昧
muội
Hán Việt: muội · Pinyin: mèi
Tổng quan
muội ám muội [Eng: shady, dubious, underhand]
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | mèi |
|---|---|
| Hán Việt | muội |
| Quảng Đông | mui6 |
| Mân Nam | māi |
| Nhật Bản | KURAI |
| Hàn Quốc | 매 |
| Chú âm | ㄇㄟˋ |
| Hán ngữ Trung cổ | mad |
| Baxter-Sagart | mˤ[u][t]-s |
| Hán ngữ Thượng cổ | mˤ[u][t]-s |
| Phản thiết | 莫佩切 |
| Thanh mẫu | 明 |
| Vận | 隊 |
| Đẳng | 1 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Mờ mờ. Như {muội đán} [昧旦] mờ mờ sáng. Tối. Như {hôn muội} [昏昧] tối tăm không hiểu lẽ gì. {Tam-muội} [三昧] dịch âm chữ Phạn samadhi, Tàu dịch là {chính định} [正定] nghĩa là dùng công tu hành trừ sạch được hết trần duyên mà vào cõi một màu rỗng không vắng lặng gọi là {tam muội}. Như…
Nôm
- Bảng Tra Chữ Nôm mội lỗ mội [Eng: obscure, dark; darken]
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [形] 1.昏暗、不明。如：「曖昧」。《楚辭．屈原．離騷》：「惟夫黨人之偷樂兮，路幽昧以險隘。」 2.糊塗。如：「愚昧」、「蒙昧」。 [動] 1.隱藏。如：「拾金不昧」。 2.違背。如：「不要昧著良心做事。」《水滸傳》第四四回：「我想他回薊州探母參師，期約百日便回。今經日久，不知信息，莫非昧信不來？」 3.冒犯、冒著。如：「冒昧」。《韓非子．初見秦》：「臣昧死，願望見大王，言所以破天下之從。」
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 昧 (形声。从日,未声。从日,与光线有关。本义昏暗不明) 同本义 昧,冥也。--《广雅·释诂四》 时甲子昧爽。--《书·牧誓》 日昧昧其将暮。--《楚辞·九章·怀沙》 君昧爽而栉冠。--《荀子·哀公》。注昧,闇;爽,明也。谓初晓尚暗之时。” 神非其所宜而行之则昧。--《淮南子·原道》 虽昧必亮。--《后汉书·苏竟传》 愚者昧于成事。--《战国策·赵策》 惟党人之偷乐兮,路幽昧以险隘。--《楚辞·离骚》 轻身而昧大义。--清·方苞《左忠毅公逸事》 又如昧旦(天未全亮的时候);昧然(昏暗不明的样子) 昧mèi ⒈暗幽～。 ⒉愚蠢，糊涂，昏乱愚～。蒙～。～于事…
Eng
- CC-CEDICT to conceal|dark
Nguồn gốc
left-right
Khang Hy
〔古文〕：𣆜【唐韻】【集韻】【韻會】【正韻】𠀤莫佩切，音妹。【說文】𤕤旦明也。一曰闇也。【博雅】冥也。【易·屯卦】天造草昧。【疏】昧謂冥昧。【書·堯典】宅西曰昧谷。【傳】昧，冥也。日入於谷而天下冥，故曰昧谷。 又【書·太甲】先王昧𤕤丕顯。【疏】昧是晦冥，𤕤是未明，謂夜向晨也。【詩·鄭風】士曰昧旦。 又【書·仲虺之誥】兼弱攻昧。【傳】闇則攻之。 又【左傳·文二十六年】楚王是故昧於一來。【註】昧，猶貪冒。 又【屈原·離騷】路幽昧以險隘。【註】幽昧，不明也。 又樂名。【禮·明堂位】《昧》，東夷之樂也。 又縣名。【類篇】在益州。 又與沬同。【易·豐卦】日中見沬。【釋文】沬，《字林》作昧，云斗杓後星。 又【集韻】【韻會】𠀤莫貝切，音眛。義同。 又【韻補】叶莫結切。【鮑昭詩】年貌不可還，身意會盈歇。智哉衆多士，服理辨明昧。
Thuyết Văn
昧爽、 且朙也。 从日。未聲。 一曰闇也。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
逗。昧字舊奪。今補。 各本且作旦。今正。且明者、將明未全明也。牧誓。時甲子昧爽。王朝至于商郊牧野。言昧爽起行。朝旦至牧野。左傳。晏子述讒鼎之銘曰。昧旦丕顯。僞尙書演其辭曰。昧爽丕顯。坐以待旦。郊祀志。十一月辛巳朔旦冬至昒爽。封禪書昒作昧。旣言旦又言昧爽者。以辛巳朔旦冬至合前文黃帝己酉朔旦冬至爲言。明冬至均在朔之旦也。繼云昧爽天子始郊拜泰一。明未旦時卽郊拜泰一也。內則。成人皆雞初鳴適父母舅姑之所。未冠筓者。昧爽而朝。後成人也。昧與曶古多通用。而許分別之。直以昧連爽爲䛐。昧者、未明也。爽者、明也。合爲將旦之偁。 莫佩切。十五部。 闇者、閉門也。閉門則光不明。明闇字用此不用暗。暗者、日無光也。義異。司馬相如傳。阻深闇昧。得燿乎光明。
【昧】 (muội) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 日 (nhật) | Thanh phù (聲符): 未 (mùi) Phiên thiết: Mạc bội thiết Thượng tự: 莫 (mạc) | Hạ tự: 佩 (bội) Trung cổ thanh mẫu: 明母 — thứ trọc (次濁) Quy tắc: thanh mẫu 'm' + vận mẫu 'ôi' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → nặng Suy luận: mội (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: muội (Mờ mờ. Như {muội đán) sảng (Sáng)、 thả (Vả) minh vậy Một thuyết khác: 闇也
Tự hình
- Kim văn
- Chữ lụa
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 昛 · 𣆜 · 昛