直
trực
Hán Việt: trực · Pinyin: zhí
Tổng quan
Ắt phải
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | zhí |
|---|---|
| Hán Việt | trực |
| Quảng Đông | zik6 |
| Mân Nam | ti̍t |
| Nhật Bản | NAOSU |
| Hàn Quốc | 직 |
| Chú âm | ㄓˊ |
| Hán ngữ Trung cổ | drik |
| Baxter-Sagart | N-t<r>ək |
| Hán ngữ Thượng cổ | N-t<r>ək |
| Phản thiết | 直意切 |
| Thanh mẫu | 澄 |
| Vận | 職 |
| Đẳng | 3 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Thẳng. Như {trực tuyến} [直線] đường thẳng. Ngay thẳng, không có riêng tây gì. Như {chính trực} [正直] ngay thẳng. Được lẽ thẳng, được tỏ nỗi oan ra gọi là {đắc trực} [得直]. Thẳng tới. Như {trực tiếp} [直接] thẳng tiếp. Những, bất quá , dùng làm trợ từ. Mạnh Tử [孟子] : {Trực bất bách bộ…
Nôm
- Bảng Tra Chữ Nôm sực sực nhớ [Eng: to remember suddenly]
- Bảng Tra Chữ Nôm chực chầu chực [Eng: to cool one's heels]
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: chực Xuất hiện 4 lần trong Truyện Kiều 1871
- Truyện Kiều (văn bản Nôm) Âm Nôm: chực Xuất hiện 4 lần trong Truyện Kiều 1902
- Lục Vân Tiên Âm Nôm: chực Xuất hiện 29 lần trong Lục Vân Tiên
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [形] 1.不彎曲的。如：「筆直」、「直線」。 2.不邪曲，沒有私心的。如：「正直」、「耿直」。 3.縱的、豎的。如：「直行書寫」、「鉛直線」。 4.行為或性格坦白爽快。如：「心直口快」、「直性子」。 5.呆板、僵硬。如：「兩眼發直」、「雙腿僵直」。 [副] 1.但、只、不過。《孟子．梁惠王上》：「直不百步耳，是亦走也。」 2.竟然、居然。金．元好問〈水調歌頭．恨人閒〉詞：「恨人閒、情是何物，直教生死相許？」《水滸傳》第一回：「我直如此有眼不識真師，當面錯過。」 3.沒有間隔的。參見「直達」條。 [動] 1.抵得上。通「值」。《史記．卷三○．平準書》：「…
Mainland
- Tân Hoa Tự Điển 直 (会意。小篆字形,从l,从十,从目。徐锴l,隐也,今十目所见是直也。”本义不弯曲,与枉”、曲”相对) 同本义 直,正见也。--《说文》 木直中绳,輮以为轮,其曲中规。--《荀子·劝学》 正直为正,正曲为直。--《左传·襄公七年》 木曰曲直。--《书》 巽为绳直。--《易·说卦》 先定准直。--《礼记·月令》 争高直指。--吴均《与朱元思书》 中通外直。--宋·周敦颐《爱莲说》 梅以曲为美,直则无姿。--清·龚自珍《病梅馆记》 又 斫直删密。 又 锄其直。 又如直线;直路;笔直;直迫(直直愎愎 直zhí ⒈端正，不弯折，跟"曲"相对坐～。笔～。～线。…
Eng
- CC-CEDICT surname Zhi|Zhi (c. 2000 BC), fifth of the legendary Flame Emperors 炎帝[Yan2 di4] descended from Shennong 神農|神农[Shen2 nong2] Farmer God
