盡

Nghĩa

Việt

• Thiều Chửu Hết, không còn gì nữa. Như tận tâm [盡心] hết lòng, tận lực [盡力] hết sức, v.v. Đều hết. Như tận tại ư thử [盡在於此] đều ở đấy hết. Lịch cũ gọi tháng đủ 30 ngày là đại tận [大盡], 29 ngày là tiểu tận [小盡]. Một âm là tẫn. Mặc dùng, vi khiến

Nôm

• Nguyễn Trãi Quốc Âm Từ Điển tịn 盡 ◎ Nôm: 羡 “tịn” là âm Việt hoá vào thế kỷ XV. Âm Hán Việt ngày nay là “tận” trùng với thiết âm đời Đường trong sách Đường vận “từ nhận thiết” (慈忍切). Âm Hán Việt thế kỷ XVII- xix là tạn [Rhodes 1651 tb1994: 211; Paulus của 1895: 951]. Các đối ứng ân/ in của tiếng Việt thế 15 và nay như 人 nhân - nhin, 忍 nhẫn - nhịn, 勤 cần - ghín. ngoài ra, quan hệ -i- (THV) -â- (AHV): 印 in ấn, 訊 tin tấn, 忍 nhịn nhẫn, 認 nhìn nhận, 辰 thìn thần,心 tim tâm, 沉 chìm trầm, 尋 tìm tầm, 嬸 thím thẩm, 針 kim châm [NN San 2004: 69-71]. “chữ 羨 (AHV: tiện) các sách nôm phiên âm như kiều, hoa tiên đều phiên chữ ấy là tận…
• Nguyễn Trãi Quốc Âm Từ Điển tận 盡 ◎ Nôm: 羡 đgt. hết, từ thế kỷ XVII về trước đọc là “tịn”. x. tịn
• Giản Dị Hán Nôm hết hết tiền; hết mực, hết lòng [Eng: to run out of money; outstandingly, with all one's heart]
• Từ điển Hán Nôm (Viện Hán Nôm) tận tận tình [Eng: whole-hearted]
• Hồng Nghĩa Giác Tư Y Thư [Hồng nghĩa giác tư y thư] hạ hết hắc vật vậy liền được yên
• Hồng Nghĩa Giác Tư Y Thư [Hồng nghĩa giác tư y thư] tận cáo sở hoạn kẻo khi thác lầm
• Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: hết Xuất hiện 1 lần trong Truyện Kiều 1902

Taiwan

• MOE · 教育部重編國語辭典 [動] 1.完結、終止。如：「取之不盡」、「無窮無盡」、「冬盡春來」。唐．李商隱〈無題〉詩：「春蠶到死絲方盡，蠟炬成灰淚始乾。」 2.全部用出，竭力、努力完成。如：「竭盡所能」、「盡其所長」。《孟子．梁惠王上》：「寡人之於國也，盡心焉耳矣。」 3.死亡。如：「自盡」。《文選．陶淵明．歸去來辭》：「聊乘化以歸盡。」唐．李善．注：「盡謂之死。」 4.隱沒。唐．王之渙〈登鸛雀樓〉詩：「白日依山盡，黃河入海流。」 [形] 完備。如：「詳盡」。 [副] 1.全部、都。如：「應有盡有」、「盡在不言中」。《左傳．昭公二年》：「周禮盡在魯矣。」 2.極端、達到極限。如：「盡善盡美」。《文選．皇甫謐．三都賦序》：「引而申之，故文必極美; 觸類而長之，故辭必盡麗。」

Eng

• CC-CEDICT to use up, to exhaust, to end, to finish, to the utmost, exhausted, finished, to the limit (of sth), all, entirely