治

zhìtrìNôm trị

Hán Việt: trì · Pinyin: zhì · Nôm: trị

Tổng quan

Sửa. Tô Thức [蘇軾] : Dư chí Phù Phong chi minh niên, thủy trị quan xá [余至扶風之明年, 始治官舍] (Hỉ vủ đình kí [喜雨亭記]) Tôi đến Phù Phong năm trước thì năm sau mới sửa lạ…

Pinyin
zhì
Hán Việt
trì
Âm Nôm
trị
Chú âm
ㄓˋ
Unicode
U+6CBB
Bộ thủ
水
Số nét
8
Cấu trúc
left-right
Thương Hiệt
EIR

治下 · 治世 · 治丧 · 治亂 · 治事 · 治伤 · 治保 · 治兵

  • Thuyết Văn Giải Tự
  • Khang Hy Tự Điển

Âm vận

Pinyinzhì
Hán Việttrì
Âm Nômchệ
Quảng Đôngci4
Mân Namtī
Nhật BảnOSAMERU
Hàn Quốc치
Chú âmㄓˋ
Hán ngữ Trung cổdri
Baxter-SagartC.lrə
Hán ngữ Thượng cổC.lrə
Phản thiết湯來切
Thanh mẫu透

Nghĩa

Việt

  • Thiều Chửu Sửa. Tô Thức [蘇軾] : Dư chí Phù Phong chi minh niên, thủy trị quan xá [余至扶風之明年, 始治官舍] (Hỉ vủ đình kí [喜雨亭記]) Tôi đến Phù Phong năm trước thì năm sau mới sửa lại quan nha. Trừng trị. Một âm là trị. Sửa trị. Như tràng trị cửu an [長治久安] (Minh sử [明史]) trị yên lâu dài. Chỗ quan chánh phủ địa phương đóng gọi là trị. Như tỉnh trị [省治], huyện trị [縣治], v.v. Dân đối với quan gọi là trị hạ [治下] dưới quyền cai trị. So sánh

Nôm

  • Nguyễn Trãi Quốc Âm Từ Điển trị 治 đgt. bình trị, trái với loạn. Cơm áo khôn đền Nghiêu Thuấn trị, tóc tơ chưa báo mẹ cha sinh. (Thuật hứng 65.5)‖ (Tự thán 72.5, 98.8, 100.1)‖ (Bảo kính 137.5)
  • Giản Dị Hán Nôm trịa tròn trịa [Eng: plump, round]
  • Giản Dị Hán Nôm chệ chễm chệ [Eng: sit in a solemn]
  • Từ điển Hán Nôm (Viện Hán Nôm) trị trị an [Eng: public order, law and order]
  • Hồng Nghĩa Giác Tư Y Thư [Hồng nghĩa giác tư y thư] thất thương cũng trị ngũ lao cũng làm
  • Lục Vân Tiên Âm Nôm: chệ Xuất hiện 3 lần trong Lục Vân Tiên

Taiwan

  • MOE · 教育部重編國語辭典 [動]_x000D_ 1.管理、統理。如：「統治」、「治理」。《易經．繫辭下》：「上古結繩而治，後世聖人易之以書契。」《禮記．大學》：「古之欲明明德於天下者，先治其國。」_x000D_ 2.診療。如：「治療」、「治癒」、「醫治」。《韓非子．喻老》：「故良醫之治病也，攻之於腠理。」《老殘遊記》第一回：「來了一個搖串鈴的道士，說是曾受異人傳授，能治百病。」_x000D_ 3.整理、修建。如：「治水」、「整治」。《孟子．告子下》：「丹之治水也，愈於禹。」《漢書．卷六九．趙充國辛慶忌傳．趙充國》：「以閒暇時下所伐材，繕治郵亭。」_x000D_ 4.修養、修練。《荀子．解蔽》：「仁者之思也恭，聖人之思也樂，此治心之道也。」《淮南子．本經》：「戴圓履方，抱表懷繩，內能治身，外能得人。」_x000D_ 5.研究。如：「治學」。《漢書．卷四九．爰盎鼂錯傳．鼂錯》：「齊有伏生，故秦博士，治《尚書》。」_x000D_ 6.懲罰。如：「治罪」、「懲治」。三國蜀．諸葛亮〈出師表〉：「願陛下託臣以討賊興復之效，不效，則治臣之罪。」_x000D_ 7.經營。如：「治產」。《三國志．卷三五．蜀書．諸葛亮傳》：「隨身衣食，悉仰於官，不別治生，以長尺寸。」_x000D_ [名]_x000D_ 指王都或地方官署所在地。如:「縣治」。《梁書．卷六．敬帝本紀》：「庚寅，齊軍水步入丹陽縣。丙申，至秣陵故治…