- CC-CEDICT straight|to straighten|fair and reasonable|frank|straightforward|(indicates continuing motion or action)|vertical|vertical downward stroke in Chinese characters
ja
- JMdict straight|ordinary|common|doing nothing
- JMdict earnestly|immediately|exactly
- JMdict soon|in a moment|before long|shortly|nearby
Nguồn gốc
top-mid-bottom
Khang Hy
〔古文〕：𣓟、𣖴【唐韻】除力切【集韻】逐力切，𠀤音値。【說文】正見也。【博雅】正也。【玉篇】不曲也。【易·坤卦】直其正也。【書·洪範】王道正直。 又準當也。【禮·投壺】馬各直其算。【史記·平準書】以白鹿皮爲皮幣，直四十萬。 又【增韻】當也。【儀禮·士冠禮】主人立于阼階下，直東序西面。【疏】謂當堂上東序牆也。 又伸也。【孟子】枉尺而直尋。 又【玉篇】侍也。【晉書·羊祜傳】悉統宿衞，入直殿中。 又順也。【詩·鄭風】洵直且侯。 又猶宜也。【詩·魏風】爰得我直。 又猶但也。【孟子】直不百步耳。 又猶故也。【史記·留侯世家】張良嘗遊下邳，圯上有一老父至良所，直墮其履圯下。 又埋枉曰直。【韓愈·王仲舒墓誌】公知制誥友人得罪公，獨爲直其冤。 又直來，無事而來也。【公羊傳·莊二十七年】直來曰來。 又【禮·月令】田事旣畢，先定準直，農乃不惑。【疏】準謂輕重平均，直謂繩墨得中也。 又骨直，謂强毅也。【周禮·冬官考工記工人】骨直以立。 又語發聲。【史記·龜筴傳】神龜知吉凶，而骨直空枯。【正義曰】直，語發聲也。 又柄也。【禮·明堂位】玉豆雕篹。【註】篹，籩屬，雕刻飾其直者也。【疏】雕鏤其柄。 又殖也。【揚子·太𤣥經】直，東方也，春也。質而未有文也。【註】直之言殖也。萬物甲始出殖立，未有枝葉也。 又【揚子·方言】袒飾謂之直袊。【註】婦人初嫁所著上衣，直袊也。 又【韻會小補】器直，曲尺也。梓人用之。 又官名。【鄧析子轉辭篇】湯有司直之人。又【通典】漢時繡衣直指，卽秦時御史大夫。 又直人，邑名。【左傳·昭二十三年】劉子取直人。 又泉名。【公羊傳·昭五年】直泉者何，涌泉也。 又門名。【三輔黃圖】長安城西出第二門曰直城門。 又姓。漢有直不疑。 又【諡法】肇敏行成曰直。 又【集韻】【韻會】直吏切【正韻】直意切，𠀤音治。與値通。【史記·項羽紀】直夜潰圍。【註】直，讀曰値。當也。【索隱曰】古字例以直爲値。【前漢·酷吏傳】無直甯成之怒。【史記】作値。 又物價曰直。【北史·齊景思王傳】食雞羹，何不還他價直也。 又傭作得錢亦曰直。【柳宗元·送薛存義序】向使傭一夫於家，受若直，怠若事，則必甚怒而黜罰之矣。 又叶直略切，音著。【樂府·焦仲卿妻詩】命如南山石，四體康且直。阿母得聞之，零淚應聲落。 又叶直六切，音逐。【楚辭·九章】令五帝以折中兮，戒六神與嚮服。俾山川以備御兮，命咎繇使聽直。【六書正譌】从𠃊从十目。𠃊，古隱字。十目所視，雖隱亦直。會意。俗作直，非。 考證：〔【揚子·方言】袒謂之直衿。【註】婦人初嫁所著上衣，直衿也。〕 謹照原文袒下增飾字。兩衿字𠀤改袊。
Thuyết Văn
正見也。 从十目乚。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
左傳曰。正直爲正。正曲爲直。其引申之義也。見之審則必能矯其枉。故曰正曲爲直。 謂以十目視乚。乚者無所逃也。三字會意。除力切。一部。今隷作直。
【直】 (trực) Lục thư: Hội ý Cấu trúc: Hội ý — Kết hợp: 十目乚 (thập mục ất) Nghĩa: chánh (Phải) kiến (Thấy) vậy
Tự hình
- Giáp cốt
- Kim văn
- Chữ lụa
- Tiểu triện
- Lệ thư
- Khải thư
- Hành thư
- Thảo thư
Dị thể: 𡇛 · 𣓟 · 𣖇 · 𣖴 · 𥄂