折

Nghĩa

Việt

• Thiều Chửu Gẫy, bẻ gẫy. Đỗ Mục [杜牧] : Chiết kích trầm sa thiết vị tiêu [折戟沉沙鐵未消] (Xích Bích hoài cổ [赤壁懷古]) Ngọn kích gẫy chìm trong bãi cát (đã lâu ngày) mà sắt vẫn chưa tiêu. Phán đoán. Như chiết ngục [折獄] phán đoán hình ngục, chiết trung [折衷] chất chính sự ngờ, v.v. Cong, sự gì không phải là sự được thẳng suốt gọi là chiết. Như chuyển chiết [轉折], chu chiết [周折] đều là ý nghĩa gàng quải mắc míu cả. Nghiêng mình sấp xuống gọi là khánh chiết [磬折]. Nhún. Như chiết tiết hạ sĩ [折節下士] nhún mình tiếp kẻ sĩ. Tỏa chiết, vấp ngã. Như bách chiết bất hồi [百折不回] trăm lần tỏa chiết (bị vấp ngã, thất bại) không…

Nôm

• Nguyễn Trãi Quốc Âm Từ Điển chiết 折 đgt. bẻ cành để dâm. Hải Nhược chiết nên cành quế tử, Giang Phi chiếm được chước thiềm cung. (Thuỷ trung nguyệt 212.3)
• Nguyễn Trãi Quốc Âm Từ Điển chết 折 ◎ AHV: chiết. [Huệ Thiên 2004: 233 - 236], như yểu chiết 夭折, đoản chiết 短折 đều nghĩa là chết non, chết yểu. Sách Tiền Hán phần Ngũ hành chí ghi: “Anh làm tang cho em thì gọi là đoản, cha làm tang cho con thì gọi là chiết” (兄喪弟曰短，父喪子曰折). Kinh Thư thiên Hồng phạm ghi: “Sáu điều hung: một là chết non, hai là bệnh tật, ba là lo buồn, bốn là nghèo khó, năm là ác dữ, sáu là yếu ớt” (六極:一曰凶短折，二曰疾，三曰懮，四曰貧，五曰惡，六曰弱). Như vậy, chiết là từ vựng cơ bản của nhà Nho. Đối ứng cet³ (Mường), kɯcit² (Rục), cəət (Thà Vựng) [VĐ Nghiệu 2011: 64], cet (30 thổ ngữ Mường) [NV Tài 2005: 193]. đgt. mất mạng…
• Giản Dị Hán Nôm chít chít kẽ hở, chít khăn [Eng: split, slit, aperture,to wrap a turban around one's head]
• Giản Dị Hán Nôm giỡn [Eng: break off, snap; bend]
• Giản Dị Hán Nôm trét trét vách [Eng: to plaster the wattle wall]
• Giản Dị Hán Nôm giẹp giẹp giặc [Eng: to eliminate the bandits]
• Giản Dị Hán Nôm triếp triếp (nhảy lộn vòng; trăn trở; hành hạ) [Eng: break off, snap; bend]
• Giản Dị Hán Nôm gãy bẻ gãy; gãy đổ [Eng: to break; to collapse]
• Giản Dị Hán Nôm chét bọ chét [Eng: flea]
• Giản Dị Hán Nôm díp mắt díp lại [Eng: to close nearly completely eyes]
• Giản Dị Hán Nôm gẩy gẩy đàn [Eng: to twang]
• Từ điển Hán Nôm (Viện Hán Nôm) chiết chiết, chiết cây; chiết suất [Eng: to pour, engraft (upon), to extract]
• Hồng Nghĩa Giác Tư Y Thư [Hồng nghĩa giác tư y thư] ấy gươm hồng phấn nó hay giết ngầm
• Bảng Tra Chữ Nôm siết rên siết [Eng: lament, groan, writhe]
• Bảng Tra Chữ Nôm xiết chảy xiết; xiết dây; xiết nợ [Eng: break off, snap; bend]
• Bảng Tra Chữ Nôm chết sống chết, chêt chóc; chết tiệt [Eng: death or life, to die; damn you!]
• Bảng Tra Chữ Nôm chẹt chẹt cổ; bắt chẹt; chết kẹt [Eng: strangle; to put difficulties; to stick]
• Bảng Tra Chữ Nôm chệch bắn chệch, nói chệch, chệch hướng [Eng: to fire off the mark, talk wrongly, to be off]
• Bảng Tra Chữ Nôm chịt chịt lấy cổ [Eng: to tie, to fasten head]
• Bảng Tra Chữ Nôm giết giết chết, giết hại [Eng: to kill, to murder]
• Bảng Tra Chữ Nôm nhét nhét vào [Eng: to pack]
• Bảng Tra Chữ Nôm nhít nhăng nhít [Eng: perfunctory]
• Bảng Tra Chữ Nôm xít xoắn xít, xít lại gần, xúm xít [Eng: to stick to, to come near, to assemble]