齒
xỉ
Hán Việt: xỉ · Pinyin: chǐ
Tổng quan
răng LT:顆 颗[ke1]
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | chǐ |
|---|---|
| Hán Việt | xỉ |
| Quảng Đông | ci2 |
| Mân Nam | khí |
| Nhật Bản | HA |
| Hàn Quốc | 치 |
| Chú âm | ㄔˇ |
| Hán ngữ Trung cổ | chjix |
| Baxter-Sagart | t-[k]ʰə(ŋ)ʔ |
| Hán ngữ Thượng cổ | t-[k]ʰə(ŋ)ʔ |
| Phản thiết | 稱拯切 |
| Thanh mẫu | 昌 |
| Vận | 止 |
| Đẳng | 3 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Răng. Mọc lúc nhỏ gọi là {nhũ xỉ} [乳齒] răng sữa, mọc lúc lớn gọi là {vĩnh cửu xỉ} [永乆齒] răng già. Tuổi. Kể tuổi mà định trên dưới gọi là {tự xỉ} [序齒]. Kể. Kể làm người cùng bọn với mình gọi là {xỉ} [齒], không kể làm bọn với mình gọi là {bất xỉ} [不齒]. Vật gì xếp bày như hàm răng đ…
Nôm
- Bảng Tra Chữ Nôm xỉa xỉa răng; xỉa xói; xỉa tiền [Eng: to pick one's teeth, to poke one's finger at somebody, to pay money]
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: xỉ Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều bản 1866
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: xẻ Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều 1871
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: xẻ Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều 1902
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 1.人和動物嘴裡咀嚼的器官。如：「乳齒」、「恆齒」、「齒牙動搖」。 2.排列像牙齒的東西。如：「鋸齒」。 3.年齡。如：「齒德俱增」。《左傳．文公元年》：「子上曰：『君之齒未也，而又多愛，黜乃亂也。』」晉．杜預．注：「齒，年也。」 4.二一四部首之一。 [動] 1.並列。《左傳．隱公十一年》：「寡人若朝于薛，不敢與諸任齒。」晉．杜預．注：「齒，列也。」 2.說、談。如：「齒及」。南朝宋．劉義慶《世說新語．簡傲》：「傲主人非禮也，以貴驕人非道也，失此二者，不足齒，人傖耳。」
Eng
- CC-CEDICT tooth|CL:顆|颗[ke1]
Nguồn gốc
top-bottom
Khang Hy
〔古文〕：𠚒、𠔒、𦥒、𣥫、𦥪【唐韻】【廣韻】昌里切【集韻】【類篇】【韻會】醜止切【正韻】昌止切，𠀤音䊼。【說文】口齗骨也。象口齒之形。牙，牡齒也。【字彙】上曰齒。下曰牙。【顏師古·急就篇註】齒者總謂口中之骨，主齰齧者也。【周禮·秋官·小司𡨥之職】自生齒以上，登於天府。【鄭註】人生齒而體備，男八月，女七月而生齒。 又【釋名】齒，始也。少長別，始乎此也。以齒食多者長也，食少者幼也。 又【爾雅·釋詁】齯齒，壽也。註：齒墮更生細者。通作兒。【詩·魯頌】黃髮兒齒。 又年也。又列也。【左傳·隱十一年】寡人若朝於薛，不敢與諸任齒。【杜註】齒，列也。【疏】禮記文王世子曰：古者謂年齡，齒亦齡也。然則齒是年之別名，人以年齒相次列，以爵位用次列，亦名爲齒，故云齒列也。【左傳·昭元年】使后子與子干齒。【杜註】以年齒高下而坐。 又【禮·曲禮】齒路馬有誅。【疏】論量君馬歲數，亦被責罰，皆廣敬也。 又類也。【管子·弟子職】同嗛以齒。【註】齒，類也。謂食盡則以其所盡之類而進。 又【廣韻】錄也。 又金齒，地名。 又魚齒，山名。在潁川郡。見【後漢·郡國志】。 又鑿齒，獸名。【揚雄·長楊賦】鑿齒之徒。【註】獸齒似鑿，能食人。 又羊齒，草名。【爾雅·釋草】緜馬羊齒。【郭註】草細葉，葉羅生而毛，似羊齒，今江東呼爲雁齒。 又黑齒，外國姓。 又鑿齒，人名。【山海經】羿與鑿齒戰於壽華之野。【郭註】鑿齒，人齒如鑿，長五六寸，因以爲名。又習鑿齒，晉人名。 又【集韻】稱拯切，稱上聲。齒也。 考證：〔【爾雅·釋詁】齒，壽也。 又兒齒，齒落更生，壽徵也。〕 謹按爾雅以齯齒爲壽，不以齒爲壽。今謹改齯齒壽也。註齒墮更生細者通作兒。
Thuyết Văn
口齗骨也。 象口齒之形。 止聲。 凡齒之屬皆从齒。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
鄭注周禮曰。人生齒而體僃。男八月、女七月而生齒。 者、象齒。餘字也。 昌里切。一部。
【齒】 (xỉ) Lục thư: Tượng hình Cấu trúc: Tượng hình — Từ: 齒 (xỉ (Răng. Mọc lúc nhỏ gọ)) Phiên thiết: Xương lí thiết Thượng tự: 昌 (xương) | Hạ tự: 里 (lí) Trung cổ thanh mẫu: 昌母 — thứ thanh (次清) Quy tắc: thanh mẫu 'x' + vận mẫu 'i' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → hỏi Suy luận: xỉ (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: khẩu (Cái miệng. Phép tính) ngân (Lợi) cốt (Xương) vậy。 tượng (Con voi.) khẩu (Cái miệng. Ph…
Tự hình
- Giáp cốt
- Kim văn
- Chữ lụa
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 歯 · 㒶 · 𠔒 · 𠚄 · 𠚒 · 𠚕 · 𡽔 · 𣥫 · 𣦋 · 𣦗 · 𦥒 · 𦦂