射
xạ
Hán Việt: xạ · Pinyin: shí
Tổng quan
biến thể cũ của 射[she4] bắn phóng ám chỉ phóng xạ (hóa học)
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | shí |
|---|---|
| Hán Việt | xạ |
| Quảng Đông | je6 |
| Mân Nam | siā |
| Nhật Bản | IRU |
| Hàn Quốc | 사 |
| Chú âm | ㄕㄜˋ |
| Hán ngữ Trung cổ | jah |
| Baxter-Sagart | Cə.lAk-s |
| Hán ngữ Thượng cổ | Cə.lAk-s |
| Phản thiết | 夷益切 |
| Thanh mẫu | 以 |
| Vận | 禡 |
| Đẳng | 3 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Bắn, cho tên vào cung nỏ mà bắn ra gọi là {xạ}. Phàm có cái gì tống mạnh rồi bựt ra xa đều gọi là {xạ}. Tô Thức [蘇軾] : {Thước khởi ư tiền, sử kị trục nhi xạ chi, bất hoạch} [鵲起於前, 使騎逐而射之, 不獲] (Phương Sơn Tử truyện [方山子傳]) Chim khách vụt bay trước mặt, sai người cưỡi ngựa đuổi bắn…
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [動] 放箭使中目標物。《論語．述而》：「子釣而不綱，弋不射宿。」
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 射 (本作射”。会意。金文字形,象箭在弦上,手(寸)在发放。小篆把弓矢形讹变成身”字,误。本义用弓发箭使中远处目标) 同本义 射,弓弩发于身而中于远也。--《说文》 三曰五射。--《周礼·保氏》 射者,男子之事也。--《礼记·射义》 以射策甲科为郎。--《汉书·萧望之传》。注射之言投射也。” 射声校尉。--《后汉书·光武纪》 常能为汉伏弩射之。--《汉书·李广苏建传》 应元往来驰射,发一矢辄殪一贼。--邵长蘅《青门剩稿》 又如射鹄(射箭的靶子);射日(古代神话。传说尧时有十二日并出,庄稼尽被晒 射shè ⒈拉弓放箭～箭。～人先～马。 ⒉用推力或弹力发出子…
Eng
- CC-CEDICT old variant of 射[she4]
- CC-CEDICT to shoot|to launch|to allude to|radio- (chemistry)
ja
- JMdict archery|mapping|map|morphism|arrow
Nguồn gốc
left-right
Khang Hy
【唐韻】神柘切【集韻】食夜切【韻會】【正韻】神夜切，𠀤蛇去聲。【說文】弓弩發於身，而中於遠也。【禮•射義】古者，天子以射選諸侯卿大夫士。射者，男子之事也，因而飾之以禮樂也。又射之爲言繹也。繹者各繹己之志也。故心平體正，持弓矢審固，則中矣。又射義有大射，賔射，燕射。【周禮•地官•保氏】五射，曰白矢，曰參連，曰剡註，曰襄尺，曰井儀。詳【鄭司農註】。 又【廣韻】羊謝切【集韻】【韻會】【正韻】夤謝切，𠀤音夜。僕射，秦官名。【漢官儀註】僕，主也。古者重武事，每官必有主射督課之，故名。師古曰：射本如字讀，今音夜，蓋關屮語轉爲此音也。朱子曰：禮僕人師扶左，射人師扶右。周官大僕之職，僕射之名，蓋起於此。漢獻帝始分置左右僕射，唐改左右匡政，又改左右相。 又【廣韻】【集韻】𠀤食亦切，音實。【增韻】以弓弩失射物也。又指物而取曰射。【論語】弋不射宿。又【蜀志】孟光曰：吾好直言，每彈射利病，爲世所嫌。歐陽氏曰：泛而言射，則在去聲，以射其物而言，則在入聲。《正字通》以爲曲說，非。 又【廣韻】羊益切【集韻】【韻會】【正韻】夷益切，𠀤音睪。【詩•大雅】無射亦保。【周頌】無射于人斯。【註】射，厭也。 又無射，九月律名。【前漢•律歷志】無射，言陽氣上升，隂氣收藏，終而復始，無厭已也。 又叶當故切，音妒。【詩•小雅】式燕且譽，好爾無射。 又叶於略切，音約。【詩•大雅】不可度思，矧可射思。【楚辭•天問】封豨是射。叶下若。【說文】本作䠶。从身从矢。或从寸。寸，法度也。亦手也。 考證：〔【禮·射義】射之爲言繹也。各繹己之志也，故射者心平體正，持弓矢審固。持弓矢審固，然後中。〕 謹照原文改：繹者各繹己之志也。故心平體正，持弓矢審固，則中矣。
Thuyết Văn
篆文䠶。 从寸。寸、法度也。亦手也。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
射者小篆。則䠶者古文。此亦丄部之例也。何不以射入寸部而以䠶傅見也。爲其事重矢也。 說从寸之意。射必依法度。故从寸。寸同又。射必用手。故从寸。
【別】 (biệt) Nghĩa:
Tự hình
- Giáp cốt
- Kim văn
- Chữ lụa
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 䠶 · 𡬤 · 𢎤 · 𨈡 · 𨉛 · 䠶