由

Nghĩa

Việt

• Thiều Chửu Bởi, tự. Noi theo. Nguyên do, nguyên nhân của một sự gì gọi là do. Như tình do [情由], lý do [理由], v.v. Nộp thuế có giấy biên lai gọi là do đơn [由單]. Trích lấy các phần đại khái ở trong văn thư gọi là trích do [摘由]. Chưng. Dùng. Cùng nghĩa với chữ do [猶]

Nôm

• Nguyễn Trãi Quốc Âm Từ Điển dầu 由 ◎ Nôm: 油 đt. <từ cổ> như vậy. Con cờ khảy, rượu đầy bầu, đòi nước non chơi quản dầu. (Trần tình 41.2) ‖ (Bảo kính 154.8, 159.2) “cũng dầu: cũng như vậy,… Phận dầu dầu vậy cũng dầu kiều” [Paulus của 1895: 227]
• Nguyễn Trãi Quốc Âm Từ Điển dầu 由 ◎ Nôm: 油 Ss đối ứng: dậu, dù (Tày) [HTA 2003: 110, 118]. ① đgt. <từ cổ> tùy cho, mặc cho, tùy theo, tuân theo. Được thua phú quý dầu thiên mệnh, Chen chúc làm chi cho nhọc nhằn. (Mạn thuật 27.7)‖ (Thuật hứng 59.5, 63.5)‖ (Tự thán 90.5, 95.3)‖ (Tự thuật 114.7)‖ (Tự thán 109.7)‖ (Bảo kính 154.8, 175.7, 155.7). ② đgt. <từ cổ> tùy ý. (Tự thán 104.3)‖ Nghìn dặm trời dầu đủng đỉnh, Kham cười anh vũ mắc chưng lồng. (Lão hạc 248.7). (Bảo kính 161.5)‖ Cn. dầu lòng. ③ k. dù, dẫu. Bữa ăn dầu có dưa muối, Áo mặc nài chi gấm là. (Ngôn chí 4.3)‖ (Trần tình 43.7)‖ (Thuật hứng 61.1)‖ (Bảo kính 172.5…
• Giản Dị Hán Nôm dô dô ta (tiếng hò thúc giục); trán dô [Eng: hurry somebody (for, to); a protruding forehead]
• Giản Dị Hán Nôm ro rủi ro [Eng: cause, reason; from]
• Từ điển Hán Nôm (Viện Hán Nôm) do do đó; nguyên do [Eng: consequently; cause]
• Hồng Nghĩa Giác Tư Y Thư [Hồng nghĩa giác tư y thư] do bất tác hãn khôn lo chứng nghèo
• Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: do Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều 1871
• Lục Vân Tiên Âm Nôm: do Xuất hiện 3 lần trong Lục Vân Tiên

Taiwan

• MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 1.原因。如：「事由」、「原由」、「理由」。《左傳．襄公二十三年》：「有臧武仲之知，而不容於魯國，抑有由也。」 2.機會、機緣。《紅樓夢》第一一五回：「久仰芳名，無由親炙。」 3.途徑、方法。南朝梁．何遜〈贈諸遊舊詩〉：「無由下征帆，獨與暮潮歸。」明．徐弘祖《徐霞客遊記．卷三下．粵遊日記二》：「而溪崖亦懸嵌，無由上躋。」 4.姓。如秦代有由余。 [動] 1.遵循、聽從。《詩經．大雅．假樂》：「不愆不忘，率由舊章。」《論語．泰伯》：「民可使由之，不可使知之。」 2.聽任、任憑。如：「信不信由你」、「人在江湖，身不由己。」、「萬般皆是命，半點不由人。」 3.走、經過。《孟子．離婁上》：「舍正路而不由，哀哉。」《宋史．卷三一困．范仲淹傳》：「鄜、延密邇靈、夏，西羌必由之地也。」 4.踐行。《禮記．經解》：「是故隆禮由禮謂之有方之士，不隆禮不由禮謂之無方之民。」 [介] 1.自、從。表示所從出。如：「言不由衷」、「由北到南」。《孟子．盡心下》：「由堯、舜至於湯，五百有餘歲。」 2.因為。表示原因。如：「由於」、「咎由自取」。《書經．秦誓》：「邦之杌隉，曰由一人。」 3.表示憑藉。如：「人體是由很多細胞組織而成的。」 4.屬、歸。表示職責範圍的畫分。如：「這個案子是由我負責承辦。」 5.於。表示所在。《書經．康誥》：「別求聞由古先哲王，用康保民。」

Mainland

• Tân Hoa Tự Điển 由 (《说文》无由”字,古字字形) 树木生新枝。亦泛指萌生 今在析木之津,犹将复由。--《左传》 又如由蘖(树木枯槁或被砍伐后重发的枝条); 经,由 谁能出不由户?--《论语·雍也》 余在刑部狱,见死而由窦出者日三四人。--方苞《狱中杂记》 又如必由之路; ,由边门出去 行走 舍正路而不由,哀哉。--《孟子》 通以”(譹??)。用 君子无易由言。--《诗·小雅·小弁》。笺由,用也。” 不能由吾子。--《左传·襄公三十年》。杜预注由,用也。” 亿万舟楫,亿万垣墙 由yóu ⒈原因原～。理～。事～。 ⒉自，从～此及彼。～南到北。 ⒊经历，经过经～。察其所～。必～之路。 ⒋顺便，听从～他去罢。不～自主。 ⒌归，属这件事～你办理。 ⒍凭据～此可知。 ⒎ ⒏ ①从发生到现在～来已久。 ②原因，来源什么～来？ ⒐ 由yāo 1.女子笑貌。

Eng

• CC-CEDICT to follow, from, because of; due to, by; via; through, (before a noun and a verb) it is for ... to
• JMdict reason
• JMdict significance
• JMdict cause
• JMdict piece of information that one has heard
• JMdict I hear that

ja

• JMdict 由（よし）

other

• Nguồn khác Bởi. Vì lẽ. 由命少子媳难追 Do mệnh thiểu tử tức nan truy (C.C.) Do số mệnh thiếu đường con cái cho nên khó mà truy đuổi
• Nguồn khác Nghĩa như dù tiếng Việt, chỉ sự giả thiết, tương tự như ví rằng. 由艰难㐌限吟 Dù gian nan đạ hẹn gằm (S.T.) Dù vất vả nhưng đã có lời hò hẹn