監
giam
Hán Việt: giam · Pinyin: jiān
Tổng quan
giám sát kiểm tra nhà giam nhà tù người giám sát
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | jiān |
|---|---|
| Hán Việt | giam |
| Quảng Đông | gaam1 |
| Mân Nam | kam |
| Nhật Bản | MIRU |
| Hàn Quốc | 감 |
| Chú âm | ㄐㄧㄢˉ |
| Hán ngữ Trung cổ | kram |
| Baxter-Sagart | [k]ˤram |
| Hán ngữ Thượng cổ | [k]ˤram |
| Phản thiết | 居懺切 |
| Thanh mẫu | 見 |
| Vận | 銜 |
| Đẳng | 2 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Soi xét, coi sóc. Như {giam đốc} [監督] người coi sóc công việc của kẻ dưới. Nhà tù. Như {giam cấm} [監禁], {giam lao} [監牢] đều là chỗ giam kẻ có tội cả. Một âm là {giám}.Tên sở công. Như nhà {quốc tử giám} [國子監], {khâm thiên giám} [欽天監], v.v. Học trò được vào học ở quốc tử giám gọi…
Nôm
- Bảng Tra Chữ Nôm giam giam giữ [Eng: to keep in prison]
- Bảng Tra Chữ Nôm róm cóm róm [Eng: ?]
- Bảng Tra Chữ Nôm giớm [Eng: see, look at (Shi); inspect, observe (Guoyu); superintend (Zuo); mirror (Shu); supervise, control, direct]
- Bảng Tra Chữ Nôm giợm đánh giợm [Eng: fish with a bamboo pot]
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: giam Xuất hiện 3 lần trong Truyện Kiều bản 1866
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: giam Xuất hiện 3 lần trong Truyện Kiều 1871
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: giam Xuất hiện 13 lần trong Truyện Kiều 1902
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [動] 1.視察、督察。如：「監督」。《左傳．莊公三十二年》：「明神降之，監其德也。」《史記．卷六．秦始皇本紀》：「始皇怒，使扶蘇北監蒙恬於上郡。」 2.統領、統率。《史記．卷六四．司馬穰苴傳》：「請以君之寵臣監軍。」《金史．卷一○六．劉炳傳》：「臣願陛下擇諸王之英明者，總監天下之兵。」 3.掌管、管理。《國語．周語中》：「火師監燎，水師監濯。」《史記．卷九．呂太后本紀》：「左丞相不治事，今監宮中，如郎中令。」 4.拘禁、收押。《水滸傳》第八回：「推入牢裡監下。」《二十年目睹之怪現狀》第二九回：「然而終久不是可以長監不放的，於是想出法子來，送他出洋去。」…
Eng
- CC-CEDICT to supervise|to inspect|jail|prison
- CC-CEDICT (bound form) supervisor; supervisory office (in imperial China)
ja
- JMdict special Nara-period administrative division for areas containing a detached palace (Yoshino and Izumi)|secretary|third highest-ranking officials in the Dazaifu
Nguồn gốc
top-bottom
Khang Hy
〔古文〕：𧨭、𧩾、譼【唐韻】【正韻】古銜切【集韻】【韻會】居銜切，𠀤減平聲。【說文】臨下也。【徐曰】安居以臨下，監之也。【揚子·方言】察也。【廣韻】領也。【詩·小雅】何用不監。【箋】女何用爲職，不監察之。【禮·王制】天子使其大夫爲三監。監於方伯之國。【註】使佐方伯，領諸侯，監臨而督察之也。上監去聲，下監平聲。【周禮·天官·大宰之職】邦國立其監。【註】謂公侯伯子男，各監一國。【莊子·天運篇】監臨下土，天下戴之，此謂上皇。 又【韻府】攝也。【左傳·閔二年】君行則守，守曰監國。 又【韻會小補】觀也。【魯語】長監于世。 又監寐，猶寤寐也。【後漢·桓帝紀】監寐寤嘆。【註】言雖寢而不寐也。 又雲氣臨日也。【周禮·春官】眂祲掌十煇之灋，四曰監。【疏】謂有赤雲氣在日旁，如冠珥。珥，卽耳也。 又星名。【史記·天官書】歲隂在寅，歲星居丑，正月晨出東方，名曰監德。 又【唐韻】格懺切【集韻】【韻會】居懺切【正韻】古陷切，𠀤減去聲。義同。 又【爾雅·釋詁】視也。【書·太甲】天監厥德，用集大命。【詩·大雅】監觀四方，求民之莫。 又官名。【史記·五帝紀】黃帝置左右監。又【唐書·百官志】官寺之別曰寺，曰監。又【韻會】牧苑及鹽鐵官所治皆曰監。 又宦寺亦曰監。【史記·秦本紀】衞鞅因景監求見孝公。【註】監，奄人也。 又姓。【風俗通】衞康叔爲連屬之監，其後氏焉。【史記·田齊世家】監止爲齊𥳑公相。【註】監，一作闞。 又【韻會】通作鑑鍳。【書·酒誥】人無于水監，當于民監。【班倢伃·自傷賦】𨻰女圖以鏡監。 又監監，如金之監而明察也。【靈樞經】陽明之上監監然。 又【集韻】苦濫切，音闞。地名，在東平郡。【史記·封禪書】蚩尤在東平陸監鄉，齊之西境也。【註】監，音闞。 又【前漢·韋孟諫詩】我王如何，曾不斯覽。黃髮不近，胡不時監。監叶覽，覽音濫。 又叶古嫌切，音蒹。【韓愈·子產頌】在周之興，養老乞言。及其已衰，謗者使監。【六書正譌】从臨省聲，兼意。从血者，與𥁰同義。古者歃血爲𧖸，書其辭曰：明神監之。故𧖸與監皆从血，會意。 考證：〔【左傳·閔二年】君行則有守，守曰監國。〕 謹照原文 省有字。〔【史記·天官書】歲隂在寅，歲星居丑，正月辰出東方，名曰監德。〕 謹照原文辰出改晨出。
Thuyết Văn
臨下也。 从臥。䘓省聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
小雅毛傳。監、視也。許書。𥌈、視也。監、臨下也。古字少而義晐。今字多而義別。監與鑒互相假。 古銜切。八部。
【監】(giám) Lục thư: Hội ý Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 臥 (ngọa) | Thanh phù (聲符): 䘓省 (áu) Phiên thiết: 古銜切 → cổ + hàm Nghĩa: 臨hạ (dưới) vậy。 từ 臥。䘓 thanh phù lược。
Tự hình
- Giáp cốt
- Kim văn
- Chữ lụa
- Tiểu triện
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 譼 · 𧗄 · 𧨭 · 𧩾 · 监 · 譼 · 监 · 监