禪

Nghĩa

Việt

• Thiều Chửu Quét đất mà tế gọi là thiện. Ngày xưa thiên tử đi tuần thú, phong núi Thái Sơn mà tế trời, quét núi nhỏ mà tế núi sông gọi là phong thiện [封禪]. Thay, trao. Thiên tử truyền ngôi cho người khác gọi là thiện vị [禪位], vì tuổi già mà truyền ngôi cho con gọi là nội thiện [內禪]. Trang Tử [莊子] : Đế vương thù thiện, tam đại thù kế [帝王殊禪, 三代殊繼] (Thu thủy [秋水]) Đế vương nhường ngôi khác nhau, ba đời nối ngôi khác nhau. Một âm là thiền. Lặng nghĩ suy xét. Đạo Phật lấy thanh tĩnh xét tỏ chân lí làm tôn chỉ nên gọi là thiền. Cũng gọi là thiền-na [禪那] (dhyana). Phép tu chuyên chú tâm vào một cảnh gọi là…

Nôm

• Nguyễn Trãi Quốc Âm Từ Điển chiền 禪 ◎ AHV: thiền. Đọc theo âm THV. Đối ứng c- ~ tʰ- như thị ~ chợ, … [NĐC Việt 2011]. x. chua, x. chùa chiền. dt. <từ cổ> chùa, nói tắt của chùa chiền < thiền tự. Quan thanh bằng nước nhà bằng khánh, cảnh ở tựa chiền, lòng tựa sàng (Tự thuật 117.6). chuông dộng coong coong mái nọ chiền (Hồng Đức 29a)
• Nguyễn Trãi Quốc Âm Từ Điển thiền 禪 dt. x. rừng thiền
• Giản Dị Hán Nôm thiền thiền tông, toạ thiền, thiền nhượng (nhường ngôi) [Eng: Zen school, to sit in meditation, to cede the throne]
• Giản Dị Hán Nôm xèng chơi xèng, xèng (loại tiền đồng) [Eng: to play something by buying coin, coin]
• Hồng Nghĩa Giác Tư Y Thư [Hồng nghĩa giác tư y thư] thượng cổ lão thiền hoằng sưởng vô trạch tuệ tĩnh soạn tập bí dụng tam thập thất phương tựu chú tam thập thất chuỳ pháp

Taiwan

• MOE · 教育部重編國語辭典 [名]_x000D_ 1.禪那的簡稱。為佛教的修行方法之一，即靜思之意。如：「坐禪」、「禪定」。宋．蘇軾〈沐浴啟聖僧舍與趙德麟邂逅〉詩：「酒清不醉休休暖，睡穩如禪息息勻。」_x000D_ 2.佛法、佛理。《水滸傳》第四回：「老僧自慢慢地教他念經誦咒，辦道參禪。」唐．顏真卿〈使過瑤臺寺有懷圓寂上人〉詩：「上人居此寺，不出三十年。萬法元無著，一心唯趣禪。」_x000D_ [形]_x000D_ 佛家的、帶機鋒的。如：「禪機」。唐．劉禹錫〈澈上人文集序〉：「以文章接才子，以禪理說高人。」《紅樓夢》第九一回：「你的性靈比我竟強遠了，怨不得前年我生氣的時候，你和我說過幾句禪語，我實在對不上來。」

Eng

• CC-CEDICT dhyana (Sanskrit), Zen, meditation (Buddhism)
• CC-CEDICT to abdicate