sanh (Sống) phách (Vía. Phàm vật gì tin) nhiên…
Tự hình
- Giáp cốt
- Kim văn
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 覇 · 䩗 · 𣍸 · 𧈉 · 𧟲 · 𧟳 · 𧟶 · 𩄤 · 覇 · 覇 · 覇