眥
tíNôm xế
Hán Việt: tí · Pinyin: zì · Nôm: xế
Tổng quan
Vành mắt, da bọc bốn chung quanh mắt gọi là tí. Giận nhìn rách mắt gọi là liệt tí [裂眥]. Sử Kí [史記] : {Sân mục thị Hạng Vương, đầu phát thượng chỉ, mục tí tậ…
- Thuyết Văn Giải Tự
- Khang Hy Tự Điển
Âm vận
| Pinyin | zì |
|---|---|
| Hán Việt | tí |
| Âm Nôm | xế |
| Quảng Đông | ci1 |
| Nhật Bản | MANAJIRI |
| Hàn Quốc | 자 |
| Chú âm | ㄗˋ |
| Hán ngữ Trung cổ | zeh |
| Phản thiết | 鉏佳切 |
| Thanh mẫu | 崇 |
Nghĩa
Việt
- Thiều Chửu Vành mắt, da bọc bốn chung quanh mắt gọi là tí. Giận nhìn rách mắt gọi là liệt tí [裂眥]. Sử Kí [史記] : Sân mục thị Hạng Vương, đầu phát thượng chỉ, mục tí tận liệt [瞋目視項王, 頭髮上指, 目眥盡裂] (Hạng Vũ bổn kỉ [項羽本紀]) (Phàn Khoái) quắc mắt nhìn Hạng Vương, tóc dựng ngược, kẽ mắt như muốn rách. Một âm là xải. Nhai xải [睚眥] nhìn một cách khinh bỉ, đưa mắt lườm. $ Cũng đọc là chữ trại
Nôm
- Giản Dị Hán Nôm tí tí (ngả về phía) [Eng: to incline, to lean]
- Giản Dị Hán Nôm xế xế tà, xế bóng [Eng: old age, decline of day]
Taiwan
- MOE · 教育部重編國語辭典 [名] 眼眶。《史記．卷七．項羽本紀》：「頭髮上指，目眥盡裂。」唐．杜甫〈望嶽〉詩：「盪胸生曾雲，決眥入歸鳥。」
Eng
- CC-CEDICT (anatomy) corner of the eye; canthus
Nguồn gốc
top-bottom
Khang Hy
【唐韻】在詣切【集韻】【韻會】【正韻】才詣切，𠀤音劑。【說文】目厓也。【史記·司馬相如子虛賦】弓不虛發，中必決眥。【前漢書】作眦。【列子·湯問篇】拭眥揚眉而望之。【註】眥，目際也。【靈樞經·癲狂篇】目眥決于面者爲銳眥，在內近鼻者爲內眥。【註】眥者，睛外之眼角也。 又衣交領處曰眥。【爾雅·釋器】衣眥謂之襟。【註】謂領交處，如人眼，脣，眥，頭也。【集韻】又音貲。 又【廣韻】【集韻】【韻會】𠀤疾智切，音漬。亦目厓也。 又【集韻】仕懈切【韻會】士懈切【正韻】助邁切，𠀤柴去聲。【博雅】睚眥裂也。【類篇】恨視也。又舉目相忤貌。【史記·范睢傳】睚眥之怨必報。【集韻】或作𥈐。【晉書·載記】譌作疵，非。 又【正韻】資四切，音恣。【集韻】鉏佳切，音柴。義𠀤同。
Thuyết Văn
目匡也。 从目。此聲。
Chú giải Đoàn Ngọc Tài
謂目之匡當也。木部曰。槶、匡當也。字林作目厓。 在詣切。十五十六部。
【眥】 (tí ⟨xải, trại⟩) Lục thư: Hình thanh Cấu trúc: Nghĩa phù (意符): 目 (mục) , Thanh phù (聲符): 此 (thử) Phiên thiết: Tại nghệ thiết Thượng tự: 在 (tại) , Hạ tự: 詣 (nghệ) Trung cổ thanh mẫu: 從母 — toàn trọc (全濁) Quy tắc: thanh mẫu 't' + vận mẫu 'ê' ⚡ Chỉnh thanh: Đã chỉnh thanh → nặng Suy luận: tệ (âm hệ: 0 , từ vựng: 0) Nghĩa: mục (Con mắt.) khuông (Sửa cho chính lại. N) vậy
Tự hình
- Tiểu triện
- Khải thư
Dị thể: 眦 · 㫮 · 𥈐 · 眦 · 眦 · 眦 · 眦