Mainland

  • Tân Hoa Tự Điển 治 (形声。从水,台声。①本义水名。②引申义治水; 整治; 修治) 同引申义 昔禹治洪水。--郦道元《水经注》 民治渠。--褚少孙《西门豹治邺》 遂治别院,使夫妇成礼。--《聊斋志异·小翠》 其后治装行,东入海求其师云。--《史记·孝武本纪》 又如治酒(置办酒食); 治步(修整仪容,举止合乎法度); 治任(整理行装); 治行(治严。整理行装); 治缮(修缮); 治茸(修缮) 治理; 管理; 统治 治国无法则乱。--《吕氏春秋·察今》 或劳心,或劳力。劳心者 治zhì ⒈管理～理。～家。抓纲～国。 ⒉处理，惩处、医疗、研究等～丧。处～。～罪。惩～。医～。～病。～学。～世之道。 ⒊整理，修整～装。～山。～水。～淮。整～。 ⒋太平，安定，跟"乱"相对国～。天下大～。 ⒌消灭病虫害～虫。～蝗。 ⒍〈古〉称地方政府所在地县～。州～。府～。 ⒎ ⒏ ⒐ 治yí 1.古水名。发源于山西省宁武县。上游即今山西﹑河北境内的桑干河。下游东流入渤海。参阅《汉书．地理志下》。

Eng

  • CC-CEDICT to rule, to govern, to manage, to control, to harness (a river), to treat (a disease), to wipe out (a pest), to punish, to research
  • JMdict politics
  • JMdict government
  • JMdict administration
  • JMdict rule
  • JMdict peace

ja

  • JMdict 治（ち）

other

  • Nguồn khác Trẩy. Đi. Ð.N. Tẩy. 治󰝧呌垱及 Tấy khỉn kéo tàng gẳp (Ph.L.) Trẩy lên dốc đèo đường hẻm
  • Nguồn khác Chảy. Đ.N. Lây. Luây. Vảo. 󱷗𡑝淰沱治湄東 Mường đin nặm tả tấy mừa đông (C.V.) Ở trần gian phần lớn dòng sông chẩy về phía đông

Nguồn gốc

left-right

Khang Hy

 〔古文〕：乿【唐韻】直之切【集韻】【韻會】澄之切【正韻】陳知切，𠀤音持。水名。【說文】水，出東萊曲城陽丘山，南入海。 又水，出泰山。【前漢·地理志】泰山郡南武陽冠石山，治水所出，南至下邳入泗。 又【集韻】湯來切，音胎。水名。水出鴈門郡。【前漢·地理志】鴈門郡隂館累頭山，治水所出，東至泉州入海。 又理也。【周禮·天官】大宰以九職任萬民，七日嬪婦，化治絲枲。 又盈之切，音怡。義同。 又【廣韻】【集韻】【韻會】直利切【正韻】直意切，𠀤音穉。亦理也。【荀子·修身篇】少而理曰治。 又𥳑習也。【周禮·春官·大宗伯】治其大禮。 又校也。【戰國策】皆無敢與趙治。 又有所求乞也。【周禮·地官·旅師】凡新甿之治，皆聽之。 又監督也。【周禮·地官·鄕師】用役則帥其民而至，遂治之。 又聽獄之成辭亦曰治。【周禮·秋官·方士】凡都家之士所上治，則主之。【註】所上治，謂獄訟之小事，不附罪者也。 又才多亦曰治。【左傳·莊九年】鮑叔曰：管夷吾治于高傒，使相可也。【註】言管仲治理政事之才多于敬仲。 又道家靜室曰治。【六朝詩話】送謝靈運於杜治，猶今之宮觀也。 又所都之處曰治。【前漢·田儋傳】更王膠東，治卽墨。【註】治，謂都之也。 又州郡所駐曰治，如蜀刺史曰治成都，揚刺史曰治會稽。【毛氏韻增】治字本平聲，脩治字借爲去聲，經典釋文治字平聲皆無音，假借治道平治字，𠀤直吏切。 考證：〔【周禮·春官·大宗伯】治其大體。〕　謹照原文體改大禮。

Thuyết Văn

治水。出東萊曲城陽丘山。南入海。 从水。台聲。

Chú giải Đoàn Ngọc Tài

城當作成。字之誤也。東萊郡曲成、二志同。今山東萊州府掖縣東北六十里有曲成故城。前志曲成下曰。陽丘山、治水所出。南至沂入海。按沂字疑誤。一本作至臨沂尤誤。當作計斤二字。今掖縣東南三十里有陽邱山。亦名馬鞍山。今治水名小沽河。自掖縣馬鞍山南流至平度州東南。與出登州府黃縣之大沽河合流。逕卽墨。至膠州之麻灣口入海。一統志曰。左傳昭二十年。姑尤以西。杜注。姑水、尤水皆在城陽郡。東南入海。齊乘。姑卽大沽河。尤卽小沽河。玉裁謂尤古音讀如貽。與治同在第一部。齊乘之言可信也。 直之切。一部。按今字訓理。葢由借治爲理。

【治】 (trì ⟨trị⟩) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 水 (thuỷ) , Thanh phù (聲符): 台 (thai) Phiên thiết: Trực chi thiết Thượng tự: 直 (trực) , Hạ tự: 之 (chi) Trung cổ thanh mẫu: 澄母 — toàn trọc (全濁) Quy tắc: thanh mẫu 'tr' + vận mẫu 'i' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → huyền Suy luận: trì (âm hệ: 0 , từ vựng: 0) Nghĩa: trì (Sửa. Tô Thức [蘇軾] : ) thủy (Nước.)。 xuất (Ra ngoài) đông (Phương đông)…

Tự hình

  • Tiểu triện
  • Lệ thư
  • Khải thư
  • Hành thư
  • Thảo thư

Dị thể: 冶 · 𡭒 · 𣳮 · 乿 · 冶