泥
nê
Hán Việt: nê · Pinyin: ní
Tổng quan
bùn đất sét hỗn hợp sệt chất bột nhão bị gò bó
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | ní |
|---|---|
| Hán Việt | nê |
| Quảng Đông | nai4 |
| Mân Nam | nî |
| Nhật Bản | DEI |
| Hàn Quốc | 니 |
| Chú âm | ㄋㄧˊ |
| Hán ngữ Trung cổ | ne |
| Baxter-Sagart | C.nˤ[əj] |
| Hán ngữ Thượng cổ | C.nˤ[əj] |
| Phản thiết | 奴禮切 |
| Thanh mẫu | 泥 |
| Vận | 齊 |
| Đẳng | 4 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Bùn. Vật gì giã nhỏ nát ngấu cũng gọi là {nê}. Mềm yếu. Bôi, trát. Một âm là {nệ}. Trầm trệ. Lại một âm là {nễ}. {Nễ nễ} [泥泥] móc sa nhiều quá (mù mịt).;
Nôm
- Bảng Tra Chữ Nôm nệ câu nệ [Eng: to be a stickler for, to be finical about]
- Bảng Tra Chữ Nôm nê nê sa (đất mới bồi); thổ đậu nê (khoai tây say nhỏ) [Eng: extended soil; grind popato]
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: nè Xuất hiện 3 lần trong Truyện Kiều 1871
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: nè Xuất hiện 3 lần trong Truyện Kiều 1902
- Lục Vân Tiên Âm Nôm: nè Xuất hiện 2 lần trong Lục Vân Tiên
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 1.水和土的混合物。如：「泥巴」、「汙泥」。《文選．古詩十九首．東城高且長》：「思為雙飛燕，銜泥巢君屋。」《老殘遊記》第一四回：「這裡許多人用蒲包裝泥，預備堵城門。」 2.搗碎、壓碎調勻像泥狀的東西。如：「棗泥」、「印泥」、「芋泥」、「蒜泥」。 [動] 1.沾汙、弄髒。如：「衣服泥了要換掉。」明．湯顯祖《牡丹亭》第一○齣：「踏草怕泥新繡襪，惜花疼煞小金鈴。」 2.塗飾、塗抹。南朝宋．劉義慶《世說新語．汰侈》：「王以赤石脂泥壁。」宋．范成大〈四時田園雜興〉詩六○首之五一：「屋上添高一把茅，密泥房壁似僧寮。」
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 泥〈名〉 (形声。从水,尼声。本义泥水) 中国古水名,泾水支流,即今甘肃省庆阳地区的东河及其下流马连河 泥,泥水也。出北地郁郅北蛮中。亦曰白马水。一名东河。--《说文》 北地郡 郁郅县,泥水出北蛮夷中。--《汉书》 泥土;泥巴 厥土惟涂泥。--《书·禹贡》 致远恐泥。--《论语》 存者无消息,死者为尘泥。--杜甫《无家别》 谁家新燕啄春泥。--唐·白居易《钱塘湖春行》 泥中死者。--《资治通鉴》 又如泥木(土木);泥水(带泥土的水);泥牛(即土牛);泥冈子(土山冈);泥坂(土坡);泥灰(灰土);泥尘(尘土 泥ní ⒈土和水混合的东西烂～。稀～。 ⒉像泥的…
Eng
- CC-CEDICT mud|clay|paste|pulp
- CC-CEDICT restrained
ja
- JMdict mud|(wet) dirt|thief|Android (mobile operating system)
Nguồn gốc
left-right
Khang Hy
【廣韻】奴低切【集韻】【韻會】【正韻】年題切，𠀤音䛏。水名。【說文】水出北地郁郅北蠻中。 又潏水之別名。【長安志】潏水，今名泥水。 又江州洣水又謂之泥水。【前漢·地理志】長沙國茶陵泥水。 又水和土也。【書·禹貢】厥土惟塗泥。 又汚也。【易·井卦】井泥不食。 又丘名。【爾雅·釋丘】水潦所止曰泥丘。 又泥中，衞邑也。【詩·邶風】胡爲乎泥中。 又泥陽，縣名。【史記·酈商傳】蘇駔軍於泥陽。【前漢·地理志】北地郡有泥陽縣，王莽更曰泥隂。 又弱也。【爾雅·釋獸】威夷長脊而泥。 又蟲名，出東海，得水則活，失水則如泥。【杜甫詩】先拚一飮醉如泥。 又紫泥，以封璽書者。【西京雜記】中書以武都紫泥爲璽室，加綠綈其上。 又靑泥，水名。【長安志】藍田縣南有靑泥水，魏置靑泥軍。又坊名。【杜甫詩】飯煮靑泥坊底芹。 又蜀人謂糊窻曰泥窻。【花蘂夫人宮詞】紅錦泥窻遶四廊。 又渤泥，佛泥，俱國名。【諸蕃風俗】佛泥國在廣州東南，宋濂有渤泥入貢記。 又【薛俊·日本寄語】星曰付泥，金曰空措泥，銀曰失祿楷泥，船曰浮泥。 又姓。漢犍爲功曹泥和。 又【廣韻】奴禮切【集韻】【韻會】【正韻】乃禮切，𠀤音禰。泥泥，露濃貌。【詩·小雅】蓼彼蕭斯，零露泥泥。 又柔澤貌。【詩·大雅】方苞方體，維葉泥泥。亦作𦰫。 又【廣韻】奴計切【集韻】【韻會】【正韻】乃計切，𠀤尼去聲。滯也。【論語】致遠恐泥。 又【集韻】乃定切，音甯。泥母，地名。又亭名。【左傳註】高平方與縣東有泥母亭，讀如甯。 又與涅同。【史記·屈原傳】皭然泥而不滓。【註】泥音涅。 考證：〔又杇也。【易·井卦】井泥不食。〕 謹按程傳井之不可食以泥汚也。杇改汚。
Thuyết Văn
泥水。出北地郁郅北蠻中。 从水尼聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
北地郡郁郅、見前志。今甘肅慶陽府安化縣治、卽郁郅故城也。前志郁郅下曰。泥水、出北蠻夷中。泥陽下應注曰。泥水、出郁郅北蠻中。一統志曰。東河在安化縣東。卽白馬水也。元和志。延慶縣西臨白馬州。寰宇記。白馬水、出北塞夷中。引水經注云洛川南逕尉李城東北。合馬嶺水。號白馬水。明統志。東河來自沙漠。至安化城北。合懷安及靈溝水南流。至合水縣爲馬蓮河。東河及下流馬蓮河皆卽古泥水也。按馬蓮、卽馬嶺之轉語。 奴低切。十五部。按今字皆用爲塗泥字。
【泥】 (nê ⟨nệ|nễ⟩) Lục thư: Hội ý Cấu trúc: Hội ý — Kết hợp: 水尼 (thủy ni) Phiên thiết: Nô đê thiết Thượng tự: 奴 (nô) | Hạ tự: 低 (đê) Trung cổ thanh mẫu: 泥母 — thứ trọc (次濁) Quy tắc: thanh mẫu 'n' + vận mẫu 'ê' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → huyền Suy luận: nề (âm hệ: 0 | từ vựng: 0) Nghĩa: nê (Bùn.) thủy (Nước.)。 xuất (Ra ngoài) bắc (Phương bắc.) địa (Đất) úc ({Úc úc} [郁郁] rờ rỡ) chất ({Úc Chất} [郁郅…
Tự hình
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 埿 · 𡊴 · 𡌰 · 𢇀 · 𥩥 · 𭰖 · 坭 · 埿 · 坭